grammatik shakllangan gapning minimal va maksimal lisoniy sintaktik qolip

PPTX 26 pages 409.0 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 409.0 KB

File type PPTX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

prezentatsiya powerpoint mavzu: grammatik shakllangan gapning minimal va maksimal lisoniy sintaktik qolip. gap boʻlaklari va gapning kengayishi reja: aniqlovchi haqida umumiy ma’lumot to‘ldiruvchi haqida umumiy ma’lumot holning gap qurilishidagi o‘rni aniqlovchi ot bilan ifodalangan bo‘lak, shuningdek, undalma yoki kirish birikmalarining kengaytiruvchisidir. aniqlovchi hokim soʻzga bitishuv va moslashuv yoʻli orqali bogʻlanadi aniqlovchi fe’l kesimdan boshqa barcha gap boʻlaklarini aniqlab kelishi mumkin aniqlovchi ega: yangi mashina keldi. ot kesim:nilufar a‘lochi talaba. aniqlovchi:yangi maktabning binosi chiroyli. hol: 7-maktabda ishlayman. toʻldiruvchi: yangi mavzuni boshladik. undalma: hurmatli talabalar, vazifani oʻz vaqtida bajarimg. sifatlovchi aniqlovchi oʻzi aniqlab kelayotgan soʻzning belgisini bildiradi sifatlovchi aniqlovchi qanday qanaqa nechanchi qayerdagi nechta qancha qachongi qaratqich aniqlovchi oʻzi aniqloyotgan soʻzning kimga yoki nimaga qarashliligini ifodalaydi. qaratqich aniqlovchi kimning qayerning nimaning qaratqich aniqlovchi maktabning bogʻi maktab bogʻi bizning maktab daftar varaq izohlovchi- aniqlovchi shaxs va narsani boshqa (turi, laqabi, mansabi, kasbi, qarindoshligi) tomondan nomlaydi va ot bilan ifodalanadi qaysi soʻrogʻiga javob boʻladi …

2 / 26

iruvchi barcha mustaqil soʻz turkumi bilan ifodalanishi mumkin to‘ldiruvchi o‘zi birikayotgan fe’lning tabiatiga ko‘ra vositali va vositasiz turga ajraladi. vositasiz to‘ldiruvchi bilan birikish faqat o‘timli fe’lga xos. soʻrogʻi: kimni, nimani, qayerni. vositasiz to‘ldiruvchi vazifasida belgili va belgisiz tushum kelishigidagi so‘z keladi: 1. bunda bulbul kitob o‘qiydi. 2. bunda qurtlar ipak to‘qiydi. 2. belgili tushum kelishigidagi vositasiz to‘ldiruvchi: 1. sen bahorni sog‘inmadingmi? 2. har bir tuki kiyimlarini teshib chiqib ketgan edi. vositali to‘ldiruvchi turli grammatik ko‘rsatkichlar bilan ifodalanadi: kelishikli vositali toʻldiruvchi: -ga, -da, -dan soʻrogʻi: kimda, nimada, kimga, nimaga, kimdan, nimadan koʻmakchili vositali toʻldiruvchi: uchun, -bilan, -haqida, -toʻgʻrisida... to‘ldiruvchining tuzilish turlari sodda to‘ldiruvchi bir so‘z yoki bir so‘zga teng birlik bilan ifodalanadi qiziqarli kitob oʻqidi murakkab to‘ldiruvchi kengaygan birikmalar bilan ifodalanadi ularga yordam ko‘rsatish to‘grisida ko‘rsatma berildi. hol hol ega kabi gap kesimidagi kesimlik shakllari - [pm]ning ma’noviy xususiyatini muayyanlashtiruvchi, oydinlashtiruvchi bo‘lak, ya’ni gap kengaytiruvchisi sanaladi. quyidagi gaplarni qiyoslaylik: jamshid ishladi. …

3 / 26

so‘zi ravish, ikkinchi gapda sen kabi o‘xshatish, uchinchi gapdagi shu boisdan so‘zshakli sabab holi. 17 hol gapning bevosita konstruktiv uzvi emas. chunki holsiz ham gap tashkil topaveradi. demak, hol kesimdan quyi mavqeni egallaydi. koʻpincha holning gap tarkibiga kiritilishi [pm] ma’nolari bilan zich bog‘lanmaydi. shu boisdan hol egadan ham quyi mavqeni egallaydi. chunki nutqiy gaplarda kesim orqali egani tiklash holni tiklashdan ancha qulay. ifodalanmagan holni tiklash qiyin. ammo shuni ta’kidlash lozimki, ba’zan kesimning [w] si maqomida oʻrin, payt, sabab, maqsad va boshqa ma’noli aktantlar bilan kuchli aloqada boʻladigan leksema yuzaga chiqqanda, gapning yuza qolipida hol egadan koʻra zarurroq mavqega ega boʻladi. masalan, yurish fe’llari (bormoq, kelmoq, etmoq, ketmoq) kesim vazifasida kelganda gapda oʻrin hollarining ishtirok etishi zaruriyati kuchayadi: uyga bordi. shahardan keldi. maktabga ketdi. manzilga yetdi. bu, albatta, kesimlik kategoriyasi birikuvchanligi bilan emas, balki kesim vazifasida kelayotgan fe’lning ma’noviy xususiyati bilan belgilanadi. demak, holning gap qurilishidagi zaruriy boʻlak darajasiga koʻtarilishi kesimdagi …

4 / 26

qsad (oʻqish uchun toshkentga keldi), ravish va miqdor holini (isroil qayta-qayta oʻqidi) farqlash qiyin. chunki hol va soʻzlararo munosabat nutq sharoiti, voqea-hodisaning tabiatiga va soʻzlovchining maqsadiga mos ravishda turlicha voqelanishi mumkin. 19 holning tuzilish turlari sodda hol bir soʻz bilan ifodalanishi: 1. tog‘am shaharga meni ham olib bordi. 2. shalola shoshilib joʻnadi. 3. qiz bilan salomlashib suhbatlashdi. murakkab hol - kengaygan (birikma holidagi) birlik bilan ifodalangan hol shalola favqulodda shoshilib joʻnadi. qiz bilan doʻstlarcha salomlashib suhbatlashdi. holning ifodalanishi. hol barcha mustaqil soʻz turkumi bilan ifodalanadi: fe’l: shalola shoshilib gapirdi; ot: uydan chiqarib ketdi; sifat: u yaxshi oʻqiydi; son: yetti oʻlchab, bir kes; olmosh: bunda ari keltiradi bol; taqlid: u piq-piq kuldi; ravish: ish kech tugadi. holning kesimga bogʻlanish usuli - bitishuv va boshqaruv. bitishuv aloqasida hol vazifasida tobe uzvlik vazifasiga xoslangan soʻz keladi. ular sifat, ravish, son, olmosh va taqlid: 1. vazifani xoʻb uddaladi (sifat). 2. qoʻqqisdan kulib yubordi (ravish). …

5 / 26

gap maksimal qolipida to‘ldiruvchining o‘rni qanday? to‘ldiruvchining ma’noviy turlari haqida gapiring. to‘ldiruvchining tuzilish turlari haqida gapiring. to‘ldiruvchining ifodalanishi haqida gapiring. uyga vazifa 1. aniqlovchi qaysi turkumlar bilan ifodalanadi? 2. aniqlovchining soʻroqlari? 3. aniqlovchi qaysi boʻlaklarni aniqlab keladi? e’tiboringiz uchun rahmat ! image2.jpeg image1.jpg /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "grammatik shakllangan gapning minimal va maksimal lisoniy sintaktik qolip"

prezentatsiya powerpoint mavzu: grammatik shakllangan gapning minimal va maksimal lisoniy sintaktik qolip. gap boʻlaklari va gapning kengayishi reja: aniqlovchi haqida umumiy ma’lumot to‘ldiruvchi haqida umumiy ma’lumot holning gap qurilishidagi o‘rni aniqlovchi ot bilan ifodalangan bo‘lak, shuningdek, undalma yoki kirish birikmalarining kengaytiruvchisidir. aniqlovchi hokim soʻzga bitishuv va moslashuv yoʻli orqali bogʻlanadi aniqlovchi fe’l kesimdan boshqa barcha gap boʻlaklarini aniqlab kelishi mumkin aniqlovchi ega: yangi mashina keldi. ot kesim:nilufar a‘lochi talaba. aniqlovchi:yangi maktabning binosi chiroyli. hol: 7-maktabda ishlayman. toʻldiruvchi: yangi mavzuni boshladik. undalma: hurmatli talabalar, vazifani oʻz vaqtida bajarimg. sifatlovchi aniqlovchi oʻzi aniqlab kelayotgan so...

This file contains 26 pages in PPTX format (409.0 KB). To download "grammatik shakllangan gapning minimal va maksimal lisoniy sintaktik qolip", click the Telegram button on the left.

Tags: grammatik shakllangan gapning m… PPTX 26 pages Free download Telegram