buddizm

PPTX 23 pages 134.3 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 134.3 KB

File type PPTX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

zardushtilik dini buddizm reja: 1. buddizmni vujudga kelishi. 2. buddizm axloqiy ta’limoti. 3. buddiz dinini tarqalishi. 4. o‘rta osiyoda buddizm. buddizmni vujudga kelishi hozirgi kunda e’tiqod qiluvchilar soni jihatidan buddizm xristianlik, islom va hinduizmdan so‘ng to‘rtinchi o‘rinni egallaydi. buddistlarning soni taxminan 700 mln. atrofida bo‘lib, ulardan 1 mln. ga yaqini rohiblardir. buddizm bundan 2500 yildan avvalroq hindistonda diniy-falsafiy ta’limot sifatida vujudga kelib, unda ko‘plab diniy manbalar va diniy yo‘nalishlar mavjud. buddizm turli milliy va diniy an’analar bilan kelishuvchanligi sababli ko‘p millatlar tomonidan keng qabul qilindi. buddizm hayotning barcha sohalari: diniy, madaniy, siyosiy va iqtisodiy qatlamlariga kirib bordi. buddizmni din yoki falsafa, ideologiya yoki madaniyat qoidalari to‘plami yoxud hayot tarzi deb baholash mumkin. buddizm asoschisining shaxsi buddizm tarixi tadqiqotchilar mavjud manbalar asosida bu oqim asoschisi real tarixiy shaxs ekanligini ta’kidlaydilar. bu ta’limot to‘g‘risida xabar beruvchi adabiyotlarda u siddxartxa, gautama (gotama), shakyamuni, budda, tadxagata, djina, bxagavan kabi ismlar bilan zikr etiladi. bu …

2 / 23

atiladi. rasmiy hisobga ko‘ra, butama-budda mil. av. 623 yilda tug‘ilib, 544 yilda vafot etgan. siddxartxa shakya qabilasining podshohlaridan biri shuddxodananing o‘g‘li edi. uning saroyi ximolay tog‘lari etagida kapilavasti degan shaharda bo‘lgan (hozirgi nepal hududida). onasi – malika mayya. podshoh o‘g‘lini orzu-havaslar og‘ushida tarbiyalab, uni hech bir kamchiliksiz katta qiladi. siddxartxa ulg‘ayib qo‘shni hukmdorlardan birining qizi yashadxaraga uylanadi va o‘g‘il ko‘rib, unga raxula deb ism qo‘yadi. hech bir qiyinchilik va kamchilik ko‘rmay o‘sgan bola siddxartxa bir kuni ittifoqo bir keksa chol, bir bemor hamda og‘ir mashaqqat tortayotgan rohibni uchratadi, bir kishining esa vafotiga guvoh bo‘ladi. bundan qattiq ta’sirlagan shahzoda insoniyatni qiyinchilik va azobdan qutqarish yo‘llarini izlash uchun saroyni tashlab ketadi. bu vaqtda u 30 yoshda edi. u beshta rohib bilan qishloqma-qishloq kezib yuradi. shu asnoda siddxartxa bir narsaga amin bo‘ldi: bu yo‘l uni o‘z oldiga qo‘ygan maqsad, ya’ni insoniyatni azob-uqubatdan qutqarish sari olib bormaydi va u rohiblar jamoasidan ajraladi. birmuncha vaqt …

3 / 23

a qildi va ular buddaning birinchi shogirdlari bo‘ldilar. shu kundan boshlab budda o‘z shogirdlari bilan qishloqma-qishloq yurib, o‘ziga yangi izdoshlar orttiradi. budda 40 yil mobaynida hindistonning turli joylarida bo‘ladi, odamlarga o‘z g‘oyalarini etkazadi, singdiradi va 80 yoshida kushtnagara degan joyda dunyodan o‘tadi. uning jasadi, hind udumiga ko‘ra, kuydirilib, xoki 8 ta buddist jamoalariga bo‘lib yuborildi va har bir jamoa uni dafn etgan joyida ibodatxona (stupa) barpo etdi. buddaning hayoti haqida turli asotirlar paydo bo‘ldi. ularda aytilishicha, budda ko‘p yillar davomida yer yuzidagi turli mavjudotlar qiyofasida qayta tug‘ilgan: ruhoniy, shoh, rohib, savdogar, maymun, tovuq, g‘oz, fil, baliq, qurbaqa, kalamush, quyon qiyofalarida qayta tug‘ilgan. jami 550 marta qayta tug‘ilgan. u doimo qaerda, qay qiyofada tug‘ilishini o‘ziga o‘zi belgilagan. so‘nggi marta uni xudolar insoniyatni to‘g‘ri yo‘lga boshlashi uchun inson qiyofasida yaratganlar. bu afsonalarning ba’zilariga ko‘ra, yer yuzida gautamaga qadar 6 ta budda o‘tgan. shuning uchun buddizmning ba’zi muqaddas joylarida 7 ta ibodatxona barpo …

4 / 23

hsizlik bildirgan. uning fikricha, eng muhimi insonning shaxsiy kamoloti va ezgu turmush tarzidir. budda ta’limotining asosida «hayot – bu azob, uqubat» va «najot yo‘li mavjud» degan g‘oyalar yotadi. buddizm ta’limotiga ko‘ra, inson o‘ziga xos mavjudot bo‘lib, tug‘iladi, o‘zini o‘zi halok qiladi yoki qutqaradi. bu g‘oyalar buddaning ilk da’vatida ta’birlangan to‘rt haqiqatda o‘z ifodasini topgan. buddaning to‘rt haqiqati birinchi haqiqat – «azob-uqubat mavjuddir». har bir tirik jon uni boshidan kechiradi, shuning uchun har qanday dunyoviy hayot – qiynoq, azob-uqubatdir. tug‘ilish – qiynoq, kasallik – azob, o‘lim – kulfat, qiyinchilikka duch kelish – mashaqqat, ayriliq – ezilish, orzu-havasga etolmaslik – uqubat. dunyo tuzilishining asosiy qonuni bir-biriga bog‘liqlik. hech bir narsa ma’lum sababsiz yaralmaydi. lekin har bir hodisa yoki harakatning birlamchi sababini aniqlash mumkin emas. shuning uchun buddizm dunyoni shu holicha qabul qilishga chaqiradi. buddizm ta’limotiga ko‘ra, har qanday narsa yoki hodisa u xoh moddiy, xoh ma’naviy bo‘lsin, dharma (element)lardan tashkil topgan. harakatdagi …

5 / 23

a erisha olmagan. uchinchi va to‘rtinchi haqiqat uchinchi haqiqat – «qiynoqlarni tugatish mumkin». yaxshi yoki yomon niyatlardan, intilishlardan butunlay uzilish nirvana holatiga olib boradi. bu holatda inson qayta tug‘ilishdan to‘xtaydi. buddistlar fikricha, nirvana holati, «hayot g‘ildiragidan» tashqariga chiqish, «men» degan fikrdan ajralib, insonning hissiy tuyg‘ularini to‘la tugatishdir. to‘rtinchi haqiqat – «qiynoqlardan qutilish yo‘li mavjuddir». bu yo‘l sakkizta narsaga amal qilish, to‘g‘ri tushunish, to‘g‘ri harakat qilish, to‘g‘ri muomalada bo‘lish, fikrni to‘g‘ri jamlashdir. bu yo‘ldan borgan inson budda yo‘lini tutadi. buddizm ta’limoti buddizm ta’limoti, asosan, uch qismdan iborat: 1) axloq; 2) meditatsiya; 3) donolik. 1. axloq normalari – «pancha shila» (buddaning besh nasihati): qotillikdan saqlanish; o‘g‘rilikdan saqlanish; gumrohlikdan saqlanish; yolg‘on, qalbaki narsalardan saqlanish; mast qiluvchi narsalardan saqlanish. 2. meditatsiya to‘g‘ri tushunish (to‘g‘ri e’tiqod qilish) – buddaning birinchi da’vatida so‘z yuritilgan to‘rt haqiqatni bilish va unga ishonish; to‘g‘ri niyat qilish – dunyoviy lazzat-halovatlardan xalos bo‘lishga, keraksiz fikrlar va boshqalarga zarar etkazib qo‘yishdan saqlanishga …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buddizm"

zardushtilik dini buddizm reja: 1. buddizmni vujudga kelishi. 2. buddizm axloqiy ta’limoti. 3. buddiz dinini tarqalishi. 4. o‘rta osiyoda buddizm. buddizmni vujudga kelishi hozirgi kunda e’tiqod qiluvchilar soni jihatidan buddizm xristianlik, islom va hinduizmdan so‘ng to‘rtinchi o‘rinni egallaydi. buddistlarning soni taxminan 700 mln. atrofida bo‘lib, ulardan 1 mln. ga yaqini rohiblardir. buddizm bundan 2500 yildan avvalroq hindistonda diniy-falsafiy ta’limot sifatida vujudga kelib, unda ko‘plab diniy manbalar va diniy yo‘nalishlar mavjud. buddizm turli milliy va diniy an’analar bilan kelishuvchanligi sababli ko‘p millatlar tomonidan keng qabul qilindi. buddizm hayotning barcha sohalari: diniy, madaniy, siyosiy va iqtisodiy qatlamlariga kirib bordi. buddizmni din yoki falsafa, ideologiya ...

This file contains 23 pages in PPTX format (134.3 KB). To download "buddizm", click the Telegram button on the left.

Tags: buddizm PPTX 23 pages Free download Telegram