mo'g'ullar hukmronligi chig'atoy ulusi davrida o'rta osiyoning tarixiy geografiyasi

DOCX 5 sahifa 52,0 KB Bepul yuklash

5 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 52,0 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 5

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 5

6-mavzu. mo‘g‘ullar hukmronligi chig‘atoy ulusi davrida o‘rta osiyoning tarixiy geografiyasi. reja: 1. ix-xiii asr boshlarida movarounnahrning ijtimoiy-iqtisodiy geografiyasi. 2. o'rta osiyoga mo'g'ullar bosqini va unga qarshi ozodlik harakatlari. 3. mo'g'ul (chig'atoy) ulusi davrida o'rta osiyo tarixiy geografiyasi. 4. mug'illar davrida geografik bilimlar. tayanch so‘z va iboralar: ix-xiii asr boshlarida shaxarlar sonining ortib borishi. chingizxon. mog’ullar bosqini. milliy ozodlik harakatlari tarixiy geografiyasi. temur malik. o’tror qamali tarixiy geografiyasi. 1. ix-xiii asr boshlarida movarounnahroing ijtimoiy-iqtisodiy geografiyasi. somoniylar davrida katta yer egalari — dehqonlarning nufuzi ortib, ko'pincha bir dehqon qo'lida katta yer maydonlari, butun bir viloyat bo'lgan. ziroat bilan shug'ullanuvchi ziroatkor kadivar deyilgan. yirik yer egasi yerida ishlaydigan ijarachi barzigar deb atalgan. xo'jalikda qo'l mehnatidan ham foydalanilgan. somoniylar davlati aholisining asosiy qismini ziroatchilar tashkil etgan. keyingi o'rinda hunarmandlar va savdogarlar turgan. xi-xii asrlarda yuz bergan siyosiy voqealar movarounnahr jamiyat hayotida ham o'zgarishlar yasadi. alohida mulklarning boshqaruvi, ma'muriy idoralar'gomoniylar davridagi tartiblarga muvofiq kelar, ijtimoiy …

2 / 5

ng asosiy hukmdorlari bo'lib qolamiz, deb o'ylashgan edi. ularning bunday rejalarini tushunganyag'mo va chigillaming boshliqlari zodagonlarni quvg'in qila boshladilar. buning oqibatida keksa boy qatlam vakillari o'z ekinzorlari, uy-joylari, mulklari va boyliklaridan mahrum bo'ldilar. dehqon degan nom endilikda faqat oddiyjamoatchiga nisbatan aytiladigan bo'lib qoldi. aslzodalar o'zlarining daromad manbai — yer-mulkdan mahrum bo'la boshlagan sari oddiy jamoachi ziroatkorlar ijarachilarga aylana bordilar. bu paytda yerlar egasiz va qadrsiz bo'lib qoldi. unumdor joylar yaylovlarga aylandi. biroq keyingi voqealar jarayonida movarounnahr ijtimoiy hayotida jonlanish yuz berganligi haqida ma'lumotlar bor. xii asrlarda, ayniqsa, shaharlar kengayadi, aholining soni ko'payib, ular yanada gavjumlashadi. samarqand, buxoro, termiz, o'zgan, toshkent kabi shaharlar ichki va tashqi savdo uchun xilma-xil hunarmandchilik mahsulotlari ishlab chiqaradigan hamda chaqa-tangalar vositasi bilan olib boriladigan bozor tijoratining markaziga aylanadi. shaharlar markazida shohona saroylar, masjid, madrasa, minora va hammomlar kabi ko'plab imoratlar qad ko'taradi. shahar ichi va uning atrofida savdo va hunarmandchilik mahallalari, karvonsaroylar va bozorlar barpo etiladi. …

3 / 5

oltin, kumush va mis chaqa-tangalari hamda dinorlari bilan bir qatorda hatto saljuqiylar, xorazmshohlar hamda g'aznaviylar tomonidan zarb qilingan tangalar ham muomalada yurgan. demak, xi-xii va xiii asr boshida movarounnahr va xurosonda mahsulot-pul munosabatlari nihoyatda rivoj topib, u mamlakatning deyarli hamma uzoq va yaqin viloyatlarini qamrab olgan edi. xi asrda movarounnahrda qoraxoniylar davlatining tashkil topishi bilan qarluq, o'g'uz, jig`il yog'mo va boshqa turkiy qabila va urug'larning shosh, farg'ona va boshqa viloyatlarda yashovchi turkiy ahou bilan o'troq hayotga ko'chish jarayoni jadallashadi. o'troq dehqon va hunarmand aholi bilan aralashib, dehqonchilik va shahar madaniyatining boy tajribasi va an'analari o'zlashtirildi. natijada turkiy tilda so'zlashuvchi aholi movarounnahrning asosiy nufuzlaridan biriga aylandi. 2. o'rta osiyoga mo'g'ullar bosqini va unga qarshi ozodlik harakatlari. 1219 yilning kuzida chingizxon o'g'illari chig'atoy, o'qtoy va jo'ji bilan birga xorazmshohga qarshi yurish boshladi. uning jami askari 200 mingga yaqin edi. chingizxon qo'shini qadimgi yo'l bilan ili daryosi bo'ylab shimoliy farg'onadan o'tib, janubiy qozog'istonda …

4 / 5

eja bo'yicha sirdaryoning yuqori qismidagi yerlarni egallashi lozim edi. bosqinchilar malum muddatdagi qamaldan so'ng sig'noq va borchilig'kent shaharlarini egallaganidan so'ng mustahkam qal'a hisoblangan xo'jandga hujum boshlaydilar. mo'g'ullar 20000 nafar qo'shin va 50000 chog'li asirga tushgan hasharchilarni xo'jand atrofiga yig'adilar. xo'jand hokimi temur malik asli turkiy sarkardalardan bo'lib, xorazmshohlar davlatida nom chiqargan, sulton va uning oilasiga tanish bo'lgan shaxs edi. mo'g'ullarga qarshi tura olish mumkin emasligini sezgan temur malik (malik - hokim ma'nosida) taxminan ming nafar askari bilan xo'janddan bir kilometr naridagi sirdaryoning mo"jazgina orolida joylashib oladi. qulay strategik ahamiyatga ega bo'lgan orolga mo'g'ullar o'qlari, palaxmon toshlari yetib bormas edi. temur malik buyrug'iga ko'ra, 12 ta qayiq yasatilib, o'q o'tmasligi, yonib ketmasligi maqsadida bu qayiqlarning usti namat bilan qoplanib, sirka shimdirilgan loy bilan suvab chiqiladi. temur malik uzoq vaqt mudofaa uchun endilikda orolchada turish maqsadga muvofiq emasligini tushunib, bor oziq-ovqat zahirasi va askarlarini 70 ta kemaga joylab, tunda daryoning quyi oqimibo'ylab …

5 / 5

g boshlarida endigina xorazm davlatining sultoni deb e'lon qilingan jaloliddin manguberdi garchi xorazm mudofaasiga jiddiy kirishsa-da, ammo unga qarshi sobiq jand noibi qochqin qutlug'xon boshliq qipchoq lashkarboshilari tomonidan uyiiitrtirilgan fitna uni temur malik bilan xurosonga jo'nashga majbur etadi. chunki bunday vaziyatda poytaxtga tomon bostirib kelayotgan yovuz dushmanga qarshi urganch mudofaasini sira ham tashkil qihb bo'lmas edi. shu sababli tez vaqt ichida shahzodalar o'zloqshoh va oqshohlar ham urganchni tark etib, qochib ketadilar. poytaxt taqdiri o'ta qo'rqoq va amalparast amir humortakin qo'lida qoladi. o'zini u sulton deb e'lon qilib, urganchni mo'g'ullardan himoya qilishga va'da ham qiladi. urganchdek katta shaharni qamal qilish uchun shimoldan jo'ji, buxoro tomondan chig'atoy va o'qtoy askarlari bostirib keldi. 1221 yilning qishida 50 ming kishilik mo'g'ul askarlari urganchni qamal qilib, hujum boshlaydi. urganchliklar dushmanning harbiy kuch va zirhli qurollarining ustunligiga qaramay o'z ona shahri mudofaasiga g'oyat baland ruh bilan kirishadilar. lekin urganch ham tez orada mo'g'ullar qo'liga o'tadi. mo'g'ul …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 5 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"mo'g'ullar hukmronligi chig'atoy ulusi davrida o'rta osiyoning tarixiy geografiyasi" haqida

6-mavzu. mo‘g‘ullar hukmronligi chig‘atoy ulusi davrida o‘rta osiyoning tarixiy geografiyasi. reja: 1. ix-xiii asr boshlarida movarounnahrning ijtimoiy-iqtisodiy geografiyasi. 2. o'rta osiyoga mo'g'ullar bosqini va unga qarshi ozodlik harakatlari. 3. mo'g'ul (chig'atoy) ulusi davrida o'rta osiyo tarixiy geografiyasi. 4. mug'illar davrida geografik bilimlar. tayanch so‘z va iboralar: ix-xiii asr boshlarida shaxarlar sonining ortib borishi. chingizxon. mog’ullar bosqini. milliy ozodlik harakatlari tarixiy geografiyasi. temur malik. o’tror qamali tarixiy geografiyasi. 1. ix-xiii asr boshlarida movarounnahroing ijtimoiy-iqtisodiy geografiyasi. somoniylar davrida katta yer egalari — dehqonlarning nufuzi ortib, ko'pincha bir dehqon qo'lida katta yer maydonlari, butun bir viloyat bo'lgan. ziroat ...

Bu fayl DOCX formatida 5 sahifadan iborat (52,0 KB). "mo'g'ullar hukmronligi chig'atoy ulusi davrida o'rta osiyoning tarixiy geografiyasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: mo'g'ullar hukmronligi chig'ato… DOCX 5 sahifa Bepul yuklash Telegram