analog va raqamli elektronika oʻrtasidagi farqlar

DOCX 15 pages 247.5 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 247.5 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

analog va raqamli elektronika oʻrtasidagi farqlar reja kirish i.analog elektronika asoslari ii.raqamli elektronika asoslari iii.analog va raqamli elektronika o‘rtasidagi farqlar va integratsiya xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish elektronika fanining zamonaviy jamiyatdagi o‘rni elektronika ikki asosiy yoʻnalishga boʻlinadi: analog va raqamli. analog elektronika doimiy oʻzgaruvchan signallarni qayta ishlaydi, raqamli elektronika esa faqat ikkita holat – “0” va “1” bilan ishlaydi. ushbu bob analog elektronikaning mohiyatini, qurilmalarning ishlash qoidalarini, afzalliklari bilan birga cheklovlarini va kundalik hayotdagi oʻrnini atroflicha yoritadi. elektronika — bugungi kunda inson hayotining ajralmas qismidir. u aloqa, tibbiyot, transport, ta’lim, ko‘ngilochar va mudofaa sohasida markaziy rol o‘ynaydi. smartfonlardan tortib sun’iy intellektgacha, avtomobilning avtopilot tizimidan tortib kosmik stansiyalargacha — barcha qurilmalar elektronikaning yutuqlariga asoslanadi. 2025-yilga kelib dunyoda 8 milliarddan ortiq mobil qurilma, 50 milliard iot (internet of things) sensori va 100 milliondan ortiq elektr avtomobil ishlayotgani elektronika fanining jamiyatni qayta shakllantirayotganidan dalolatdir. u nafaqat qulaylik yaratadi, balki iqlim o‘zgarishi, sog‘liqni saqlash va …

2 / 15

i, ekg) va tabiiy signallarni real vaqtda qayta ishlashda hali ham muhim. - raqamli tizimlar — xatolarni tuzatish, saqlash, uzatish va sun’iy intellektni o‘rgatishda tengi yo‘q. ular zamonaviy internet, bulutli hisoblash, 5g va blokcheynning asosidir. kelajak yo‘nalishi: 2030-yilga borib “gibrid” tizimlar — analogning tabiiy sezuvchanligi bilan raqamlining aqlli qaror qabul qilishini birlashtirgan neyro-sensör va kvant hisoblash qurilmalari paydo bo‘ladi. analog signallar tushunchasi va ularning fizik mohiyati analog signal – tabiatdagi fizik kattaliklarni toʻgʻridan-toʻgʻri aks ettiruvchi doimiy oʻzgaruvchan elektr kuchlanish yoki tokdir. masalan, odam ovozi havo bosimidagi tebranishlardan iborat boʻlib, mikrofon uni 0,1 mv dan 10 mv gacha oʻzgaruvchan kuchlanishga aylantiradi. bu kuchlanish vaqt oʻtishi bilan silliq egri chiziq shaklida tasvirlanadi. fizik mohiyat: - har qanday analog signal uch oʻlchovga ega: amplituda, chastota, faza. - signalning har bir nuqtasi cheksiz koʻp qiymat qabul qila oladi. - masalan, termojuft 20 °c da 0,8 mv, 21 °c da 0,84 mv beradi – farq …

3 / 15

totali shovqinni 40 db ga kamaytiradi. ishlash prinsipi: - kondensator yuqori chastotali oʻzgarishlarni “yutadi”. - induktor past chastotali oqimlarni oson oʻtkazadi. analog tizimlarning afzalliklari va cheklovlari afzalliklari 1. tezlik: signalni raqamga aylantirmasdan bevosita qayta ishlaydi. masalan, analog osilloskop 1 gs/s tezlikda real vaqtda koʻrsatadi. 2. energiya tejamkorligi: gitara kuchaytirgichi 5 vt sarflab 80 db ovoz beradi. 3. soddaligi: bitta tranzistorli radio 5 ta detal bilan ishlaydi. cheklovlari 1. shovqin: 100 metrli kabel orqali oʻtgan signalga 50 hz chastotali tarmoq shovqini qoʻshiladi. 2. drift: harorat +10 °c oshsa, kuchaytirgich noldan 3 mv ga siljiydi. 3. takrorlanmaslik: ikkita bir xil tranzistorning β farqi 10–15 % boʻlishi mumkin. amaliy qoʻllanilish sohalari radioaloqa fm qabul qilgich 88–108 mgts diapazonidagi analog signalni demodulyatsiya qilib, 20 hz–15 kgs ovoz chiqaradi. discriminator sxemasi chastota oʻzgarishini kuchlanishga aylantiradi. ovoz kuchaytirish vinil plastinka oʻqigichdagi igna 0,5 mv signal beradi → mm kartridj → 40 db kuchayish → 50 vt …

4 / 15

dan yuqori tovushlar 12 db/oktavaga kamayadi. telefonning ovoz chiqishidan sinab koʻring – baland “s” harflari yumshoqroq eshitiladi. kelajak istiqbollari analog texnologiyalar toʻliq yoʻqolmaydi. yuqori sifatli audio (vinil, lampali kuchaytirgichlar), tibbiy ekg apparatlari, avtomobil abs sensorlari analog printsipda ishlaydi. 2025-yil holatiga koʻra, global analog mikrosxemalar bozori 16 mlrd dollarni tashkil etmoqda va 4 % yillik oʻsish sur’ati bilan rivojlanmoqda. shunday qilib, analog elektronika tabiat bilan inson oʻrtasidagi “tabiiy til” boʻlib qoladi. uning soddaligi, tabiiyligi va real vaqtdagi javob berishi raqamli dunyoni toʻldiruvchi muhim qatlamdir. signal uzatish, qayta ishlash va saqlashdagi farqlar analog elektronika doimiy oʻzgaruvchan fizik miqdorlarni (masalan, ovoz balandligi, harorat, yorugʻlik intensivligi) bevosita ifodalaydi. bunday signallar uzluksiz vaqt va amplituda oʻqlarida har qanday oraliq qiymatni qabul qilishi mumkin. masalan, mikrofon ovoz toʻlqinlarini elektr signali sifatida uzatganda, har bir tebranish chastotasi va amplitudasi aniq saqlanadi. bu jarayon tabiiy dunyoning fizik xossalariga toʻliq mos keladi. raqamli elektronika esa uzluksiz signallarni diskret (sonli) …

5 / 15

arayon orqali oʻzgartiradi. raqamli filtrlar esa mikroprotsessor ichida millionlab arifmetik amallarni bajaradi. masalan, studiya ovoz muhandisi analog ekvalayzerda past chastotalarni kuchaytirsa, raqamli daw dasturida bir nechta filtr kaskadini bir zumda qoʻllay oladi. energiya sarfi va ishlov tezligi jihatidan solishtirish analog sxemalar odatda kam quvvat sarflaydi, chunki ular faqat signalni kuchaytirish yoki filtrlamoqda. masalan, portativ radio qabul qilgichdagi analog kuchaytirgich bir nechta millivatt quvvat bilan soatlab ishlay oladi. ammo analog sxemalar harorat, namlik va komponentlarning qarishi taʼsirida drift (siljish) hosil qiladi, bu esa uzoq muddatli barqarorlikni pasaytiradi.raqamli sxemalar har bir tranzistorning “yoqish-oʻchirish” harakati uchun energiya sarflaydi. smartfon protsessorida 3 milliard tranzistor soniyada 3 milliard marta holat oʻzgartirishi mumkin – bu yuzlab millivatt quvvat talab qiladi. biroq raqamli sxemalar cmos texnologiyasi tufayli “tinch turganda” deyarli quvvat sarflamaydi. masalan, flesh-xotira oʻchirilgan paytda nol energiya isteʼmol qiladi.ishlov tezligida raqamli tizimlar gʻolib: 5g modem soniyada 20 gbit maʼlumotni qayta ishlay oladi, bu analog televideniye signallaridan …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "analog va raqamli elektronika oʻrtasidagi farqlar"

analog va raqamli elektronika oʻrtasidagi farqlar reja kirish i.analog elektronika asoslari ii.raqamli elektronika asoslari iii.analog va raqamli elektronika o‘rtasidagi farqlar va integratsiya xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish elektronika fanining zamonaviy jamiyatdagi o‘rni elektronika ikki asosiy yoʻnalishga boʻlinadi: analog va raqamli. analog elektronika doimiy oʻzgaruvchan signallarni qayta ishlaydi, raqamli elektronika esa faqat ikkita holat – “0” va “1” bilan ishlaydi. ushbu bob analog elektronikaning mohiyatini, qurilmalarning ishlash qoidalarini, afzalliklari bilan birga cheklovlarini va kundalik hayotdagi oʻrnini atroflicha yoritadi. elektronika — bugungi kunda inson hayotining ajralmas qismidir. u aloqa, tibbiyot, transport, ta’lim, ko‘ngilochar va mudofaa sohasida markaz...

This file contains 15 pages in DOCX format (247.5 KB). To download "analog va raqamli elektronika oʻrtasidagi farqlar", click the Telegram button on the left.

Tags: analog va raqamli elektronika o… DOCX 15 pages Free download Telegram