determinantlar va ularni hisoblash

DOCX 13 pages 104.5 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 104.5 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

determinantlar va ularni hisoblash. reja: · yuqori tartibli determinantlar. · minor va algebraik to’ldiruvchi. · determinantlarning xossalari. · matritsalar. tayanch iboralar: elementlar, yo’l, ustun va diagonal elementlar, determinant, minor, algebraik to’ldiruvchi, determinantning yoyilmalari, o’lchov, matritsa, to’g’ri burchakli matritsa, kvadrat matritsa, yo’l matritsa, ustun matritsa, diagonal matritsa, birlik matritsa, nol matritsa, teskari matritsa, transponirlangan matritsa. adabiyotlar: [1] 23-29, 64-74 betlar. [2] 84-87 betlar. 1.1. ii-tartibli determinantlar. ta’rif-1. agar a11,a12,a21,a22 sonlar berilgan bo’lsa, shu sonlar orqali aniqlangan a11a12 - a21a22 songa ii-tartibli determinantlar deyiladu va quyidagicha belgilanadi: (1) a11,a12,a21,a22 larga determinantlar elemetli, a11,a12 –determinantning brinchi, a21,a22 larga ikkinchi yo’l elementlari deyiladi. a11, a22 determinantning bosh, a21,a22 larga esa determinantning yordamchi diagonal elementlari deyiladi. masalan: 1) 2) . 2.2. iii-tartibli determinantlar. ta’rif-2: berilgan a11,a12, a13,a21,a22,a23,a31,a32,a33 sonlar orqali aniqlangan va quyidagicha belgilangan songa 3-tartibli determinantlar deyiladi. iii-tartibli determinant uchta yo’l va uchta ustun elementlaridan iborat bo’lib, () hammasi bo’lib 9 ta elementdan tashkil topadi. …

2 / 13

. minor va algebraik to’ldiruvchilar. ta’rif: biror n-tartibli determinantning aij elementining minori deb, shu element turgan yo’l va ustunini o’chrishda hosil bo’lgan (n-1)-tartibli determinantga aytiladi. masalan: 3 – tartibli determinant a23 elementining minori m23= 2 – tartibli determinant bo’ladi. ta’rif: n-tartibli determnantning aij elementining algebraik to’ldiruvchisi deb shu element (-1)i+j ishora bilan olindaniga aytiladi va aij orqali belgilanadi. aij=(-1)i+j mij. misol 2 determinantning a42 elementining minorini va a22 elementining algebraik to’ldiruvchisin hisoblang: m42= a22=(-1)2+2 m22+ m22==18+30+2-18-4-15=13 1.4.determinantning xossalari. 1º. agar determinantning yo’lini mos ustunlari bilan almashtrilsa, determinantning qiymati o’zgarmaydi. masalan: 2º. determinantning ixtiyoriy ikkita yo’lini (ustunini) o’zaro almashtirilsa, determinant qiymati o’z ishroasini o’zgartirmaydi. masalan: 3º. determinantning biror yo’lining (ustunining) barcha elementlari nol bo’lsa, determinant-ning qiymati nol bo’ladi. masalan: 4º. ixtiyoriy ikkita yo’li yoki ikkita ustuni bir xil bo’lgan determinant qiymati nol bo’ladi. masalan: 5º. istalgan yo’l (ustun) ning umumiy elementini determinant belgisidan tashqariga chiqarish mumkin. 6º. determinant biror yo’l (ustun) …

3 / 13

ustida amallar. ta’rif: m × n o’lchamli matritsa deb, aij, , sonlardan tuzilgan m ta satr, n ta ustunli quyidagi: (1) a= yoki a= jadvalga aytiladi. a matrisani qisqacha a=||aij|| ; ham yozish mumkin. aij larga matrisaning elementlari deyiladi. agar m × n bo’lsa, (1) ga to’g’ri burchakli yoki o’rta matritsa deyiladi. agar m=n bo’lsa, (1) ga kvadrat matritsa deyilib, uning o’lchami n × n bo’ladi. yo’l matritsa - kvadrat matritsa -ustun matritsa - matritsa faqat jadval bo’lib, u biror sonni ifodalamaydi. matritsaga katta, kichik degan tushuncha bo’lmaydi. matritsalar odatda lotin alifbosining katta harflari bilan belgilanadi. kvadrat matritsalar uchun uning elementlaridan tuzilgan determinant quyidagicha bo’ladi. a=, det a=|a|= barcha elementlari nol bo’lgan matritsa nol matritsa deyiladi. bosh diagonal elementlaridan boshqa hamma elementlari nol bo’lgan kvadrat matritsaga diagonal matritsa deyiladi. bosh diagonal elemenlari bir bo’lib, boshqa barcha matitsa elementlari 0 bo’lgan kvadrat matritsaga birlik matritsa deiladi va u odatda e harfi …

4 / 13

a teng bo’ladi. am×n ×bp×q=cmq c=a×b= ikkita matritsaning ko’paytmasi yana matritsa bo’lib, uning cij elementi a matritsaning i-yo’lida-gi hamma elementlarini b matritsaning j-ustundagi mos elementlariga ko’paytmalarining yig’indisi-dan iborat bo’ladi. cij=aijbij+ai2b2j+…+ainbnj= ; misol: . a va b matritsalar uchun a·b≠ba ya’ni matritsalar ko’paytmasi uchun kommutativlik kassasi o’rinli emas: misol : a= b= a×b=×= b×a ko’rinib turibdiki a·b±b·a . bevosita tekshirish yo’li bilan quyidagi: 1) (ba) ·b=a· (ab) =a (ab) a-son 2) (a+b) ·c= a·c+b·c 3) c (a+b) = ca+cb 4) a (b·c) = (a·b) c xossalari o’rinli ekaniga ishonch hosil qilish mumkin. agar a va b n×n o’lchamli kvadrat matritsalar bo’lsa, u holda 1º det (ab) =deta · detb 2º det (λa) = λndeta. munosabatlar o’rinli bo’ladi. ta’rif 3: agar barcha i,j lar uchun aijt=aji bo’lsa, at=||atij|| matritsani a=||aij|| matritsaga transponirlangan matitsa deymiz. agar a n×m o’lchamli matritsa bo’lsa, at=n×m o’lhcamli matitsa bo’ladi. misol. 1) a= at= 2) b= quyidagi xossalar …

5 / 13

day tuzamizki, uning barcha elementlari a matritsaning har bir elementlarining algebraik to’ldiruvchi- laridan tuzilgan va ularni har birirni determinantga bo’lib chiqilsin. a* ni mtranspornirlasak, a mat-ritsaga teskari bo’lgan a-1 matritsa hosil bo’ladi. misol: a= |a|= a*= a-1= endi a-1a=aa-1=e ekanini ko’rish mumkin. image3.gif image4.gif image5.gif image6.gif image7.gif image8.gif image9.gif image10.gif image11.gif image12.gif image13.gif image14.gif image15.gif image16.gif image17.gif image18.gif image19.gif image20.gif image21.gif image22.gif image23.gif image24.gif image25.gif image26.gif image27.gif image28.gif image29.gif image30.gif image31.gif image32.gif image33.gif image34.gif image35.gif image36.gif image37.gif image38.gif image39.gif image40.gif image41.gif image42.gif image43.gif image44.gif image45.gif image46.gif image47.gif image48.gif image49.gif image50.gif image51.gif image52.gif image53.gif image54.gif image55.gif image56.gif image57.gif image58.gif image59.gif image60.gif image61.gif image62.gif image63.gif image1.gif image2.gif

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "determinantlar va ularni hisoblash"

determinantlar va ularni hisoblash. reja: · yuqori tartibli determinantlar. · minor va algebraik to’ldiruvchi. · determinantlarning xossalari. · matritsalar. tayanch iboralar: elementlar, yo’l, ustun va diagonal elementlar, determinant, minor, algebraik to’ldiruvchi, determinantning yoyilmalari, o’lchov, matritsa, to’g’ri burchakli matritsa, kvadrat matritsa, yo’l matritsa, ustun matritsa, diagonal matritsa, birlik matritsa, nol matritsa, teskari matritsa, transponirlangan matritsa. adabiyotlar: [1] 23-29, 64-74 betlar. [2] 84-87 betlar. 1.1. ii-tartibli determinantlar. ta’rif-1. agar a11,a12,a21,a22 sonlar berilgan bo’lsa, shu sonlar orqali aniqlangan a11a12 - a21a22 songa ii-tartibli determinantlar deyiladu va quyidagicha belgilanadi: (1) a11,a12,a21,a22 larga determinantlar elemetli, a1...

This file contains 13 pages in DOCX format (104.5 KB). To download "determinantlar va ularni hisoblash", click the Telegram button on the left.

Tags: determinantlar va ularni hisobl… DOCX 13 pages Free download Telegram