buddizm (buddaviylik)

DOCX 8 стр. 34,4 КБ Бесплатная загрузка

8 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 34,4 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 8

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 8

3-mavzu. buddizm dini tarixi va asosiy g’oyalari reja: 1. buddaviylik (buddizm)ning kelib chiqishi. 1. buddaviylik ta’limoti. 1. buddaviylikning markaziy osiyoga kirib kelishi. tayanch so‘z va atamalar: budda, siddxartxa gautama, buddaviylik, botxa, botxisatva, maxayana va xinayana, stupa, meditastiya, nirvana, sansara 1. buddaviylik (buddizm)ning kelib chiqishi buddaviylik buddizm) – uchta dunyo dinlari ichida eng qadimiysi hisoblanib, miloddan avvalgi vi-v asrlarda hindistonda vujudga kelgan. bu dinga e’tiqod qiluvchilar, asosan, janubiy, janubi-sharqiy va sharqiy osiyo mamlakatlarida, shri lanka, hindiston, nepal, butan, xitoy, singapur, malayziya, indoneziya, mongoliya, koreya, vetnam, yaponiya, kombodja, birma, tayland, laosda va qisman evropa va amerika qit’alarida, rossiyaning shimoliy mintaqalari - buryatiya, qalmiqiyada istiqomat qiladilar. hozirgi kunda dunyoda buddaviylar soni 750 mln.ga yaqin bo‘lib, ulardan 1 mln.ga yaqini monaxlardir. buddaviylikni din yoki falsafa, mafkura yoki madaniyat qonunlari to‘plami yoki hayot tarzi deb baholash mumkin. buddaviylik asoschisi haqida xabar beruvchi folklor va badiiy adabiyotlar uni siddxartxa gautama, shakyamuni, budda, tadxagata, djipa, bxagavan kabi …

2 / 8

siddxartxa shakya qabilasining podshosi shuddxodananing o‘g‘li edi. uning saroyi himolay tog‘lari etagida kapilavasti degan qishloqda bo‘lgan (hozirda nepal hududida). onasi - malika mayya. podshoh o‘g‘lini orzu-havaslar og‘ushida tarbiyalab, uni hech bir kamchiliksiz katta qiladi. siddxartxa ulg‘ayib qo‘shni podshohlardan birining qizi yashadxaraga uylanadi va o‘g‘il ko‘rib, unga raxula deb ism qo‘yadi. hech bir qiyinchilik va kamchilik ko‘rmay o‘sgan siddxartxa bir kuni keksa chol, bemor hamda og‘ir mehnatli rohibni uchratadi, va nihoyat, bir kishining vafotiga guvoh bo‘ladi. bundan qattiq ta’sirlangan shahzoda insoniyatni qiyinchilik va azobdan qutqarish yo‘llarini axtarib saroyni tashlab ketadi. bu vaqtda u 30 yoshda edi. u besh rohib bilan qishloqma - qishloq kezib yuradi. ko‘p vaqt bu rohiblarga hamrohlik qilib, ularning yo‘llarida ma’lum maqsad yo‘qligini, bu yo‘l o‘z oldiga qo‘ygan maqsadi – insoniyatni azob uqubatdan qutqarishga olib bormasligini anglaydi va rohiblar jamoasidan ajraladi. u chakalakzor o‘rmonlarda kezib, charchab bir daraxtning tagida dam olish uchun o‘tiradi va o‘zicha, to haqiqatni topmaguncha …

3 / 8

rib o‘z ta’limotni tarqatib, o‘ziga yangi izdoshlar orttiradi. budda 40 yil davomida o‘z ta’limotini hindistonning turli joylariga etkazadi va 80 yoshida kushtnagara degan joyda dunyodan o‘tdi. uning jasadi, hind udumiga ko‘ra, u erda kuydirilib, uning xoki 8 ta budda jamoalariga bo‘lib yuborildi va har bir jamoa uni dafn etgan joyida ibodatxona barpo etishgan. buddaning hayoti haqida turli afsonalar ham to‘qilgan. bu afsonalarda aytilishicha, budda ko‘p yillar davomida er yuzidagi turli mavjudotlar qiyofasida qayta tug‘ilgan: 84 marta ruhoniy, 58 marta podshoh, 24 marta rohib, 13 marta savdogar, 18 marta maymun, 12 marta tovuq, 8 marta g‘oz, 6 marta fil, shuningdek, baliq, qurbaqa, kalamush, quyon kabi qiyofalarda qayta tug‘ilgan. jami 550 marta qayta tug‘ilgan. u doimo qayerda, qay qiyofada tug‘ilishini o‘ziga o‘zi belgilagan. so‘nggi marta uni xudolar insoniyatni to‘g‘ri yo‘lga boshlashi uchun inson qiyofasida yaratganlar. bu afsonalarning ba’zilariga ko‘ra, er yuzida gautamaga qadar 6 ta budda o‘tgan. shuning uchun buddaviylikning ba’zi muqaddas …

4 / 8

uhimi insonning shaxsiy kamoloti va ezgu hayot kechirishidir. budda ta’limotining asosi “hayot – bu azob-uqubat” va “najot yo‘li mavjud” degan g‘oyadir. buddaviylik qonuniyatlariga ko‘ra, inson o‘ziga moslashgan mavjudot bo‘lib, o‘zida tug‘iladi, o‘zini-o‘zi halok qiladi yoki qutqaradi. bu narsa buddaning ilk da’vatida mujassamlashgan 4 haqiqatda o‘z ifodasini topgan. birinchi haqiqat - “azob-uqubat mavjuddir” har bir tirik jon boshidan kechiradi, shuning uchun har qanday hayot – qiynoq, azob-uqubatdir. tug‘ilish – qiynoq, kasallik – qiynoq, o‘lim – qiynoq, yomon narsaga duch kelish –- qiynoq, yaxshi narsadan ayrilish – qiynoq, yomon narsadan ayrilish – qiynoq, o‘zi xohlagan narsaga ega bo‘lmaslik – qiynoq. dunyo tuzilishining asosiy qonuni bir-biriga bog‘liqlik. hech bir narsa ma’lum sababsiz yaralmaydi. lekin har bir hodisa yoki harakatning birlamchi sababini aniqlash mumkin emas. shuning uchun buddaviylik dunyoni shu holicha qabul qilishga chaqiradi. buddaviylik ta’limotiga ko‘ra, har qanday narsa yoki hodisa u hoh moddiy, xoh ma’naviy bo‘lsin, dxarma (element)lardan tuzilgan. bu elementlar esa …

5 / 8

dan foydalanib, ularni haqiqiy va doimiy deb hisoblaydi hamda doimo ularga ega bo‘lishga intiladi. bu intilish hayot davomiyligiga olib boradi. yaxshi yoki yomon niyatlardan tuzilgan hayot daryosi, orzular va intilishlar sababli kelajak hayot uchun karma hozirlaydi. demak, qayta tug‘ilish, yangitdan qiynoqlarga duchor bo‘lish davom etadi. buddaviylar fikricha, buddadan keyin hech kim nirvana holatiga erisha olmagan. uchinchi haqiqat - “qiynoqlarni tugatish mumkin”. yaxshi yoki yomon niyatlar, intilishlardan butunlay uzilish nirvana holatiga to‘g‘ri keladi. bu holatda inson qayta tug‘ilishdan to‘xtaydi. nirvana holati, buddaviylar fikricha, “hayot g‘ildiragidan” tashqariga chiqish, “men” degan fikrdan ajralib, insonning hissiy tuyg‘ullarini to‘la tugatishdir. to‘rtinchi haqiqat - qiynoqlardan qutilish yo‘li mavjuddir. bu yo‘l - “sakkizta narsaga amal qilish, to‘g‘ri tushunish, to‘g‘ri harakat qilish, to‘g‘ri muomalada bo‘lish, fikrni to‘g‘ri jamlash”. bu yo‘ldan borgan inson budda yo‘lini tutadi. bu sakkiz narsaga amal qilish meditastiya deb nomlanadi. buddaviylik ta’limoti asosan uch qismdan iborat: meditastiya, axloq normalari, donishmandlik. 1. meditastiya deganda quyidagilar tushuniladi: …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 8 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "buddizm (buddaviylik)"

3-mavzu. buddizm dini tarixi va asosiy g’oyalari reja: 1. buddaviylik (buddizm)ning kelib chiqishi. 1. buddaviylik ta’limoti. 1. buddaviylikning markaziy osiyoga kirib kelishi. tayanch so‘z va atamalar: budda, siddxartxa gautama, buddaviylik, botxa, botxisatva, maxayana va xinayana, stupa, meditastiya, nirvana, sansara 1. buddaviylik (buddizm)ning kelib chiqishi buddaviylik buddizm) – uchta dunyo dinlari ichida eng qadimiysi hisoblanib, miloddan avvalgi vi-v asrlarda hindistonda vujudga kelgan. bu dinga e’tiqod qiluvchilar, asosan, janubiy, janubi-sharqiy va sharqiy osiyo mamlakatlarida, shri lanka, hindiston, nepal, butan, xitoy, singapur, malayziya, indoneziya, mongoliya, koreya, vetnam, yaponiya, kombodja, birma, tayland, laosda va qisman evropa va amerika qit’alarida, rossiyaning shimo...

Этот файл содержит 8 стр. в формате DOCX (34,4 КБ). Чтобы скачать "buddizm (buddaviylik)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: buddizm (buddaviylik) DOCX 8 стр. Бесплатная загрузка Telegram