kimyoviy reaksiya tezligi va faollanish energiyasi

PPTX 20 pages 564.5 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 564.5 KB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

o’zbekiston oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi islom karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti fan nomi: kimyo mavzu: kimyoviy reaksiya tezligi va faollanish energiyasi tayyorladi: 1-bosqich neft va gaz yo’nalishi 16s-24-guruh talabasi asadbek husanov qabul qildi: orif namozov o’zbekiston oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi islom karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti fan nomi: kimyo mavzu: kimyoviy reaksiya tezligi va faollanish energiyasi 1 r e j a kirish 1. kimyoviy reaksiya tezligi tushunchasi 2. reaksiya tezligiga ta'sir etuvchi omillar 3. faollanish energiyasi xulosa va adabiyotlar 2 kirish kimyoviy reaksiya tezligi, kimyoviy reaksiya qancha tez sodir bo'lishini ko'rsatadi. faollanish energiyasi esa reaksiya boshlanishi uchun zarur bo'lgan minimal energiya miqdoridir. reaksiya tezligi va faollanish energiyasi bir-biri bilan chambarchas bog'liq: yuqori faollanish energiyasi odatda past reaksiya tezligini, past faollanish energiyasi esa yuqori reaksiya tezligini bildiradi. kimyoviy reaksiya tezligi bu vaqt birligi ichida reaksiyaga kirishuvchi moddalarning konsentratsiyasining kamayishi yoki reaksiya mahsulotlarining konsentratsiyasining ortishi bilan …

2 / 20

zgarmaydi. katalizator reaksiyaning oʻtish holati energiyasini pasaytiradi. faollanish energiyasi oʻtish holati energiyasi va reagent energiyasidan farqli boʻlgani sababli oʻtish holatining energiyasi pasaysa, faollanish energiyasi ham pasayadi. eʼtibor bering, reagentlar va mahsulotlar energiyalari katalitik va katalizatorsiz reaksiya uchun bir xil. shuning sababli reaksiya davomida ajralib chiqqan umumiy energiya (∆𝐻_𝑟𝑒𝑎𝑘 ) fermentni qoʻshganda oʻzgarmaydi. bu reaksiyaning kinetikasi, yaʼni reaksiya tezligi reaksiyaning termodinamikasi bilan bevosita bogʻliq emasligini taʼkidlaydi. katalizator reaksiyaning oʻtish holati energiyasini pasaytiradi. faollanish energiyasi oʻtish holati energiyasi va reagent energiyasidan farqli boʻlgani sababli oʻtish holatining energiyasi pasaysa, faollanish energiyasi ham pasayadi. reaksiya tezligini ifodalash usullari: reaksiya tezligini reaksiyaga kirishuvchi moddalar yoki reaksiya mahsulotlari konsentratsiyasining o'zgarishi orqali ifodalash mumkin. 1. reaksiyaga kirishuvchi moddalarning konsentratsiyasi bo'yicha: agar a reaksiyaga kirishuvchi modda bo'lsa, u holda reaksiya tezligi quyidagicha ifodalanadi: v = -δ[a] / δt bu yerda: • v - reaksiya tezligi • δ[a] - a moddasining konsentratsiyasidagi o'zgarish (yakuniy konsentratsiya - boshlang'ich konsentratsiya) • …

3 / 20

gini qisman bosimning o'zgarishi orqali ifodalash mumkin. v = -δp(a) / δt (reaksiyaga kirishuvchi gaz uchun) v = δp(b) / δt (reaksiya mahsuloti gaz uchun) bu yerda: • δp(a) - a gazining qisman bosimidagi o'zgarish • δp(b) - b gazining qisman bosimidagi o'zgarish konsentratsiya va vaqtning bog’liqligi reaksiya tezligining o'lchov birliklari: reaksiya tezligining o'lchov birligi konsentratsiya birligi va vaqt birligi orqali ifodalanadi. odatda quyidagi birliklar ishlatiladi: mol/(l·s) - mol/litr sekundda mol/(l·min) - mol/litr minutda pa/s - paskal/sekundda (gazsimon moddalar uchun) reaksiya tezligiga ta'sir etuvchi omillar: konsentratsiya: reaksiyaga kirishuvchi moddalarning konsentratsiyasi oshishi bilan reaksiya tezligi odatda ortadi. harorat: harorat oshishi bilan reaksiya tezligi odatda ortadi (vant-goff qoidasi). katalizatorlar: katalizatorlar reaksiyani tezlashtiradi. sirt maydoni (geterogen reaksiyalar uchun): sirt maydoni oshishi bilan reaksiya tezligi ortadi. bosim (gazsimon moddalar uchun): bosim oshishi bilan reaksiya tezligi odatda ortadi. faollanish energiyasi (ea) bu reaksiyaning sodir bo'lishi uchun reaksiyaga kirishuvchi moddalar molekulalariga zarur bo'lgan minimal energiya miqdori. …

4 / 20

aliq holatni hosil qiladi. aktiv kompleks reaksiyaga kirishuvchi molekulalar va mahsulotlar o'rtasidagi o'tish holatidir. u yuqori energiyaga ega va juda beqaror. aktiv kompleks hosil bo'lgandan so'ng, u mahsulotlarga aylanishi yoki reaksiyaga kirishuvchi moddalarga qaytishi mumkin. aktivlanish energiyasining manbai odatda issiqlikdir, reagent (reaksiyaga kirishuvchi modda) molekulalar issiqlik energiyasini oʻz atrofidagi muhitdan oladi. bu issiqlik energiyasi reagent molekulalarning harakatini tezlashtiradi, ularning toʻqnashuv chastotasini va kuchini oshiradi, shuningdek, alohida molekulalardagi atomlar va bogʻlarni bir-biridan itaradi, bu esa bogʻlarning uzilishini yanada osonlashtiradi. arrhenius tenglamasi: reaksiya tezligining haroratga bog'liqligini arrhenius tenglamasi orqali ifodalash mumkin: k = a * exp(-ea / rt) bu yerda: • k – reaksiya tezligi konstantasi • a – pre-eksponensial ko'paytuvchi (chastotalik faktori) • ea – faollanish energiyasi • r – universal gaz doimiysi (8.314 j/(mol·k)) • t – mutlaq harorat (kelvinlarda) • exp – eksponensial funksiya arrhenius tenglamasi shuni ko'rsatadiki, harorat oshishi bilan reaksiya tezligi eksponensial ravishda ortadi. faollanish energiyasi qancha …

5 / 20

rgiyasiga ta'siri: katalizatorlar reaksiyani faollanish energiyasini kamaytirish orqali tezlashtiradi. katalizatorlar reaksiyaning yangi, pastroq energiyali yo'lini ta'minlaydi. katalizatorlar reaksiyada sarflanmaydi va reaksiyaning termodinamikasiga ta'sir qilmaydi (ya'ni, gibbs energiyasining o'zgarishiga ta'sir qilmaydi). amaliy ahamiyati: faollanish energiyasi kimyoviy reaksiyalarni boshqarishda muhim rol o'ynaydi. u kimyoviy texnologiya, farmatsevtika, atrof-muhitni muhofaza qilish va boshqa sohalarda qo'llaniladi. misol uchun, katalizatorlar yordamida sanoatda muhim bo'lgan reaksiyalarni tezlashtirish va samaradorligini oshirish mumkin. xulosa kimyoviy reaksiya tezligi va faollanish energiyasi o'zaro bog'liq va kimyoviy reaksiyalarning borishini tushunish, boshqarish va optimallashtirish uchun muhim ahamiyatga ega. reaksiya tezligini nazorat qilish, faollanish energiyasini kamaytirish va katalizatorlardan foydalanish orqali sanoatda muhim bo'lgan kimyoviy jarayonlarni samaraliroq qilish mumkin. bu esa, mahsulot sifatini oshirish, xarajatlarni kamaytirish va atrof-muhitga salbiy ta'sirni kamaytirishga yordam beradi. shunday qilib, kimyoviy reaksiya tezligi va faollanish energiyasi kimyoviy kinetikaning asosiy tushunchalari bo'lib, kimyoviy texnologiya va boshqa sohalarda qo'llaniladigan ko'plab amaliy masalalarni hal qilishda muhim rol o'ynaydi. foydalanilgan adabiyotlar 1. omonov h.t., …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kimyoviy reaksiya tezligi va faollanish energiyasi"

o’zbekiston oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi islom karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti fan nomi: kimyo mavzu: kimyoviy reaksiya tezligi va faollanish energiyasi tayyorladi: 1-bosqich neft va gaz yo’nalishi 16s-24-guruh talabasi asadbek husanov qabul qildi: orif namozov o’zbekiston oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi islom karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti fan nomi: kimyo mavzu: kimyoviy reaksiya tezligi va faollanish energiyasi 1 r e j a kirish 1. kimyoviy reaksiya tezligi tushunchasi 2. reaksiya tezligiga ta'sir etuvchi omillar 3. faollanish energiyasi xulosa va adabiyotlar 2 kirish kimyoviy reaksiya tezligi, kimyoviy reaksiya qancha tez sodir bo'lishini ko'rsatadi. faollanish energiyasi esa reaksiya boshlanishi uchun zarur bo'lga...

This file contains 20 pages in PPTX format (564.5 KB). To download "kimyoviy reaksiya tezligi va faollanish energiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: kimyoviy reaksiya tezligi va fa… PPTX 20 pages Free download Telegram