“dunyo xalqlari madaniyatidagi umumiylik va farqlar”.”dunyo xalqlari miflari “ haqida.

PPTX 49 pages 164.9 KB Free download

49 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 164.9 KB

File type PPTX

Pages 49

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 49

fizika matematika fakulteti matematika yo’nalishi 206- guruh talabasi tashatov abduqahhorning falsafa fanidan tayyorlagan slaidi. mavzu: “dunyo xalqlari madaniyatidagi umumiylik va farqlar”.”dunyo xalqlari miflari “ haqida. madaniy turmush ancha ilg'or sharoitiga yetishgan bosqich ko'pincha “tsivilizatsiya“ degan nom bilan ham yuritiladi. ammo madaniyat va sivilizatsiya aynan bir–biriga teng tushuncha emas. madaniyat sinfiy jamiyatgacha bo'lgan davrda ham mavjud edi. sivilizatsiya - insonlarning yovvoyi, ibtidoiy hayotdan qabila, millat, xalq bo'lib birlashuvi asosida yuzaga keldi. keyinchalik har ikkalasi bir-birini to'ldirib bordi. sivilizatsiya ko'proq moddiy madaniyatga, mehnat qurollari va ishlab chiqarish unumdorligi, jamiyat va davlatni boshqaruvchi qonunlar rivojiga nisbatan qo'llanadi: yevropa sivilizatsiyasi, antik sivilizatsiya, xristian sivilizatsiyasi, musulmon sivilizatsiyasi, sharq sivilizatsiyasi va h. madaniyat va sivilizatsiya - o'tmish mahsuli, ayni paytda kelajak uchun, jamiyat taraqqiyoti uchun xizmat qiladi. madaniyat insoniyatning moddiy, aqliy, siyosiy, badiiy faoliyati sifatida yuzaga keldi. inson yovvoyi hayotdan sivilizatsiyalashgan hayotga o'tganda, madaniyat taraqqiy eta bordi. ibtidoiy madaniyat davrini ba'zi olimlar jamiyat davri deb ham …

2 / 49

tafakkur ilk bor yunoniston va rimda shakllandi. lekin aflotun, pifagor, epikur, eenon, empedakl va boshqa yunon donishmandlari misr va hindistondagi ustozlardan ta'lim olganlar. g'arb ulamolari fikricha, faqat yunon va rim madaniyati antik madaniyat deb yuritiladi. antik madaniyat bilan qadimiy (arxaik) madaniyat aynan bir xil emas. ular orasida ma'lum farqlar bor. antik madaniyatda san'at, mifologiya, din va boshqa ijtimoiy hodisalar ilk davrda qorishiq holatdagi ko'rinishga ega bo'lib, birinchi marta yaratildi, dunyoning boshqa joylarida bunday madaniyat hali yo'q edi. antik madaniyat degan termin ana shu birinchi marta yaratilgan osori atiqalarga, yozma va og'zaki adabiyotga nisbatan qo'llanadi. soddaroq qilib aytsak, antik davr madaniyatning “tug'ilish“ davri, ya'ni yevropa madaniyatini paydo qilgan davrdir. dunyoning boshqa hududlarida antik davrga oid madaniy yodgorliklar aleksandr makedonskiy yurishlaridan keyin paydo bo'ldi. jumladan, o'rta osiyodagi, xususan, o'zbekiston hududidagi “antik san'at” yoki ellinizm madaniyati degan termin aynan mil. avval. iv–iii asrlardagi yodgorliklarga nisbatan qo'llanmoqda. masalan, yunonistondagi haykaltaroshlikning qadimgi o'zbekiston hududida paydo …

3 / 49

anamoyonbo‘ladi. insonningolamhaqidagifikrlarixulosalar shaklidaifodalanishimumkin. xulosachiqarishmantiqiytafakkurshaklihisoblanadi. mushohadalartushunchalardantarkib topganisingarixulosalar mushohada asosida hosil bo‘ladi. fikrlashjarayonidamushohadalaro‘zarobir-birlaribilan bog‘lanadilar. bu bog‘lanishlaroqibatnatijadaob’ektivolamdagipredmet va hodisalar aloqadorliginiifodalaydi. mushohadalarningo‘zaro bog‘lanishixulosalarni hosil qiladi muhokamajarayonidaolamdagipredmet va hodisalarorasidagi aloqa va munosabatlarniifodalovchibiryokibirdanortiqmushohada (fikr) asosida yangibilim (fikr)ni hosil qilishningmantiqiyusulixulosachiqarishdebyuritiladi. asos yoki asoslardegandaxulosanikeltiribchiqarishgaxizmatqiladigan, ilgaridanma’lumbo‘lganbilimlarnazardatutiladi. asoslarmunosabatidankelibchiqadiganbilim (natija) xulosa deb yuritiladi. xulosaob’ektivolam in’ikosi hisoblanganfikrlarorasidasababiy aloqadorlikni ifodalaydi. shunisixarakterliki, xulosachiqarishda inson fikrisabablar (asos)dan natijagaemasaksinchanatija (xulosa)dan unga asos bo‘lgansabablargaqarab borishi mumkin, masalan: jinoyatjazosiz qolmaydi (asos) terrorchilik — jinoyat (asos) demak, terrorchilikjazosiz qolmaydi (xulosa) yoki qaldirg‘ochlarpastlabuchmoqda. demakertagaob-havoo‘zgaradi (xulosa) tabiiy tilda xulosada «demak», «natijada», «ko‘rinibturibdiki», «shuninguchun» kabiso‘z va so‘zbirikmalariuchraydi. xulosaning chin yokixato (yolg‘on)ligi, birinchidan, asos (asoslar)ningchinligi, ikkinchidan, asos (asoslar) bilanxulosaningmantiqiymunosabatiga (fikrningizchilligi, asoslarbilannatijaninguzviy aloqadorligi va xokazo) bog‘liqbo‘ladi. asoslardanxulosaningkelibchiqishiikkiyo‘ldaamalgaoshadi: ayrimlaridaxulosa asoslardanzaruriyravishdakelibchiqadi. bundayxulosademonstrativ (zaruriy) xulosa, debyuritiladi. boshqalarida asoslardanchiqarilganxulosahaqiqatgayaqin, ehtimollikxarakterigaegabo‘ladi. bundayxulosalar nodemonstrativ, yokihaqiqatgayaqinxulosalar, debyuritiladi. xulosachiqarishmantiqiyizchillikni (

4 / 49

izchilfikryuritishni) taqozoqiladi. mantiqiyizchillikfikrlar (mushohadalar) aloqadorligidanamoyonbo‘ladi. v xulosa a1, a2...an asoslaridankelibchiqsa, xulosa — chin xulosabo‘ladi. agar asoslar (a1, a2...an) bilanxulosa (v) orasidabunday aloqadorlikbo‘lmasaxulosa noto‘g‘rihisoblanadi. shuninguchun ham mantiqiyfikrlashdegandato‘g‘rixulosachiqarishnazardatutiladi. xulosachiqarishning 3 asosiyturimavjud: 1.deduktivxulosachiqarish; 2.induktivxulosachiqarish; 3. analogiyabo‘yichaxulosachiqarish. inson fikriningumumiylikdanyakkalikkaqarab borishi natijasida hosilbo‘lganyangibilimdeduktivxulosa deb yuritiladi. inson fikriningumumiylikdanyakkalikkaqarab borishi natijasida hosilbo‘lganyangibilimdeduktivxulosa deb yuritiladi. induktivxulosachiqarishdafikryakkalikdanumumiylikkaqarab boradi. alohidapredmetva hodisalarning o‘xshashvafarqli tomonlarinitahliletish asosida analogiyabo‘yichaxulosachiqariladi. deduktivxulosachiqarishikkiusuldaamalgaoshiriladi: 1) bevositadeduktivxulosachiqarish; 2) bilvositadeduktivxulosachiqarish. bir asosdan mantiqiy tahlil orqali yangi fikr (bilim)ni hosil qilish-bevosita deduktiv xulosa chiqarish, deb yuritiladi. bunda ayrim mushohadalar qayta ishlanadi. yangi fikr (bilim)ga asos bo‘lgan mushohada xulosaning asosi, hosil bo‘lgan yangi fikr-xulosa bo‘lib hisoblanadi. bevosita xulosa chiqarishda mantiq usullar yordamida amalga oshadi. bunday mantiqiy usullariga quyidagilar kiradi: a) almashtirish orqali xulosa chiqarish, b) aylantirish orqali xulosa chiqarish; v) predikatga qarama-qarshi qo‘yish; g) mantiqiy kvadrat . almashtirish shunday mantiqiy usulki, bunda asos bo‘lgan hukmning sub’ekti (s) xulosaning predikatiga (p), uning predikati (p) esa xulosaning sub’ekti (s)ga almashtiriladi. bundan fikrning mazmuni o‘zgarmay …

5 / 49

shyordamida asosgateng, lekinmazmunjihatidanqarama-qarshifikrjuz’iytasdiq (j) mushohadadan hosilqilinadi. masalan: har qandayjinoyatjazolanmog‘i lozim. demak, hechqandayjinoyatjazolanmasligimumkinemas. sxemasi: s -pdir demak s -pemasdir . aylantirishnatijasidaumumiytasdiq (a) mushohdadanumumiy inkor (e) juz’iyinkor (o) mushohada hosilqilinadi. masalan, hamma bosqinchilikurushlari- adolatsiz. demak, hamma bosqinchilikurushlari- adolatliemas. sxemasi: harbir s — pdir. demakhechbir s — pemasdir. aylantirishmantiqiyuslubiningikkiko‘rinishimavjud: 1) soddaaylantirish 2) cheklashorqaliaylantirish. soddaaylantirishdaxulosaga asos qilibolinganfikrva hosilbo‘lganyangifikrhajmjihatidantengbo‘ladi. masalan: faqatbarchakvadratlar- tomonlaritengto‘rtburchak. sillogizm aksiomasi.yuqoridagi fikrlardan ko‘rinib turibdiki, ikki mushohada asosida sillogizm xulosasi hosil qilinadi. shu o‘rinda qanday qilib ikki fikr, ikki asosdan yangi fikr — xulosa hosil qilish mumkin? degan savol paydo bo‘lishi tabiiy. ma’lumki, deduksiya (ya’ni, fikrning umumiylikdan yakkalikka qarab borishi) olamdagi narsa va hodisalar orasida mavjud bo‘lgan oddiy aloqa va munosabatlarga, asoslanadi. bu aloqa va munosabatlar ichida jins va tur, umumiylik bilan yakkalik orasidagi munosabatlar alohida o‘rin tutadi. biz o‘zimizni o‘rab olgan ob’ektiv olamni o‘rganar ekanmiz, undagi narsa va hodisalar umumiylikka egaligini; bu umumiylik alohida predmet va hodisalar tarzida namoyon bo‘lishini ko‘p bor …

Want to read more?

Download all 49 pages for free via Telegram.

Download full file

About "“dunyo xalqlari madaniyatidagi umumiylik va farqlar”.”dunyo xalqlari miflari “ haqida."

fizika matematika fakulteti matematika yo’nalishi 206- guruh talabasi tashatov abduqahhorning falsafa fanidan tayyorlagan slaidi. mavzu: “dunyo xalqlari madaniyatidagi umumiylik va farqlar”.”dunyo xalqlari miflari “ haqida. madaniy turmush ancha ilg'or sharoitiga yetishgan bosqich ko'pincha “tsivilizatsiya“ degan nom bilan ham yuritiladi. ammo madaniyat va sivilizatsiya aynan bir–biriga teng tushuncha emas. madaniyat sinfiy jamiyatgacha bo'lgan davrda ham mavjud edi. sivilizatsiya - insonlarning yovvoyi, ibtidoiy hayotdan qabila, millat, xalq bo'lib birlashuvi asosida yuzaga keldi. keyinchalik har ikkalasi bir-birini to'ldirib bordi. sivilizatsiya ko'proq moddiy madaniyatga, mehnat qurollari va ishlab chiqarish unumdorligi, jamiyat va davlatni boshqaruvchi qonunlar rivojiga nisbatan qo'lla...

This file contains 49 pages in PPTX format (164.9 KB). To download "“dunyo xalqlari madaniyatidagi umumiylik va farqlar”.”dunyo xalqlari miflari “ haqida.", click the Telegram button on the left.

Tags: “dunyo xalqlari madaniyatidagi … PPTX 49 pages Free download Telegram