dialektika nazariyasi. rivojlanish- ning umumfalsafiy qonunlari va kategoriyalari

PPTX 25 pages 1.6 MB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.6 MB

File type PPTX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

1 dialektika nazariyasi. rivojlanish- ning umumfalsafiy qonunlari va kategoriyalari mavzu rejasi: 1. falsafada metod va metodologiya tushunchalari. dialektika va metafizika. 2. rivojlanishning umumfalsafiy qonunlari. 3. falsafaning substantsional va munosabatdosh kategoriyalari. 3 hozirgi zamon falsafasida «harakat» tushunchasi. harakat – borliqning asosiy mavjudlik sharti. harakat – olamdagi har qanday o'zgarishlardir. hozirgi zamon falsafasida harakat «keng» ma'noda umuman har qanday o'zgarish haqidagi tasavvur sifatida talqin qilinadi. harakatni umuman o'zgarish sifatida tushunish harakat turlarining butun rang-barangligini uning muayyan bir turiga bog'lash to'g'ri emasligi haqida ogohlantiradi va harakat shakllarining umumiy xususiyati va bir-biriga aylanish qobiliyatiga ishora qiladi. «umuman o'zgarish» deganda, bizning ular haqidagi fikr-mulohaza- larimizdan qat'iy nazar, ob'ektiv mavjud bo'lgan barcha o'zgarishlar, turli jarayonlar nazarda tutiladi. 4 progress regress orqaga qaytmaslik va muayyan yo'nalishga egalik xos bo'lgan harakat tipi rivojlanish (progress) deb ataladi. rivojlanish bu – muayyan sistemaning muayyan vaqt va makondagi yaxlit, kompleks, orqaga qaytmaydigan, ilgarilanma yo'nalishga ega bo'lgan, narsa yoki hodisa strukturasining murakkablashuvi, …

2 / 25

sodir bo'lish mexanizmini ochib beradi. umuman, taraqqiyot jarayonini tavsiflaydi. eng umumiy qonun. taraqqiyotning tendentsiyasi qanaqa, degan savolga javob beradi. 3. taraqqiyotning umumiy tendentsiyasini ochib beradi. 4.umuman, taraqqiyot jarayonini tavsiflaydi. taraqqiyot taraqqiyot qonunlarining umumiy tasnifi 6 qarama-qarshilik qonuni qarama-qarshilik deb narsa, voqea-hodi- salarning bir-birini taqozo etuvchi va shu bilan birga, bir-birini inkor etuvchi tomon- lari, kuchlarining o'zaro munosabatiga aytiladi. qarama-qarshiliklar o'rtasidagi munosabatni ziddiyat degan tushuncha ifodalaydi.odam- lar ziddiyatlar kamroq bo'lgan, kishi- larning xilma-xil intilish va maqsad- lari, bir-biridan farq qiladigan g'oya- lari uyg'unlashgan, barqarorlik ustuvor bo'lgan jamiyatni qurish uchun bosh qotirib kelmoqda.ana shunday intilishlar fanda “konfliktologiya”(konflikt – ziddiyat, logos - ta'limot) deb ataladigan falsafiy yo'nalish paydo bo'lishiga olib kelgan. har bir ziddiyatning aniqlanishi, hal qilinishi o'zgarishga, yangilanishga, bir sifatdan ikkinchi sifatga, eskidan yangiga o'tishga sabab bo'ladi. 7 qarama-qarshiliklar birligi va kurashi qonunining mazmuni shundaki, barcha borliq qarama-qarshi asoslardan iborat, ular esa yagonadir, o'z tabiatiga ko'ra bir biriga qarama-qarshi va doimiy kurashda …

3 / 25

a shu jamiyat tor keluvchi kuchlar mavjud; ularning kurashi jamiyat sifatining o'zgarishiga, uning yangilanishiga olib keladi. kurashning turli ko'rinishlari ikkala tomonga foyda keltiruvchi kurash (misol uchun, musobaqa, unda har bir tomon boshqasiga etib oladi va rivojlanishning yangi sifat bosqichiga o'tadi); bir tomon doimiy ravishda ikkinchi tomon ustidan g'alaba qozonuvchi kurash, ammo yutqazgan taraf saqlanib qoladi va yutgan taraf uchun «junbushga keltiruvchi» bo'lib qolaveradi, shuning natijasida, yutgan taraf yangi sifat bosqichiga o'tadi. aloqaning boshqa turlari ko'maklashish (ikkala tomon ham kurashsiz bir biriga yordam ko'rsatadi); yakdillik, hamkorlik (tomonlar bevosita bir-biriga ko'maklashmaydilar, ammo umumiy manfaatlarga ega va bir yo'nalishda harakat qiladilar); neytralitet (tomonlar har xil manfaatlarga ega, bir-biriga ko'maklashmaydi, ammo bir-biri bilan kurashmaydi ham); mutualizm – to'liq bog'liqlik (biron bir ishni bajarishda tomonlar faqat birga harakat qilmoqligi lozim va bir biridan mustaqil harakat qila olmaydilar. qarama-qarshiliklar birligi va kurashi qonuni 8 qarama-qarshiliklar birligi va kurashish qonunining mohiyati qarama-qarshiliklarning ayniyligi (qarama-qarshiliklarning bir-biriga o'tishi) qarama-qarshiliklar …

4 / 25

aniq-lik-predmetni tavsiflaydigan xossalar yi-g'indisi son predmetga ayniy bo'lmagan aniqlik predmet taraqqiyotining uzunligi, kengligi, xajmi tavsiflaydigan xossalar yig'indisi sifat son son o'zgarishlari: - yangi sifat xossasining asta - sekinlik bilan to'planishi; - mavjud sifat doirasidagi har qanday o'zgarish sifat o'zgarishlari: - eski sifatdan yangi sifatga o'tish me'yor (aniqlik birligi) sakrash (o'zgarishlarning uzilishi) taraqqiyot sonning sifatga o'tishi bilan emas, balki eski sifatning yangi sifatga o'tishi shaklida amalga oshadi. taraqqiyot son o'zgarishlarining sifat o'zgarishlariga o'zaro o'tishdir. miqdor o'zgarishlarining sifat o'zgarishlariga o'tishi qonuni 10 miqdor predmetning hajmi, o'lchovi, og'irligi, harakat tezligi va shu kabilar bilan tafsiflanadi. sifat narsalarning ichki va tashqi muayyanligi bo'lib, uning qator xossa, belgi, xususiyatlari birligini ifodalaydi. me'yor esa miqdor va sifatning birligi, o'zaro bog'liqligini ifodalovchi tushunchadir. miqdor va sifat qonuni 11 inkorni inkor qonuni: yangilik doimo eskilikni inkor etadi va uning o'rnini egallaydi, ammo asta sekin o'zi ham eskiga aylanadi va yanada yangi bilan inkor etiladi. masalan, ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlarning o'rin …

5 / 25

rashi bilan o'rin almashadi, keyin evropaning yuqoriga intiluvchi yangi rivojlanishi davom etaverdi (renessans, yangi davr va x.k.). rivojlanish to'g'ri chiziq bo'ylab harakatlanmaydi, balki spiral ko'rinishiga ega, spiralning har yangi aylanasi eskisini takrorlaydi, lekin, yangi sifat bosqichida. rivojlanish tartibsizdir va hech qanday yo'nalishga ega emas. inkorni inkor qonuni 12 inkorni inkor qonuni     bu qonunning muhim ikki jihati mavjud: eskining o'rniga yangining kelishi tabiiy- tarixiy jarayon bo'lganligi uchun taraqqiyotning muhim sharti hisoblanadi(yangi eski bilan shunchaki chaki almashinmaydi, balki eski ning bag'rida vujudga kelib, undan foydalanib qaror topadi). yangi eski bilan vorisiy bog'liqdir(yangiga o'ti- layotganda eski butunlay tashlab yuborilmaydi, balki uning ijobiy tomonlari saqlanib qo- ladi va rivojlanish davom ettiriladi). bu qonun tufayli taraqqiyot to'g'ri chiziq shaklida emas, doira shaklida bo'ladi, uning oxirgi nuqtasi boshlang'ich nuqtaga yaqinlashadi. lekin nuqtalar tutashmaydi, balki yuqori bosqichda spiral shaklga ega bo'ladi. 13 inkorni-inkor qonuni bu shunday bir qonunki, unga muvofiq rivojlanish jarayoni yangining …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dialektika nazariyasi. rivojlanish- ning umumfalsafiy qonunlari va kategoriyalari"

1 dialektika nazariyasi. rivojlanish- ning umumfalsafiy qonunlari va kategoriyalari mavzu rejasi: 1. falsafada metod va metodologiya tushunchalari. dialektika va metafizika. 2. rivojlanishning umumfalsafiy qonunlari. 3. falsafaning substantsional va munosabatdosh kategoriyalari. 3 hozirgi zamon falsafasida «harakat» tushunchasi. harakat – borliqning asosiy mavjudlik sharti. harakat – olamdagi har qanday o'zgarishlardir. hozirgi zamon falsafasida harakat «keng» ma'noda umuman har qanday o'zgarish haqidagi tasavvur sifatida talqin qilinadi. harakatni umuman o'zgarish sifatida tushunish harakat turlarining butun rang-barangligini uning muayyan bir turiga bog'lash to'g'ri emasligi haqida ogohlantiradi va harakat shakllarining umumiy xususiyati va bir-biriga aylanish qobiliyatiga ishora qiladi....

This file contains 25 pages in PPTX format (1.6 MB). To download "dialektika nazariyasi. rivojlanish- ning umumfalsafiy qonunlari va kategoriyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: dialektika nazariyasi. rivojlan… PPTX 25 pages Free download Telegram