dunyo xalqlari madaniyatidagi umumiylik va farqlar

DOCX 37 стр. 49,1 КБ Бесплатная загрузка

37 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 49,1 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 37

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 37

dunyo xalqlari madaniyatidagi umumiylik va farqlar reja: 1. madaniyat va sivilizatsiya tushunchalari, ular o'rtasidagi umumiylik va farqlar. antik madaniyat va qadimiy madaniyat, ular o'rtasidagi farqlar. arxaik davrdagi insonning fikrlash tarzi. 2. dunyoqarash va tafakkurning shakllanishiga tabiatdagi hodisalar, tabiiy o'zgarishlar ta'sir ko'rsatishi, dunyoqarash, tafakkur bilan tabiat doimo bir - biriga ta'sir o'tkazib borishi. tafakkur va dunyoqarash madaniy jarayonni belgilovchi muhim omillardir. 3. ibtidoiy odam va olam munosabatida ikki yo'l. diniy madaniyatning ilk shakllari va ko'rinishlari: animizm, fetishizm va h. ilk badiiy tafakkur namunalari: shumerlar va ularning mifologiyasi, xalq og'zaki ijodi. shumerlarda fan. yozuv madaniyati. yozuv bosqichlari va turlari. yozuv – insoniyatning beqiyos tafakkuri mahsuli sifatida. yozuv ashyolari. kitob va kitobatchilik – madaniyatning oliy ko'rinishlaridan biri. madaniyat tasodifan paydo bo'lgan emas, balki u turli bilimlar majmuidan, ishonch-e'tiqodlardan, san'atning barcha ko'rinishlaridan, jamiyatdagi axloqiy tamoyillar, qonun - qoidalardan, urf - odatlardan tashkil topadi. shuningdek, inson jamiyat a'zosi sifatida o'zlashtirib olgan adolat, burch, mas'uliyat, tenglik, …

2 / 37

'llanadi: yevropa sivilizatsiyasi, antik sivilizatsiya, xristian sivilizatsiyasi, musulmon sivilizatsiyasi, sharq sivilizatsiyasi va h. madaniyat va sivilizatsiya - o'tmish mahsuli, ayni paytda kelajak uchun, jamiyat taraqqiyoti uchun xizmat qiladi. madaniyat insoniyatning moddiy, aqliy, siyosiy, badiiy faoliyati sifatida yuzaga keldi. inson yovvoyi hayotdan sivilizatsiyalashgan hayotga o'tganda, madaniyat taraqqiy eta bordi. ibtidoiy madaniyat davrini ba'zi olimlar jamiyat davri deb ham ataydilar. insoniyat madaniyatni shakllantirib, rivojlantira borar ekan, yakka shaxsning va butun jamiyatning axloqiy tamoyillarini, baxt - saodatga erishish yo'l - yo'riqlarini topishga intiladi. madaniyat turli mamlakatlarda turlicha shaklda namoyon bo'ladi. ammo qay shaklda bo'lmasin, inson sivilizatsiyani tadrijiy ravishda o'rganib, o'zlashtirib borishga moyildir. masalan, qadimgi misr, xindiston, eron, yunoniston va rimda sivilizatsiya ilk bor madaniyatning shakllanishiga va dunyo madaniyati rivojiga zamin bo'ldi. nima uchun qadimiyroq sharq mamlakatlari emas, aynan yunoniston va rim davlatlari madaniyat beshigi bo'ldi, aynan boshqa mamlakatlarda emas?-degan savol tug'iladi. chunki aqliy va badiiy tafakkur ilk bor yunoniston va rimda shakllandi. lekin …

3 / 37

antik madaniyatda san'at, mifologiya, din va boshqa ijtimoiy hodisalar ilk davrda qorishiq holatdagi ko'rinishga ega bo'lib, birinchi marta yaratildi, dunyoning boshqa joylarida bunday madaniyat hali yo'q edi. antik madaniyat degan termin ana shu birinchi marta yaratilgan osori atiqalarga, yozma va og'zaki adabiyotga nisbatan qo'llanadi. soddaroq qilib aytsak, antik davr madaniyatning “tug'ilish“ davri, ya'ni yevropa madaniyatini paydo qilgan davrdir. dunyoning boshqa hududlarida antik davrga oid madaniy yodgorliklar aleksandr makedonskiy yurishlaridan keyin paydo bo'ldi. jumladan, o'rta osiyodagi, xususan, o'zbekiston hududidagi “antik san'at” yoki ellinizm madaniyati degan termin aynan mil. avval. iv–iii asrlardagi yodgorliklarga nisbatan qo'llanmoqda. masalan, yunonistondagi haykaltaroshlikning qadimgi o'zbekiston hududida paydo bo'lgani ana shu tarixiy jarayon bilan bog'lanadi. haykaltaroshlik tasviriy va amaliy san'atni, mifologiyani, fol`klorni, mafkurani ifoda etadi. bu davrda tafakkurda ham o'zgarish yuz berdi. fikrlashda moddiy mavjud narsalarga nisbatan aqlda mavjud narsalar va tushunchalar asosiy o'rin egallay boshlaydi. antik davr odami ham jamiki insoniyatning hayot yo'lini bosib o'tgan. dunyoqarash, tafakkur …

4 / 37

yati bilan uzviy aloqaga kirishdi. o'rta osiyo misolida ham bu jarayonni kuzatish mumkin. aleksandr makedonskiy (iskandar) eron saltanatini, buyuk axmoniylar sulolasini bosib olgandan keyin (mil. aval. 330 - 327 y.) yunon va rim badiiy madaniyati o'rta osiyoning azaliy madaniyatiga kuchli ta'sir etdi. o'zbekiston zaminida antik badiiy madaniyatning eng gullagan davri - mil. aval. 3, milodiy- 3 asrlardir1. rim madaniyati esa, qadimiy yevropa bilan munosabatni mustahkamladi. vizantiya madaniyatida milodning iv - xv asrlarida antik rim madaniyati izlarini ko'rish mumkin. iv - vi asrlarda vizantiya yuksak iqtisodiyoti, ko'rkam, hashamatli saroylari va ibodatxonalari bilan shuhrat qozondi. bu davrda vizantiya ustalari yasagan buyumlar ko'p mamlakatlarda shuhrat qozondi. har bir shaharning o'z teatri, sirki, ko'p qavatli uylari, rejali doirasimon maydonlari, keng ko'chalari bor edi. arxaik, ya'ni qadimiy madaniyat tushunchasi neytral ma'noda ishlatiladi. shuningdek, bir hududdagi qadimiy madaniyatga oid ashyolar boshqa hududda takrorlanishi mumkin yoki shunga o'xshash hodisa yuz berishi mumkin. umuman olganda, arxaik madaniyat insoniyatning …

5 / 37

oiy inson biron hayvon yoki parrandani muqaddaslashtiradi. yoki urug'boshilarini, ota–bobolari ruhini ulug'laydi, tabiatdagi daraxt, o'simlik, toshni muqaddaslashtirishi mumkin. ammo bu hali din emas, balki topinish, sig'inish kul`tlardir. axloqiy madaniyatga ehtiyoj paydo bo'lganda, din kelib chiqadi. hatto eng ibtidoiy din ham axloqdan tashqari bo'lishi mumkin emas. axloq qachon paydo bo'ladi? inson halol bilan haromni, yaxshi bilan yomonni, to'g'ri bilan noto'g'rini anglab, bu tushunchalar o'rtasidagi ziddiyatlarni tushunib yetganda ma'naviyatning muhim qismi – axloqiy madaniyat paydo bo'ladi. diniy oqimlar dastlabki paytlarda ijtimoiy - siyosiy g'oyalarni tashishi ham mumkin. bu bosqichni zardushtiylik va moniylik oqimlarida, buddaviylikda ko'rishimiz mumkin. bu oqimlar dastlab diniy oqim sifatida paydo bo'lmagan, balki ijtimoiy - siyosiy oqim sifatida paydo bo'lgan. mif birlamchi, ya'ni dindan oldingi hodisa ekan, dinga yetib kelguncha, bir qancha bosqichlarni bosib o'tadi. ibtidoiy odamning tasavvuriga ko'ra, olam g'ayritabiiy mavjudot tomonidan boshqariladi. bu mavjudotlar insonga rahm - shafqat ko'rsatadi, insonda umidvorlik hissiyotini uyg'otadi. ayni paytda bu mavjudotlar insonni …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 37 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "dunyo xalqlari madaniyatidagi umumiylik va farqlar"

dunyo xalqlari madaniyatidagi umumiylik va farqlar reja: 1. madaniyat va sivilizatsiya tushunchalari, ular o'rtasidagi umumiylik va farqlar. antik madaniyat va qadimiy madaniyat, ular o'rtasidagi farqlar. arxaik davrdagi insonning fikrlash tarzi. 2. dunyoqarash va tafakkurning shakllanishiga tabiatdagi hodisalar, tabiiy o'zgarishlar ta'sir ko'rsatishi, dunyoqarash, tafakkur bilan tabiat doimo bir - biriga ta'sir o'tkazib borishi. tafakkur va dunyoqarash madaniy jarayonni belgilovchi muhim omillardir. 3. ibtidoiy odam va olam munosabatida ikki yo'l. diniy madaniyatning ilk shakllari va ko'rinishlari: animizm, fetishizm va h. ilk badiiy tafakkur namunalari: shumerlar va ularning mifologiyasi, xalq og'zaki ijodi. shumerlarda fan. yozuv madaniyati. yozuv bosqichlari va turlari. yozuv – insoniy...

Этот файл содержит 37 стр. в формате DOCX (49,1 КБ). Чтобы скачать "dunyo xalqlari madaniyatidagi umumiylik va farqlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: dunyo xalqlari madaniyatidagi u… DOCX 37 стр. Бесплатная загрузка Telegram