vaqtli qatorlar regression tahlili

DOCX 12 pages 164.8 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 164.8 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

7-mavzu. vaqtli qatorlar regression tahlili reja 7.1. vaqtli qatorlar to’g’risida umumiy tushunchalar. 7.2. multiplikativ va additiv modellarning tarkibiy tuzilishi. 7.3. vaqtli qatorlarni tekislash usullari. tayanch iboralar: vaqtli qator, dinamik qator, additiv model, multiplikativ model, vaqtli qatorlar xarakteristikalari, tekislash usullari 7.1. vaqtli qatorlar to’g’risida umumiy tushunchalar matematik statistikaning asosiy masalalaridan biri o’rganilayotgan hodisalarning makonda o’zgarish va rivojlanish jarayonini tadqiq qilishda vaqtli qatorlarni tuzish va tahlil qilish yo’li bilan hal etiladi. iqtisodiy hodisalarning makonda o’zgarishini ifodalayotgan sonlar ketma-ketligini kuzatish vaqtli qator deb ataladi. vaqtli qatorlar ko’rsatkichning barqaror o’zgarishlariga va xususiy tasodiflar o’zgarishiga ega bo’ladi. vaqtli qatorlardagi xususiy tasodiflarni bartaraf etish va barqaror o’zgarishlarni aniqlash uchun ular u yoki bu usullar bilan taqqoslanadi. taqqoslangan qatorlarni haqiqiy qatorlar bilan taqqoslash, ayrim korxonalarni, tarmoq va milliy iqtisodiyotni rivojlantirishning ba’zi muhim xususiyatlarini aniqlash imkonini beradi. taqqoslangan va haqiqiy qiymat ko’rsatkichlarining farqi, taqqoslangan qatorlar joylashgan va kelajak rivojlanish ko’rsatkichlari qatorlari joylashishi mumkin bo’lgan chegaralarni aniqlash imkonini beradi. …

2 / 12

a chegaralangan bo’ladi. shuning natijasi o’laroq o’rganilayotgan hodisalarga ehtimollar nazariyasi bilan yondashishda hodisalar modelini statistik eksperimentlarda xayolan tasavvur etish, shuningdek, ba’zi bir ehtimollikni cheklab qo’yish lozim. xaqiqatdan ham statistik xulosalar baholashni tanlashga yoki ko’rib chiqilayotgan umumiy model doirasida oldindan o’rganilgan nazariy mezon xususiyatiga asoslangan bo’ladi. kelajakning vaqtli qatorlari ishonchlilik darajasiga ko’ra hisobli (yaqin 20-30 yil uchun ishonchli), umumiy tasavvurlarga ko’ra taxminiy (100 yilgacha) va xayoliyga (100 yildan ko’p) bo’linadi. ijtimoiy-iqtisodiy hodisalarning vaqt davomida o’zgarishi dinamika deb, shu jarayonni ta’riflovchi ko’rsatkichlar qatori esa vaqtli qatorlari deb yuritiladi. hodisalarning vaqt davomida o’zgarishini ta’riflovchi statistik ko’rsatkichlar qatori vaqtli qator deb yuritiladi. vaqtli qatorning asosiy elementlari: vaqt ko’rsatkichi - t qator darajasi - u vaqt ko’rsatkichidan bog’langan holda vaqtli qatorlar momentli (ma’lum bir sanaga) va intervalliga (ma’lum bir davr ichida) tasniflanadi (klassifikatsiyalanadi). vaqtli qatorlar quyidagilar bilan xarakterlanadi (2.1.-rasm): vaqtli qatorlar quyidagilar bilan xarakterlanadi: - uzoq muddatli harakat yo’nalishi, ya’ni umumiy asriy tendentsiya; - qisqaroq …

3 / 12

aba katta yoki kichik ekanligini yoki qancha foiz tashkil etishini ko’rsatadi. ; ; ; 3. qo’shimcha o’sish (kamayish) sur’ati(d) ham ikki usulda aniqlanishi mumkin. birinchi usulda har bir keyingi davr darajasidan boshlang’ich davr darajasi ayirilib, 100 ga ko’paytiriladi va boshlang’ich davr darajasiga bo’linadi. 4. 1% qo’shimcha o’sish (kamayish)ning mutlaq qiymati – mutlaq qo’shimcha o’sish qiymati zanjirsimon qo’shimcha o’sish sur’atiga bo’linadi. 2.2. multiplikativ va additiv modellarning tarkibiy tuzilishi. ko’rinib turibdiki, vaqtli qatorning darajasini shakllantiruvchi barcha komponentlar uchta gruppaga bo’linadi, asosiy tashkil etuvchi bo’lib trend hisoblanadi. undan trendni tashkil etuvchini ajratib olinganidan keyin mavsumiy va tasodifiy komponentalar qiymati qoladi (2.2.-rasm). γt ut et qatorning umumiy tendentsiyasini xarakterlovchi, doimiy (asosiy) komponenta mavsumiy komponenta (yil ichidagi tebranishlar) umumiy ko’rinishda - tsiklik tashkil etuvchi tasodifiy komponenta (tasodifiy chetga chiqish) 7.2.-rasm. vaqtli qatorlarning tarkibiy tuzilishi[footnoteref:2] [2: http://institutiones.com/download/books/1798-ekonometrika-orexov-uchebnoe-posobie.html] agarda qatorning tashkil etuvchilarining barchasi aniq topilgan bo’lsa, unda tasodifiy komponentaning matematik kutilishi nolga teng bo’ladi va uning o’rtacha …

4 / 12

ning mazmuni shundaki, trendning qiymatlari vaqtning ayrim momentlarida dinamik qatorning matematik kutilishi bo’ladi. dispersiya tendentsiyasi qatorning empirik darajalari va determinallangan komponentasi o’rtasidagi farqni o’zgarish tendentsiyasini xarakterlaydi avtokorrelyatsiya tendentsiyasi dinamik qatorning alohida darajalari o’rtasidagi aloqalarni xarakterlaydi izlanayotgan trend tenglamasini tanlashda soddalik printsipiga amal qilish kerak, va u bir nechta hildagi chiziqlardan empirik ma’lumotlarga eng yaqinini (bir muncha soddasini) tanlashdan iborat bo’ladi. buni shu bilan yana asoslashadiki, chiziqli trendning tenglamasi qancha murakkab bo’lsa va u qancha ko’p parametrlarni o’z ichiga olsa. ularning yaqinlash darajasi teng bo’lganida ham bu parametrlarni ishonchli baholash shuncha qiyinlashib boradi. amaliyotda ko’pincha quyidagi asosiy ko’rinishdagi vaqtli qatorlar trendlaridan foydalaniladi. xuddi shuningdek tendentsiyalar tiplari va trend tenglamalari ham bo’linadi. ekonometrik izlanishlarda tanlangan model bo’yicha yuqorida sanab o’tilgan har bir komponentani miqdoriy tahlili o’tkaziladi. trendni ajratib olishdan avval, uning mavjudligi to’g’risidagi gipotezani tekshirish zarur. amalda trendning mavjudligini tekshirish uchun bir nechta mezonlar mavjud, ammo asosiy bo’lib sxemada keltirilgan ikkita mezon …

5 / 12

ty t a t a y t a na 2 1 0 1 0 p ( ) 1 ,..., 2 , 1 + - = = å + = p n k p y y k p k t t k p k 1 1 / - - - = d i i i i y y 1 2 + p p å = = k i i i t t a y 0 å å å å + + - + + - + + + - + + + - = + + + 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 0 ... p p i i p p k i k p p i p p i t y t a t a t a 1 + p

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "vaqtli qatorlar regression tahlili"

7-mavzu. vaqtli qatorlar regression tahlili reja 7.1. vaqtli qatorlar to’g’risida umumiy tushunchalar. 7.2. multiplikativ va additiv modellarning tarkibiy tuzilishi. 7.3. vaqtli qatorlarni tekislash usullari. tayanch iboralar: vaqtli qator, dinamik qator, additiv model, multiplikativ model, vaqtli qatorlar xarakteristikalari, tekislash usullari 7.1. vaqtli qatorlar to’g’risida umumiy tushunchalar matematik statistikaning asosiy masalalaridan biri o’rganilayotgan hodisalarning makonda o’zgarish va rivojlanish jarayonini tadqiq qilishda vaqtli qatorlarni tuzish va tahlil qilish yo’li bilan hal etiladi. iqtisodiy hodisalarning makonda o’zgarishini ifodalayotgan sonlar ketma-ketligini kuzatish vaqtli qator deb ataladi. vaqtli qatorlar ko’rsatkichning barqaror o’zgarishlariga va xususiy tasodif...

This file contains 12 pages in DOCX format (164.8 KB). To download "vaqtli qatorlar regression tahlili", click the Telegram button on the left.

Tags: vaqtli qatorlar regression tahl… DOCX 12 pages Free download Telegram