dialektika nazariyasi. rivojlanishning umumfalsafiy qonunlari va kategoriyalari

PPT 57 pages 37.8 MB Free download

57 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 37.8 MB

File type PPT

Pages 57

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 57

философские законы и категории 5- мавзу: диалектика назарияси. ривожланишнинг умумфалсафий қонунлари ва категориялари режа: 1. диалектиканинг моҳияти, тарихий шакллари ва хусусиятлари. 2. қонун тушунчаси, унинг турлари. 3. ривожланиш тушунчаси. ривожланишнинг умумий қонунлари. 4. категория тушунчаси. фалсафа категориялари. диалектика юнон. dialektike – суҳбат қуриш санъати. дастлаб диалектика баҳслашиш, мунозара қилиш санъати сифатида тушунилган, бунда фикрлар, қарашлар қарама-қаршилиги воситасида ҳақиқатнинг тагига етиш мақсадида муаммони ўзаро манфаатдор муҳокама қилишга қаратилган мунозара назарда тутилган. гераклит дунёни «жонли олов» ёки «икки марта кириш» мумкин бўлмаган дарё оқими сифатида тасаввур қилган. диалектиканинг тарихан биринчи шакли қадимги файласуфларнинг стихияли диалектикасидир. идеалистик диалектика гегель илк бор дунёни қуйидан олийга қараб борувчи умумий ривожланиш жараёни сифатида тасвирлаган, ривожланиш манбаи - қарама-қаршиликлар курашини кўрсатиб берган, диалектиканинг асосий қонунлари ва категорияларини таърифлаган. материалистик диалектика немис файласуфлари карл маркс ва фридрих энгельс бу заминга таянган ҳолда янги қадамни ташлаш – материализмни диалектик мантиқ билан боғлашга ҳаракат қилганлар. диалектика объектив диалектика – бу …

2 / 57

га оширилишини кўрсатади». қонуннинг асосий категориялари қарама-қаршиликлар бирлиги ва кураши қонуни уларнинг ўзаро боғлиқлиги инкорни-инкор «инкор» ва «инкорни-инкор» категориялари диалектикага гегель томонидан киритилган бўлиб, айни шу мутафаккирнинг саъй-ҳаракатлари билан улар умумий фалсафий категориялар мақомини олган. инкорни инкор ҳаракатнинг спиралсимонлиги ривожланишнинг цикллилигини акс эттиради. қарама-қаршилик лар бирлиги ва кураши қонуни уларнинг ўзаро боғлиқлиги миқдор ўзгаришларидан сифат ўзгаришларига ўтиш қонуни инкорни инкор қонуни ривожланиш нима учун? қайси йўналишда юз беради тенденцияси қандай? 59 “категория” категориялар хусусий илмий категориялар алоҳида олинган хусусий илмий фанларда қўлланиладиган, моҳият нуқтаи назаридан бошқа фанларда қўлланилиши мумкин бўлмаган категориялардир. фалсафий категориялар борлиқнинг умумий, муҳим томонлари, хоссалари, алоқалари ва муносабатлари ҳақида фикрлаш учун қўлланиладиган ўта кенг тушунчалар мажмуидир. фалсафа категориялари «моҳият» «миқдор» «сифат», «муносабат» «ўрин» «вақт» «ҳолат» «мавқе» «ҳаракат» «азоб-уқубат» инсон, от икки тирсак узунлигида оқ, кўк, ёза ва ўқий оладиган, иккиламчи, ундандан кўпроқ ликейда, майдонда кеча, ўтган йили турибди, ётибди кийинган, қуролланган ёндиряпти, овқатланаяпти ёндиришвотти, ўлдиришвотти фалсафа тарихида …

3 / 57

оқибат система, структура, элемент алоҳидалик, хусусийлик ва умумийлик нарса ва ҳодисалар, уларнинг бир-бирига ўхшаш ва фарқ қилувчи томонларини ифодалайдиган категориялар алоҳидалик категорияси оламдаги нарса, воқеа ва жараёнларга хос бўлган аниқ, ягона такрорланмайдиган белгилар ҳамда хусусиятларни ифодалайди. умумийлик категорияси нарса, ҳодиса, жараёнларга хос асосий, доимий такрорланадиган белгилар ва хусусиятлар йиғиндисини билдиради. хусусийлик – нарса ёки ҳодисаларнинг шундай доирасики, бунда улар маълум бир муносабатда умумий, бошқасида эса алоҳидаликдир. алоҳидалик категорияси ҳар бир миллатга хос маданиятнинг тил, урф-одат, анъана, миллий характер, психология каби белгилари айни шу шакл ва мазмунда бошқа халқларда такрорланиши мумкин бўлмаган айримликдир. тиббиётда инфаркт миокарди – юрак-томир касалликлари системасида ўзига хос белги ва хусусиятларига кўра айримликни ифодалайди. умумийлик ва хусусийлик категориялари ҳар қандай ўтиш даври эски жамиятдан янгисига ўтиш муаммоларини ҳал этилиш шакли бўлиб, унинг мазмуни мавжуд ижтимоий, иқтисодий муносабат, тартибларни тубдан ўзгартиришдан иборатдир. хусусан, ўзбекистондаги ҳозирги ўтиш даврида ҳам ана шундай ўзгариш амалга ошмоқда, аммо бу жараёнда фақат бизнинг …

4 / 57

зга ташланади. яъни, жамиятнинг ахлоқий, ҳуқуқий, сиёсий, иқтисодий ва бошқа муносабатлари структуравий тузилишни ташкил қилган. бутун ва қисм моддий оламнинг муҳим томонларини акс эттирувчи фалсафий категориялар бутун нарса, ҳодиса ва уни ташкил этган қисмларнинг муайян тартибда жойлашган ва ўзаро боғланган ягоналикнинг ифодасидир. қисм бутун таркибига кирадиган, унинг таркибидагина ўз вазифаси (функцияси)ни бажара оладиган алоҳидаликдир. бутун ва қисм ер шари ўзи бутунлик бўлиб, бу макондаги бошқа барча нарса, ҳодиса, жараёнлар унинг қисмларидир. қуёш системасига нисбатан ер қисм бўлса, галактиканинг эса бир зарраси – элементидир. зарурият ва тасодиф нарса, ҳодиса ва жараёнларнинг тараққиёти билан аниқланадиган, ички муҳим боғланишлар орқали қонуний келиб чиқадиган ва шунинг учун юз бериши муқаррар бўлган ҳодисадир. моҳиятдан, мазкур жараённинг қонуний ривожланишидан келиб чиқмайдиган ҳодисадир. воқеалар ривожи давомида содир бўладиган ҳодисаларни тавсифлайдиган, объектив оламдаги алоқадорликни ифода этувчи фалсафий категориялар радиоактивность урана была открыта французским ученым беккерелем случайно: урановая соль оказалась в одном шкафу с фотопластинкой. зарурият ва тасодиф имконият …

5 / 57

иий асарнинг мазмуни унда акс эттирилган воқеа орқали ғоя ва образлар тизимини билдирса, шакли шу асарнинг тузилиши, тили, ҳамда ҳикоя, роман ва шу кабилар тарзида ифодаланади. моҳият ва ҳодиса нарса, буюм, жараёнларнинг ички, муҳим, асосий, зарурий, барқарор алоқалари, томонлари муносабатларнинг йиғиндисини англатади. моҳиятнинг ташқи ифодаси, намоён бўлиши, нарса ва жараёнларнинг юзаки, нисбатан ўзгарувчан томонларини билдиради – оламдаги нарса, ҳодиса жараёнларнинг ички, муҳим жиҳатлари ҳамда юзаки, ташқи томонларини ифодалайдиган фалсафий категориялар. моҳият ва ҳодиса сабаб ва оқибат оламдаги нарса ва ҳодисаларнинг бир -бири билан алоқадорлиги, таъсири ва акс таъсирини, воқеликка хос ана шундай муносабатлар жараёнидаги сабаб ва боғланишини ифодалайдиган категориялар оламнинг ҳаракати ва бирон-бир вақт доирасида бўлган ўзгаришдан сўнг иккинчи бошқа бир натижанинг заруран келиб чиқишини таъминловчи асосий ҳодисани англатади ҳодисалар занжирида сабабнинг таъсиридан вужудга келадиган янги ҳодисадир, сабабнинг натижасидир -порождающее явление нагревание воды охлаждение воды - результат действия причины сабаб ва оқибат категориялар фикрлашнинг универсал шаклларидир эътиборингиз учун раҳмат!

Want to read more?

Download all 57 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dialektika nazariyasi. rivojlanishning umumfalsafiy qonunlari va kategoriyalari"

философские законы и категории 5- мавзу: диалектика назарияси. ривожланишнинг умумфалсафий қонунлари ва категориялари режа: 1. диалектиканинг моҳияти, тарихий шакллари ва хусусиятлари. 2. қонун тушунчаси, унинг турлари. 3. ривожланиш тушунчаси. ривожланишнинг умумий қонунлари. 4. категория тушунчаси. фалсафа категориялари. диалектика юнон. dialektike – суҳбат қуриш санъати. дастлаб диалектика баҳслашиш, мунозара қилиш санъати сифатида тушунилган, бунда фикрлар, қарашлар қарама-қаршилиги воситасида ҳақиқатнинг тагига етиш мақсадида муаммони ўзаро манфаатдор муҳокама қилишга қаратилган мунозара назарда тутилган. гераклит дунёни «жонли олов» ёки «икки марта кириш» мумкин бўлмаган дарё оқими сифатида тасаввур қилган. диалектиканинг тарихан биринчи шакли қадимги файласуфларнинг стихияли диалект...

This file contains 57 pages in PPT format (37.8 MB). To download "dialektika nazariyasi. rivojlanishning umumfalsafiy qonunlari va kategoriyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: dialektika nazariyasi. rivojlan… PPT 57 pages Free download Telegram