elektrokimyoviy korroziyadan himoya qilish usullari

PPTX 24 pages 746.8 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 746.8 KB

File type PPTX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

prezentatsiya powerpoint elektrokimyoviy korroziyadan himoya qilish usullari aksariyat metallar zang, tuz, suv, kislota va ishqor eritmasi ta'siri ostida buziladi. metallarning, umuman, turli moddalar tashqi muhit bilan kimyoviy yoki elektrokimyoviy ta’sirlanish natijasida buzilishi va yemirilishi korroziya deyiladi. korroziya so‘zi lotincha “corrodere”dan olingan bo‘lib, uning ma'nosi yemirilish, buzilish demakdir. korroziya xalq xo‘jaligiga juda katta zarar yetkazadi. qilingan hisob-kitoblarga ko‘ra, qora metallar taxminan 1/9 qismi korroziya oqibatida yemirilib ketadi. ko‘pincha kichik, lekin muhim qismlarining korroziyaga uchrashi oqibatida butun bir stanok ishdan chiqadi. korroziyaga uchragan metall buyumlarni almashtirish anchagina mablag‘ va mehnat talab qiladi (kanalizatsiya yoki suv quvurlarini almashtirishni misol oling). korroziyaga bardosh beradigan materiallarning yo‘qligi ba'zan yangi texnologik jarayonlarni joriy qilishga to‘sqinlik qiladi va zarar keltiradi. tashqi sharoitga qarab, metallar turli xil korroziyaga uchrashi mumkin. korroziyaning turlari o‘zining mohiyati, mexanizmi jihatidan bir-biridan juda katta farq qiladi. korroziya fizik-kimyoviy xususiyati jihatidan ikki xil bo‘ladi: kimyoviy korroziya va elektroximiyaviy korroziya. eng ko‘p tarqalgan korroziya elektroximiyaviy …

2 / 24

sababi metallar o‘z oksid va gidroksidlariga nisbatan beqaror bo‘lishidadir. korroziya mexanizmi galvanik element hosil bo‘lishidan iborat. shunday qilib, metallar elektroximiyaviy korroziyaga uchrashi ularning elektr toki hosil bo‘lishi bilan bog‘liqdir. metallar sof bo‘lmay, ularga ma'lum darajada boshqa metallar aralashgan bo‘ladi. metall buyumlar esa, ko‘pincha, metallar qotishmalaridan tayyorlanadi. shuning uchun metall yoki metall buyum elektrolit eritmasiga tushirilsa yoki nam muhit ichida qoldirilsa, galvanik elementlar hosil bo‘ladi. metallning o‘zi bir qutb bo‘lsa, undagi aralashma ikkinchi qutb bo‘ladi va shu metallning o‘zi qutblarni tutashtiruvchi o‘tkazgich vazifasini bajaradi. natijada galvanik elementlar ishlay boshlaydi. bu vaqtda yuqorida ko‘rib o‘tilganidek, elektromanfiyroq metall manfiy qutb bo‘lib, u eriydi, ya'ni yemiriladi. 1-rasmda kislota eritmasiga tushirilgan metallning korroziyalanish jarayoni tasvirlangan. anod qismida metall yemirilib, gidratlangan (mⁿ⁺ · nh₂o) holda eritmaga o‘tadi. undan ajralgan erkin elektron (e⁻) katod qismiga borib (bu rasmda katod vazifasini aralashma bajarmoqda), h⁺ ioniga birikadi. oqibatda vodorod atomlari, ulardan esa vodorod molekulalari hosil bo‘ladi.metall toza bo‘lganda ham …

3 / 24

. elektroximiyaviy korroziyaning elektr toki vujudga kelishi bilan bog‘liqligini ko‘rib o‘tdik. shunday ekan, korroziya tezligi elektr tokining miqdoriga to‘g‘ri proporsionaldir. elektr tokining miqdori esa element qutblaridagi potensiallar ayirmasiga bog‘liq bo‘ladi. shuning uchun qutblanish (qutblovchi moddalar) elektroximiyaviy korroziyani susaytiradi, aksincha, yuqorida kislorod misolida ko‘rib o‘tilganidek, qutbsizlantiruvchi moddalar korroziyani tezlashtiradi.korroziyaning borishiga ph qiymati katta ta’sir etadi. h⁺ ionlar konsentratsiyasining ko‘payishi ularning katodda zaryadsizlanishini osonlashtiradi va, demak, korroziyani kuchaytiradi.. so‘nggi vaqtlarda elektroximiyaviy korroziyaning yana bir turi topildi. bu turdagi korroziya ko‘pincha suyuq metallar (masalan, amalgama) kislota yoki passivroq metallarning kationi bor eritmalarda eriganida yuz beradi. korroziya jarayonida mikrogalvanik elementlar hosil bo‘lmaydi. a.n. frumkin, ya.m. kolotirkin va boshqa olimlar suyuq metallarni kislota va passivroq metallar eritmasida erishini tekshirib, bu jarayonning miqdoriy qonuniyatlarini aniqlashga muvaffaq bo‘ldilar. tadqiqotlarning ko‘rsatishicha, bir jinsli yuzalarda metallar erishi, ya’ni korroziyalanishi eruvchi modda ioni eritmaga o‘tishi hamda vodorod (yoki undan passivroq metall) ajralib chiqishi bilan sodir bo‘ladigan yonma-yon elektroximiyaviy reaksiyalardan iborat …

4 / 24

iga oksid va gidroksidlardan iborat korroziya mahsulotlari katta qarshilik ko‘rsatadi. bu mahsulotlar metall yuzasida yupqa parda hosil qiladi. bu parda metallni yana-da korroziyalanishdan saqlab qoladi. oksid yoki gidroksid pardalarning korroziyadan saqlash rolini v. a. kistyakovskiy yaxshi tekshirgan. masalan, alyuminiy temirga qaraganda yuqori musbat potensialga ega bo‘lganligi uchun temirdan ko‘ra osonroq korroziyalanishi kerak. lekin, shunga qaramasdan, atmosfera sharoitida alyuminiy korroziyaga temirdan ko‘ra ancha chidamlidir. buning sababi shundaki, alyuminiy korroziyalanib, uning sirtini zich oksid parda qoplab oladi. bu parda qalinlashgan sari (ularning qalinligi 50–100 å ga yetadi) metall ichiga davomi kirishi qiyinlashadi, natijada korroziya to‘xtaydi. ana shunday pardalar ko‘pchilik metallar yuzasida ham hosil bo‘ladi. lekin ularning korroziyadan saqlash xususiyati har xil bo‘ladi. metallar passivlanganda, ularning korroziyaga bardoshliligi kuchayadi. metallarning passivlanishida yuqorida aytib o‘tilgan oksid va shunga o‘xshash pardalar asosiy rol o‘ynashi yaxshi isbotlangan. metallarni konsentrlangan nitrat kislota bilan ishlov berilganda yoki anodda qaytarilganda ularning aktivligi yo‘qolishi – bu ularning passivlanish jarayoni deyiladi. …

5 / 24

mis tuzlari eritmasidan misni siqib chiqarolmaydi.passivlangan metallar turli usullar bilan aktiv holatga keltirilishi mumkin. passivlanish metall yuzasining oksidlar bilan qoplanishidan iborat bo‘lganligi uchun, metallni qaytarish yoki pardani metall yuzasidan olib tashlash yo‘li bilan bu metallni aktiv holatga keltirish mumkin. shuni ham aytib o‘tish kerakki, yuzadagi pardalarning roli va ta’siri yuqorida aytib o‘tilganidek oddiy emas, balki murakkabdir. korroziyaga qarshi kurashning eng keng qo‘llaniladigan usuli korroziyalanishi mumkin bo‘lgan metall yuzasiga boshqa materiallar qoplashdir. bu qoplamalar asosan metall yuzasini elektrolit muhitdan ajratib, mikrogavlanik elementlar hosil bo‘lishiga yo‘l qo‘ymaydi. shu sababli qoplamalar zich bo‘lishi, korroziyadan saqlanadigan metall yuzasiga bir tekisda va yaxshi yopishishi kerak. hozirgi vaqtda turli qoplamalar ishlatiladi. 2-rasmda eng ko‘p ishlatiladigan qoplamalar ko‘rsatilgan.qanday qoplamadan foydalanish korroziyalanadigan metall yoki metall buyumning qaysi sharoitda ishlashiga bog‘liqdir. masalan, turar-joylarda ishlatiladigan va zarb yemaydigan, ishqalanmaydigan metall buyumlar laklanadi yoki ularning yuzasiga kimyoviy usulda ishlov beriladi: temir buyumlar toblanadi, fosfatlanadi, alyuminiy buyumlar esa oksidlanadi. suyuq muhitda (suvda, …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elektrokimyoviy korroziyadan himoya qilish usullari"

prezentatsiya powerpoint elektrokimyoviy korroziyadan himoya qilish usullari aksariyat metallar zang, tuz, suv, kislota va ishqor eritmasi ta'siri ostida buziladi. metallarning, umuman, turli moddalar tashqi muhit bilan kimyoviy yoki elektrokimyoviy ta’sirlanish natijasida buzilishi va yemirilishi korroziya deyiladi. korroziya so‘zi lotincha “corrodere”dan olingan bo‘lib, uning ma'nosi yemirilish, buzilish demakdir. korroziya xalq xo‘jaligiga juda katta zarar yetkazadi. qilingan hisob-kitoblarga ko‘ra, qora metallar taxminan 1/9 qismi korroziya oqibatida yemirilib ketadi. ko‘pincha kichik, lekin muhim qismlarining korroziyaga uchrashi oqibatida butun bir stanok ishdan chiqadi. korroziyaga uchragan metall buyumlarni almashtirish anchagina mablag‘ va mehnat talab qiladi (kanalizatsiya yoki s...

This file contains 24 pages in PPTX format (746.8 KB). To download "elektrokimyoviy korroziyadan himoya qilish usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: elektrokimyoviy korroziyadan hi… PPTX 24 pages Free download Telegram