arab va g`arbiy yevropa davlatlarida feodalizm davridagi iqtisodiy g`oyalar

PPT 7.1 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1477232061_63717.ppt powerpoint presentation * arab va g`arbiy yevropa davlatlarida feodalizm davridagi iqtisodiy g`oyalar * * * reja feodal jamiyati va feodalizmning yemirilish davridagi iqtisodiy ta'limotlar arab mamlakatlaridagi dastlabki iqtisodiy g'oyalar. islom dinidagi iqtisodiy qarashlar. ibn xaldun. g`arbiy yevropadagi iqtisodiy g`oyalarga qisqacha xarakteristika * * * feodal jamiyati va feodalizmning yemirilish davridagi iqtisodiy ta'limotlar sharq mamlakatlarida feodal munosabatlar iii-viii asrlarda shakllana boshladi. bu erlarda pul, mehnat munosabatlari biroz engillashdi. davlat xususiy egalik va foydalanish uchun er ajrata boshladi. xususiy er egaligining turli shakllari saqlangani holda davlat asosiy va unumdor erning egasi sifatida, zarur paytda xususiy xo'jaliklarning barcha ishlariga bemalol aralashish, er solig'ini yig'ish huquqini yo'qotgan emas. shu sababli sharqda «davlat feodalizmi»ning turli shakllari saqlandi va iqtisodiy qarashlarda ham o'z aksini topdi. iqlim va turar-joy sharoiti tufayli, bu erlarda dehqonchilik asosan sun'iy sug'orish asosidagina olib borilishi mumkin edi. * * arab mamlakatlaridagi dastlabki iqtisodiy g'oyalar. islomdagi iqtisodiy qarashlar. ibn xaldun. * * …

rning qardoshligi bo'lib, arab qabilalari shu bayroq atrofida birlashdi. halol mehnat, dehqon, hunarmandlar mehnati ulug'landi, barcha boylik shu asosda paydo bo'lishi uqtirildi. bu muqaddas kitobda alloh taolo savdoga katta ahamiyat bergan, sudxo'rlikni, ya'ni ribo' (sudxo'rlik foizi) ni harom qilgan, mulkning muqaddasligini, birovning mulkiga xiyonat va hatto hasad qilishni katta gunoh degan. islomda jamiyatning tengsizligi taqdiri azaldan deb tan olinadi, ammo halollik va to'g'rilikka buyuriladi va yolg'on ishlatish, o'g'rilik va mehnatsiz daromad topish man qilinadi. islom huquqshunosligida foyda miqdori 10 foiz qilib belgilangan * * islom aqidasi va hozirgi zamon iqtisodiyoti islom aqidasida isrofgarchilikka qarshi kurash qur'oni karimdagi «englar, ichinglar, hadya qilinglar, ammo isrof qilmanglar» degan oyatlar asosida olib boriladi (bu hozirgi davrda eng aktual masalaga aylangan). «daryo bo'yida tahorat qilsalaringiz ham suvni isrof qilmanglar» kabi qoidalar aynan hozirgi zamon iqtisodiyoti va ekologiyasi uchun nihoyatda ahamiyatli. * * ibn xaldun abdurrahmon abu zayd (1332-1406) sharq iqtisodiy tafakkurining rivojlanishida arab mutafakkiri ibn …

osiy vazifa qilib qo'yilgan. olim: «insonga xos bo'lgan jihatlarga yashash uchun mablag', narsa topishga intilish, bu uchun mehnat qilish zaruriyati ham kiradi», deb yozadi. davlatning yashash davr va bosqichlari keltiriladi, u beshga bo'linadi va nihoyatda ibratlidir. mehnat qilinmasa «bozor munosabati ham barham topadi». * * iqtisodiy g'oya «davlatning kuchi va qudrati, aholining soni boylik va farovonlikka bog'liqdir», deb yozadi olim. soliqlar zarurligi uqtiriladi, soliqlar yana aholining o'ziga qaytib keladi. «aholining boylik manbaini bozor va savdo munosabatlari tashkil etadi», deganda olim xuddi bugungi iqtisodiy g'oyani qo'llab-quvvatlaydi. merkantilistik g'oya klassik maktab fikrlari bilan to'ldiriladi. «savdogar moliga narx qo'yishda barcha sarf-xarajatlarni hisoblab narx yozadi». olimning bexosiyat, mevasiz daraxtlar ekishdan chetlanish haqidagi fikri ham qimmatlidir. soliqlarni faqat davlat, ayrim hukmdorlar foydasiga yig'ish jamiyat tanazzumiga olib kelishi aytiladi. * * mehnat unumdorligining o'sishi ibn xaldun dastlab birgalikda «ishlab chiqarish» faoliyatiga katta e'tibor berdi, jamiyat moddiy qiymatlar «ishlab chiqaruvchilar» jamoasidan iborat deydi. u «odamning kelib chiqishida …

aromad qiymati esa sarflangan mehnat ushbu buyumning boshqa buyumlar ichida tutgan o'rni va uning odamlarga zarurligi bilan belgilanadi». bunda tovarlarni tenglashtirish mehnatni tenglashtirish shaklida yuzaga chiqadi, ya'ni mehnatning roli va tovarning foydaliligi ham hisobga olinmoqda, bu juda muhim. * * savdo hayot uchun tabiiy zarurat qishloq xo'jaligi va hunarmandchilik bilan birga savdoni hayot uchun tabiiy zarurat deb bilgan va fiziokratlardan ilgarilab ketgan. * * bozor tushunchasi bundan deyarli 600 yil avval bozor tushunchasiga izoh beriladi. ibn xaldun fikricha: «bozor - bu hunarmandchilikni mukammallashtirish va mehnat unumdorligini oshirishning garovidir». * * olijanoblik va ilmga bo'lgan hurmat shunisi diqqatga sazovorki, ibn xaldun (asli arab) tarix taqozosi bilan amir temur bilan damashqda uchrashgan (asir tushgan) va u bilan suhbat qurgan. ko'p sohalarda, jumladan iqtisodiyotga oid asarlar muallifi, katta domla ekanligini bilib qolgan amir temur ibn xaldunni asirlikdan qutqarib, o'z vataniga qaytishga va ijodiy ishini davom ettirishga imkon bergan. bu olijanoblik ilmga bo'lgan hurmat …

ni chiqarish, ya'ni realizasiya qilishi kerak edi. demak, o'z-o'zini ta'minlash birinchi o'ringa qo'yilgan. * * votchinaning yagona egasi va votchina aholisining majburiyatlari * * yerga monopoliya egaligi krepostnoylikning yuzaga kelish masalasi ko'p olimlarni qiziqtiradi. yerga monopoliya egaligi va dehqonlarni majbur qilish apparatining paydo bo'lishi hal qiluvchi rolni o'ynagan. axir inson tug'ilgandan ozod bo'ladi-ku! natural xo'jalik etakchi bo'lsa ham, tovar ishlab chiqarish ham mavjud edi. shaharlarda hunarmandchilik sexlari, savdo rastalari doimo ishlab turgan. ishlab chiqarish almashuv va sotish uchun amalga oshirilgan. sex nizomlarida ishlab chiqarishni uyushtirish, xalfa yollash, o'quvchilar olish tizimlari belgilangan edi. master-usta bo'lish uchun ancha yuqori mulk senzi qo'yilgan. * * klassik o'rta asr davridagi iqtisodiy g'oyalar klassik o'rta asr davridagi iqtisodiy g'oyalar kanonik, ya'ni qonuniy doktrinalar asosida rivoj topdi. bu sohada cherkov, ruhoniylar katta faoliyat ko'rsatdilar. xii asrning o'rtalarida boloniyalik monax-rohib grosian «kanonik huquqlar to'plami»ni tuzdi, unda bir qancha iqtisodiy g'oyalar ham berilgan. ular umumiy mulkchilikni ideal deb …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "arab va g`arbiy yevropa davlatlarida feodalizm davridagi iqtisodiy g`oyalar"

1477232061_63717.ppt powerpoint presentation * arab va g`arbiy yevropa davlatlarida feodalizm davridagi iqtisodiy g`oyalar * * * reja feodal jamiyati va feodalizmning yemirilish davridagi iqtisodiy ta'limotlar arab mamlakatlaridagi dastlabki iqtisodiy g'oyalar. islom dinidagi iqtisodiy qarashlar. ibn xaldun. g`arbiy yevropadagi iqtisodiy g`oyalarga qisqacha xarakteristika * * * feodal jamiyati va feodalizmning yemirilish davridagi iqtisodiy ta'limotlar sharq mamlakatlarida feodal munosabatlar iii-viii asrlarda shakllana boshladi. bu erlarda pul, mehnat munosabatlari biroz engillashdi. davlat xususiy egalik va foydalanish uchun er ajrata boshladi. xususiy er egaligining turli shakllari saqlangani holda davlat asosiy va unumdor erning egasi sifatida, zarur paytda xususiy xo'jaliklarning barc...

PPT format, 7.1 MB. To download "arab va g`arbiy yevropa davlatlarida feodalizm davridagi iqtisodiy g`oyalar", click the Telegram button on the left.

Tags: arab va g`arbiy yevropa davlatl… PPT Free download Telegram