o'rta osiyoning rus sharqshunos olimlari tomonidan tarixiy-geografik jihatdan o'rganish

DOCX 37 pages 43.9 KB Free download

37 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 43.9 KB

File type DOCX

Pages 37

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 37

kurs ishi mavzu: o'rta osiyoning rus sharqshunos olimlari tomonidan tarixiy-geografik jihatdan o'rganish masalasi mundarija kirish……………………………………………………………………… 3-4. i bob. rus sharqshunosligi va o‘rta osiyo tarixiy-geografik makonining shakllanishi 1.1. rus imperiyasining o‘rta osiyoga bo‘lgan ilmiy qiziqishi: siyosiy va madaniy kontekst………………………………………………………………………….. 5-15 1.2 ilk rus sharqshunos olimlarining o‘rta osiyoga oid tadqiqotlari…………… 15-21 ii bob. o‘rta osiyoning tarixiy-geografik tasvirini shakl-lantirishdagi rus sharqshunoslarining ilmiy merosi 2.1. o‘rta osiyoning qadimgi va o‘rta asrlar tarixini o‘rganishdagi metodik yondashuvlar………………………………………………………………..…… 22-27 2.2.ilmiy ekspeditsiyalar va ularning o‘rta osiyo haqidagi bilimlar taraqqiyotiga ta’siri………………………………………………...……………………………27-31 umumiy xulosa………………………………………………………….. 32-36 foydalanilgan adabiyotlar …………………………………………………… 37 kirish mavzuning dolzarbligi.o‘rta osiyo mintaqasi tarixan turli sivilizatsiyalar chorrahasida joylashgan bo‘lib, sharq va g‘arb o‘rtasidagi siyosiy, iqtisodiy va madaniy aloqalarda muhim geostrategik o‘rin tutgan. bu hudud qadimdan buyuk ipak yo‘lining asosiy qismi bo‘lgan, ko‘plab saltanatlar, madaniyatlar, dinlar va ilmiy maktablar aynan shu yerda shakllangan. shu jihatdan, o‘rta osiyoga bo‘lgan tarixiy va geografik qiziqish nafaqat musulmon sharqida, balki yevropa, xususan rossiya imperiyasida …

2 / 37

. bugungi kunda ushbu ilmiy merosni qayta tahlil qilish, rus sharqshunos olimlarining ilmiy yondashuvlari va metodlarini zamonaviy tarixshunoslik doirasida baholash dolzarb ilmiy vazifalardan biridir. bu nafaqat tarixiy tafakkurning rivojlanishini yoritish, balki o‘rta osiyo xalqlari tarixini ob’ektiv yoritishda ham muhim ahamiyat kasb etadi. mavzuning o‘rganilganlik darajasi.mazkur mavzu yuzasidan tarixshunoslikda bir qator tadqiqotlar mavjud bo‘lsa-da, ularni kompleks, tizimli yondashuvda o‘rganish ehtiyoji sezilmoqda. xix asr oxiri – xx asr boshlarida yashab ijod qilgan rus sharqshunoslari — v.v. bartold, a.l. kun, i.n. berezin, v.v. grigoriev, n.i. veselovskiy kabi olimlarning ishlari o‘rta osiyo tarixiy-geografiyasining dastlabki ilmiy asoslarini yaratdi. ularning tadqiqotlari o‘z davrida g‘arbiy va rus olamida ilg‘or deb hisoblangan, biroq ularning ayrim xulosalari mustamlakachilik kayfiyatida bo‘lganligini ham e’tiborsiz qoldirib bo‘lmaydi. mustaqillikdan so‘nggi davrda o‘zbekistonlik tarixchilar, xususan k. shoniyozov, b. safarov, r. murodov, f. karimov, n.m. raximova va boshqalar rus sharqshunoslik merosini qayta ko‘rib chiqishga, ularni milliy nuqtai nazardan tahlil qilishga harakat qilmoqdalar. shuningdek, yangi arxiv …

3 / 37

itsiyalari va ularning ilmiy natijalarini tahlil qilish; · o‘rta osiyo bo‘yicha ilmiy tadqiqotlar olib borgan asosiy sharqshunos olimlarning ilmiy merosini o‘rganish; · rus olimlarining tarixiy-geografik tavsiflari va ularning metodologik asoslarini tahlil qilish; · mazkur ilmiy merosning zamonaviy tarixshunoslikdagi o‘rnini va bahosini aniqlash. tadqiqotning predmeti.tadqiqotning predmeti — rus sharqshunoslarining o‘rta osiyoga oid tarixiy-geografik tadqiqotlari, ularning mazmuni, metodologiyasi va ilmiy yondashuvlari hisoblanadi. tadqiqotning obyekti.tadqiqotning obyekti — xix asrning ikkinchi yarmidan boshlab xx asr boshlariga qadar faoliyat yuritgan rus sharqshunos olimlari va ularning o‘rta osiyoga bag‘ishlangan ilmiy ishlari, ekspeditsion ma’lumotlari, xaritalari hamda ularning siyosiy-iqtisodiy kontekstdagi o‘rni. i bob. rus sharqshunosligi va o‘rta osiyo tarixiy-geo-grafik makonining shakllanishi 1.2rus imperiyasining o‘rta osiyoga bo‘lgan ilmiy qiziqishi: siyosiy va madaniy kontekst. rus sharqshunosligi tarixda o‘ziga xos ilmiy maktab sifatida shakllangan bo‘lib, uning yuzaga kelishi rossiya imperiyasining hududiy kengayishi, ayniqsa, o‘rta osiyoga nisbatan olib borilgan ekspansion siyosat bilan bevosita bog‘liqdir. xix asrga kelib rossiya imperiyasi nafaqat yevropa ichki …

4 / 37

tisodiy manfaatlari ilmiy ekspeditsiyalar orqali geosiyosiy bilimlar bilan mustahkamlanib borildi. harbiy topografiya, arxeologik qazishmalar, etnografik kuzatuvlar va tarixiy manbalarni yig‘ish ishlari aynan rus sharqshunoslik maktabi orqali olib borildi. o‘rta osiyo tarixiy-geografik makoni qadimdan murakkab tabiiy va etnomadaniy tarkibga ega bo‘lgan. bu yerda so‘g‘d, baqtriya, xorazm, marg‘iyona kabi qadimiy sivilizatsiyalar shakllangan, keyinchalik esa arab, fors, mo‘g‘ul va turkiy omillar o‘zaro uyg‘unlashgan holda tarixiy jarayonlarni belgilab kelgan. rus sharqshunos olimlari aynan mana shu murakkab tarixiy qatlamlarni o‘rganishga intilganlar. ularning izlanishlari, albatta, o‘z zamonasining ilmiy-madaniy paradigmalari, shuningdek, mustamlakachilik ruhida olib borilgan bo‘lsa-da, tarixiy-geografik tafakkurning rivojlanishida muhim rol o‘ynagan. o‘rta osiyo bo‘yicha ilk izlanishlar asosan harbiy razvedka xarakteriga ega bo‘lib, ular orqali hududning relyefi, suv manbalari, iqlimi, shaharlararo masofalar, aholi soni va etnik tarkibi haqida ma’lumotlar to‘plangan. bu turdagi ishlarda ayniqsa, p.i. lerkh, i.v. mushketov, a.l. kun kabi tadqiqotchilarning xizmatlari alohida e’tiborga molikdir. ular o‘rta osiyo shaharlarining arxeologiyasini, qadimiy yozuvlarni, tarixiy topografiyani va xalq …

5 / 37

an va siyosiy mustaqillikni susaytirgan. bunday qarashlar, albatta, yevropa markazli (evrosentrik) pozitsiyadan kelib chiqqan bo‘lsa-da, ular orqali tarixiy-geografik jarayonlar haqidagi dastlabki konturlar shakllangan.[footnoteref:1] [1: yusupov t. jahon tarixi: yangi davr. toshkent: iqtisodiyot, 2017.101-bet ] v.v. bartold faoliyati rus sharqshunosligining ilmiy barkamollik bosqichini ifodalaydi. uning "turkiston musulmonligi tarixi", "markaziy osiyo arab istilosi davrida" kabi asarlari o‘rta osiyoning tarixiy taraqqiyotini ob’ektiv tahlil qilishga bo‘lgan harakat sifatida baholanishi mumkin. bartold o‘z tadqiqotlarida sharq manbalariga e’tibor qaratgan, ularni tanqidiy tahlil qilish orqali hududdagi siyosiy-huquqiy institutlarning shakllanishi, iqtisodiy tizimlar, madaniyatlararo aloqalarni yoritishga harakat qilgan. uning yondashuvi mustamlakachilik kayfiyatidan nisbatan holi bo‘lib, hozirgi tarixshunoslikda ham dolzarbligini yo‘qotmagan. rus sharqshunosligi doirasida tarixiy-geografik makon tushunchasi keng qamrovda tahlil qilingan. bu tushuncha nafaqat fazoviy o‘lchamlar (masofa, iqlim, tabiiy resurslar), balki madaniy, siyosiy va ma’naviy omillarni ham o‘z ichiga olgan. o‘rta osiyo haqida yaratilgan xaritalar, statistik ma’lumotlar, arxeologik topilmalar va etnografik tadqiqotlar bu hududni “ilmiy egallash” jarayonining asosi bo‘lgan. bu …

Want to read more?

Download all 37 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'rta osiyoning rus sharqshunos olimlari tomonidan tarixiy-geografik jihatdan o'rganish"

kurs ishi mavzu: o'rta osiyoning rus sharqshunos olimlari tomonidan tarixiy-geografik jihatdan o'rganish masalasi mundarija kirish……………………………………………………………………… 3-4. i bob. rus sharqshunosligi va o‘rta osiyo tarixiy-geografik makonining shakllanishi 1.1. rus imperiyasining o‘rta osiyoga bo‘lgan ilmiy qiziqishi: siyosiy va madaniy kontekst………………………………………………………………………….. 5-15 1.2 ilk rus sharqshunos olimlarining o‘rta osiyoga oid tadqiqotlari…………… 15-21 ii bob. o‘rta osiyoning tarixiy-geografik tasvirini shakl-lantirishdagi rus sharqshunoslarining ilmiy merosi 2.1. o‘rta osiyoning qadimgi va o‘rta asrlar tarixini o‘rganishdagi metodik yondashuvlar………………………………………………………………..…… 22-27 2.2.ilmiy ekspeditsiyalar va ularning o‘rta osiyo haqidagi bilimlar taraqqiyotiga ta’siri………………………………………………...………………...

This file contains 37 pages in DOCX format (43.9 KB). To download "o'rta osiyoning rus sharqshunos olimlari tomonidan tarixiy-geografik jihatdan o'rganish", click the Telegram button on the left.

Tags: o'rta osiyoning rus sharqshunos… DOCX 37 pages Free download Telegram