kulolchilik tarixi

PPTX 13 pages 882.5 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 882.5 KB

File type PPTX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

prezentatsiya powerpoint kulolchilik tarixi kirish 1.manbalar va davrlashtirish 2. rishton kulolchilik 3. texnologiya va badiiy uslub 4.ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy rol xulosa foydaniladigan adabiyotlar kirish kulolchilik insoniyatning eng qadimiy va barqaror hunarmandchilik turlaridan biri bo‘lib, uy-ro‘zg‘or buyumlaridan tortib marosim va san’at namunalari, hattoki savdo-madaniy almashuvning “tili” sifatida ham tarixiy taraqqiyotda muhim o‘rin tutgan. loy, suv va olovning uyg‘unligi natijasida yaratilgan buyumlar jamiyatning xo‘jalik darajasi, estetik didi, texnik bilimi va e’tiqodlarini aks ettiradi. shu bois kulolchilik tarixini o‘rganish nafaqat texnologik jarayonlar evolyutsiyasini, balki qadimiy vohalar (xorazm, so‘g‘d, buxoro, farg‘ona va boshqalar)ning iqtisodiy-siyosiy aloqalari hamda mahalliy identitet shakllanishini tadqiq etish uchun ham asosiy kalitlardan biridir. tadqiqotning manbashunoslik asosini arxeologik topilmalar (qabr va turar-joy majmualari, ustaxona izlari), tipologik tahlil (shakl, o‘lcham, bezak), laborator metodlar (radiokarbon/termolyuminessens datirovkalari, petrografik kesmalar, kimyoviy tarkib) va kartografik-fazoviy kuzatishlar tashkil etadi. manbalar va davrlashtirish kulolchilik tarixini tiklashda manbalar majmuasi va ularni to‘g‘ri davrlashtirish hal qiluvchi ahamiyatga ega. asosiy manbalar to‘rtta …

2 / 13

si qatlam qaysidan keyin to‘plangan—keramikaning nisbiy sanasini beradi. topilma “birlamchi kontekst”da (joyidan siljimagan) bo‘lsa, davrlashtirish ishonchliligi ortadi; suv bosishi, qayta o‘rnatish yoki qurilish ishlari tufayli “ikkilamchi kontekst” bo‘lgan holatda esa ehtiyot chorasi ko‘riladi. tipologiya va seriyalash. idishlarning shakli, o‘lchami, bo‘yin-kengayish nisbatlari, tag va lab (chekka) profillari, quloqcha (ruj’a) turlari; bezak—geometrik, floral, epigrafik; sirt ishlovi—angob, sir, jilvir; massa tarkibi—maydalanma (shamot), qum, organik qo‘shimchalar—ning kombinatsiyasi ma’lum “tiplar”ni ajratishga imkon beradi. tiplar vaqt o‘tishi bilan evolyutsiyalanib boradi, shuning uchun ularni seriyalash (ketma-ketlikka qo‘yish) orqali nisbiy davrlar tiklanadi. masalan, qo‘l bilan yasashdan g‘ildirakda aylantirib ishlashga o‘tish, bir kamerali pechdan ikki kamerali (yonish va kuydirish zonalari ajralgan) pechlarga o‘tish, angobdan (sirlanmagan, bo‘yoqli) sirlashga o‘tish—bularning barchasi davriy belgilardir. rishton kulolchilik kulolchilikning tarixi rivozhlanishidagi keyingorkin bosch boshlandi. ainiksa, sirlangan kulolchilik mahsulotlari rivozhlanishida 14-15 asrlar davri xisobladi. turli shakl va qurilgan yidishlar, yidishlar, yidishlar, yopik yumalok yidishlar bilan hydroxide sirlangan. shaffof rangsiz sir o'rniga ko'k ranglash ishlatila boshlady. …

3 / 13

yashil rangli sir, yashil-sariq mahsulot, gidroksidi sir bilan o'tkir va rangdagi mahsulot mavjud. uch davrning eng mashhur keramika markazlaridan biri rishton shaharchasi edi. 19-20-asrning bosh rishtonning kulolchilik mahsulotlari ainiksa, dengiz kuk va feruza-kuk ranglarda boshida. bundan tashqari, "chini" nomi bilan mashhur hili ham bulgan. ush mahsulot y'o'kolgan ananalarni qayta tikladi va shaffof kalay bilan sir ishlab chikarish ananasi edi. texnologiya va badiiy uslub 1) texnologiya (xom-ashyo → shakllantirish → quritish → kuydirish → sirt ishlovi) xom-ashyo va massa tayyorlash. kulolchilik massasining asosiy komponenti — plastikli loy. uning mexanik barqarorligini oshirish va qurishda yoriqlanishni kamaytirish uchun shamot (maydalangan eski keramika), kvars/qum, ba’zan organik tolalar (somon, poxol) qo‘shiladi. massa elakdan o‘tkazilib, pishitish (pugging) bilan bir xil namlikka keltiriladi. loy tarkibidagi karbonat va temir miqdori rang va pishish haroratiga bevosita ta’sir qiladi. shakllantirish usullari. shakllantirish usullari. qo‘l bilan yasash (coil, pinching) — dastlabki va yirik idishlar uchun; devor qalin, notekis. kulol g‘ildiragi — …

4 / 13

rang, ba’zan qora dog‘lar. harorat pirometrik konus yoki rang/tekstura asosida nazorat qilinadi. ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy rol 1) iqtisodiy tizimdagi o‘rni (ishlab chiqarish, bozor, mehnat taqsimoti) ustaxona tarmoqlari va mehnat ixtisoslashuvi. kulolchilik qadimdan shahar va qishloq xo‘jaligi o‘rtasida “ko‘prik” vazifasini bajargan: bir tomondan, maishiy ehtiyojlar (taom, suv, saqlash) uchun idishlar bilan ta’minlagan; ikkinchi tomondan, bozorga yo‘naltirilgan badiiy-bezatish buyumlari ishlab chiqargan. ustaxona ichida mehnat vertikal (moyillik darajalari: shogird → yarimusta → usta) va gorizontal (xom-ashyo tayyorlash, g‘ildirakda shakl berish, sirt ishlovi, sirlash/bo‘yash, pechga yuklash) bo‘linadi. bunday ixtisoslashuv seriyali ishlab chiqarish, tannarxni pasaytirish va sifatsiz chiqindilarni kamaytirishga xizmat qiladi. qiymat zanjiri va standartlashuv. xom-ashyo qazib olish (loy konlari) → massa tayyorlash → shakllantirish → quritish → kuydirish → sirt ishlovi → savdo bosqichlari bo‘yicha qiymat qo‘shish yuz beradi. bozor uchun mo‘ljallangan turlarda (lagan, kosa, choynak) standart o‘lchamlar paydo bo‘lib, markazlararo savdoda narxlarni taqqoslash, logistika va o‘ram (taralash)ni soddalashtiradi. standartlashuv sifati oshiradi, lekin mahalliy …

5 / 13

l va laborator usullar (tl, petrografiya, kimyoviy “barmoq izi”) birgalikda qo‘llanganda kulolchilikni aniq davrlashtirish va provenansini ko‘rsatish, mintaqaviy maktablar (xorazm, so‘g‘d, buxoro, farg‘ona, toshkent atrofi) o‘rtasidagi uslubiy almashinuvni tiklash imkonini beradi. texnologiyadagi pog‘onama-pog‘ona taraqqiyot — qo‘l bilan yasashdan g‘ildirakka, bir kamerali pechdan ikki kamerali pechga, angobdan sirli-polixrom bezakka — shakl, rang va kompozitsiyaning boyishiga sabab bo‘ldi; bu esa markaziy medalyon, bordyur, floral va epigrafik motivlarning mukammal kompozitsiyalarda barqarorlashuviga olib keldi. ijtimoiy-iqtisodiy jihatdan kulolchilik ustaxona tarmoqlari, mehnat ixtisoslashuvi va bozor standartlari orqali shahar xo‘jaligining muhim bo‘g‘iniga aylandi; saroy-diniy buyurtmalar texnik innovatsiyalarni rag‘batlantirdi, ipak yo‘li esa dizayn va texnologiya “ko‘chishini” tezlashtirdi. foydaniladigan adabiyotlar tolstov, s. p. po sledam drevnexorezmskoy tsivilizatsii. — m.: izd-vo an sssr, 1948. — 284 s. andrianov, b. v. drevnie orositelnie sistemi priaralya. — m.: nauka, 1969. — 248 s. pugachenkova, g. a.; rtveladze, e. v. iskusstvo sredney azii. — tashkent: fan, 1988. — 312 s. masson, m. e. …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kulolchilik tarixi"

prezentatsiya powerpoint kulolchilik tarixi kirish 1.manbalar va davrlashtirish 2. rishton kulolchilik 3. texnologiya va badiiy uslub 4.ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy rol xulosa foydaniladigan adabiyotlar kirish kulolchilik insoniyatning eng qadimiy va barqaror hunarmandchilik turlaridan biri bo‘lib, uy-ro‘zg‘or buyumlaridan tortib marosim va san’at namunalari, hattoki savdo-madaniy almashuvning “tili” sifatida ham tarixiy taraqqiyotda muhim o‘rin tutgan. loy, suv va olovning uyg‘unligi natijasida yaratilgan buyumlar jamiyatning xo‘jalik darajasi, estetik didi, texnik bilimi va e’tiqodlarini aks ettiradi. shu bois kulolchilik tarixini o‘rganish nafaqat texnologik jarayonlar evolyutsiyasini, balki qadimiy vohalar (xorazm, so‘g‘d, buxoro, farg‘ona va boshqalar)ning iqtisodiy-siyosiy aloqalari...

This file contains 13 pages in PPTX format (882.5 KB). To download "kulolchilik tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: kulolchilik tarixi PPTX 13 pages Free download Telegram