buddaviylik (buddizm)

PPTX 22 pages 7.4 MB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.4 MB

File type PPTX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

презентация powerpoint andijon qishloq xo’jaligi va agrotexnologiyalari instituti “gumanitar fanlar “ kafedrasi. fan: dinshunoslik ma’ruzachi: nasibjon karimov 1 3-mavzu. buddaviylik dini reja: 1.buddaviylik dinining jahon dini sifatidagi maqomi. 2.buddaviylik dini vujudga kelishining ijtimoiy-tarixiy sababalari. 3.buddaviylik dini ta’limoti va manbalari. 4.buddaviylik ta’limoti yo‘nalishlari. 5. markaziy osiyoda buddaviylik buddaviylik dinining paydo bo‘lish tarixi, asosiy ta'limotlari, oqimlari va manbalari. buddaviylik (buddizm) – uchta dunyo dinlari ichida eng qadimiysi hisoblanib, miloddan avvalgi vi-v asrlarda hindistonda vujudga kelgan. bu dinga e’tiqod qiluvchilar, asosan, janubiy, janubi-sharqiy va sharqiy osiyo mamlakatlarida, shri lanka, hindiston, nepal, butan, xitoy, singapur, malayziya, indoneziya, mongoliya, koreya, vьetnam, yaponiya, kombodja, birma, tayland, laosda va qisman yevropa va amerika qit’alarida, rossiyaning shimoliy mintaqalari - buryatiya, qalmiqiyada istiqomat qiladilar. hozirgi kunda dunyoda buddaviylar soni 750 mln.ga yaqin bo’lib, ulardan 1 mln.ga yaqini monaxlardir. buddaviylikni din yoki falsafa, mafkura yoki madaniyat qonunlari to’plami yoki hayot tarzi deb baholash mumkin. buddaviylik asoschisi buddaviylik asoschisi haqida xabar …

2 / 22

aʼlimotini birinchi marta sarnath shahrida "dharmaning gʻildirakni aylantirishi" deb nomlanuvchi birinchi vaʼzida beshta rohibga (bular "beshta shogird" deb ataladi) yetkazdi. ushbu vaʼzda u toʻrt oliy haqiqat va sakkiz qirrali yoʻl kabi asosiy tamoyillarni tushuntirdi.shu kundan boshlab budda o’z shogirdlari bilan qishloqma-qishloq yurib o’z ta’limotni tarqatib, o’ziga yangi izdoshlar orttiradi. budda 40 yil davomida o’z ta’limotini hindistonning turli joylariga yetkazadi va 80 yoshida kushtnagara degan joyda dunyodan o’tdi. uning jasadi, hind udumiga ko’ra, u yerda kuydirilib, uning xoki 8 ta budda jamoalariga bo’lib yuborildi va har bir jamoa uni dafn etgan joyida ibodatxona barpo etishgan. budda ko’p yillar davomida yer yuzidagi turli mavjudotlar qiyofasida qayta tug’ilgan: 84 marta ruhoniy, 58 marta podshoh, 24 marta rohib, 13 marta savdogar, 18 marta maymun, 12 marta tovuq, 8 marta g’oz, 6 marta fil, shuningdek, baliq, qurbaqa, kalamush, quyon kabi qiyofalarda qayta tug’ilgan. jami 550 marta qayta tug’ilgan. u doimo qaerda, qay qiyofada tug’ilishini o’ziga …

3 / 22

yo’li mavjud” degan g’oyadir. buddaviylik qonuniyatlariga ko’ra, inson o’ziga moslashgan mavjudot bo’lib, o’zida tug’iladi, o’zini-o’zi halok qiladi yoki qutqaradi. bu narsa buddaning ilk da’vatida mujassamlashgan 4 haqiqatda o’z ifodasini topgan. birinchi haqiqat “azob-uqubat mavjuddir” ikkinchi haqiqat - “qiynoqlarning sabablari mavjuddir” uchinchi haqiqat - “qiynoqlarni tugatish mumkin”. to’rtinchi haqiqat - qiynoqlardan qutilish yo’li mavjuddir buddaviylik ta’limoti axloq normalari – bu budda “pancha shila” besh nasihati: qotillikdan saqlanish; o’g’rilikdan saqlanish; gumrohlikdan saqlanish; yolg’on, qalbaki narsalardan saqlanish; mast qiluvchi narsalardan saqlanish. 1) axloq 3) donishmandlik 2) meditatsiya meditatsiya to‘g‘ri tushunish (e’tiqod qilish) – buddaning birinchi da’vatida yuritilgan so‘z to‘rt haqiqatni bilish va unga ishonish; to‘g‘ri niyat qilish – dunyoviy lazzat-halovatlardan xalos bo‘lishga, keraksiz fikrlar va boshqalarga zarar etkazib qo‘yishdan saqlanishga intilish; to‘g‘ri o‘zini tutish – o‘zingniki bo‘lmagan narsani olmaslik, ortiqcha hissiyotga berilmaslik; to‘g‘ri anglash – o‘z tanasi va ruhiga o‘zini yo‘qotib qo‘ymaydigan darajada nazoratda bo‘lish hamda bunda ehtiroslar va iztiroblarga chek qo‘yish; to‘g‘ri …

4 / 22

erishadi. nirvana so’zma-so’z “o’chish, so’nish” ma’nolarini anglatadi. unda hayotning har qanday ko’rinishiga intilish yo’qoladi. tripitaka va buddaviylikning muqaddas manbalari. buddaviylik ta'limoti bir qator devon shakliga keltirilgan to'plamlarda bayon qilingan. ulardan eng asosiysi tripitaka (yoki tipitaka) – uch savat ma'nosini anglatadi. u uch qismdan iborat bo'lganligi uchun shunday nom bilan atalgan. buddaviylikning bu yozma manbasi hozirgi davrda shri-lankada saqlanib qolgan. ular - budda targ'ibotining haqiqiy bayoni hisoblangan sutra matnlari – sutra-pitaka, rohiblik axloqi va xonaqohlar nizomlariga bag'ishlangan vinaya matnlari – vinaya-pitaka, buddaviylikning falsafiy va psixologik muammolarini bayon qilib berishga bag'ishlangan abxidxarma matnlari – abxidxarma-pitaka dan iborat. buddiylik oqimlari xinayana maxayana lamaizm xinayana «xinayana» buddizimning asosiy yo’nalishlaridan biridir. «xinayana» «kichik arava» ma’nosini anglatib, u diniy yo’nalish sifatida eramizdan avvalgi i asrda shakllangan. «xinayana» ta’limotiga ko’ra draxmalar tabiatini o’rganishga va nirvanaga ma’naviy yo’l bilan erishiladi. bu yo’l juda og’ir. shu sababli faqat monaxlargina nirvana xolatiga yetishish mumkin. bu yo’nalish sharqiy xindistonda, shri-lanka, xidi-xitoy …

5 / 22

bir qatorda, buddaning yana qaytib kelishi va yer yuzida adolatli xokimiyat o’rnatishi to’g’risidagi uydirmaga keng o’rin berilgan. lamaizmni ko’chmanchi, qoloq, savodsiz xalq hayotiga moslashtirishga urinish mavjud; undagi ibodat qilish tartibi ham ancha soddalashtirilgan kushonlar imperiyasida buddaviylik dinining davlat dini darajasiga ko’tarilishi. bir guruh tadqiqotchilar mazkur din o'rta osiyoga kirib kelishini kushonlar shohi kanishka hukmronligi davriga taalluqli deb biladilar (i-asrning oxiri - ii asrning boshlari). ikkinchi guruh esa bu jarayonning boshlanishini biroz ertaroq deb hisoblaydi. tadqiqotchi b.a litvinskiyning fikricha, buddizm shimoli-fapbiy hindiston va janubiy afg'oniston (qandaxor) orqali taxminan mil. av. iii acrda baqtriyaga (o'zbekistonning janubiy hududlari) tarqala boshlagan. o‘zbekistonda buddaviylik dinining tarixiy ildizlari (qaratepa, fayoztepa, dalvarzintepa) hozirgi termizdagi koratepa, fayoztepa, sayram, topilayotgan budda haykalchalari yoki ularning parchalari, ayritomdagi ayvon peshtoqi parchasidagi buddist musiqachilarning tasviri va boshqa osori atiqalar, saroy va ibodatxonalar o'rta osiyodagi buddizm haqida xabar beruvchi manbalardir. bu dinga tegishli yozma manbalar qadimgi turkiy yozuvda, uyg'ur bitiklarida va boshqa yozuvlarda …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buddaviylik (buddizm)"

презентация powerpoint andijon qishloq xo’jaligi va agrotexnologiyalari instituti “gumanitar fanlar “ kafedrasi. fan: dinshunoslik ma’ruzachi: nasibjon karimov 1 3-mavzu. buddaviylik dini reja: 1.buddaviylik dinining jahon dini sifatidagi maqomi. 2.buddaviylik dini vujudga kelishining ijtimoiy-tarixiy sababalari. 3.buddaviylik dini ta’limoti va manbalari. 4.buddaviylik ta’limoti yo‘nalishlari. 5. markaziy osiyoda buddaviylik buddaviylik dinining paydo bo‘lish tarixi, asosiy ta'limotlari, oqimlari va manbalari. buddaviylik (buddizm) – uchta dunyo dinlari ichida eng qadimiysi hisoblanib, miloddan avvalgi vi-v asrlarda hindistonda vujudga kelgan. bu dinga e’tiqod qiluvchilar, asosan, janubiy, janubi-sharqiy va sharqiy osiyo mamlakatlarida, shri lanka, hindiston, nepal, butan, xitoy, singapur,...

This file contains 22 pages in PPTX format (7.4 MB). To download "buddaviylik (buddizm)", click the Telegram button on the left.

Tags: buddaviylik (buddizm) PPTX 22 pages Free download Telegram