temperament.xarakter

PPTX 18 pages 1.8 MB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.8 MB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

temperament.xarakter 206di temperament (lot. “temperamentum” – aralashma so‘zidan olingan) – shaxs faoliyati va xulqining dinamik (o‘zgaruvchan) va emotsional-hissiy tomonlarini xarakterlovchi, biologik shartlashgan individual xususiyatlar majmuidir.temperament xususiyatlari shaxsning ichki tuzilmasi bilan bevosita bog‘liq bo‘ladi, ya’ni ularning namoyon bo‘lishi uning konkret vaziyatlarga munosabatini, ekstremal vaziyatlarda o‘zini qanday tutishini belgilab beradi. masalan, inson turli vaziyatlarda o‘zini turlicha tutadi: oliy o‘quv yurtida talabalar safiga qabul qilinganligi to‘g‘risidagi axborotni eshitgan bolaning o‘zini tutishi, yoki hayotning og‘ir sinovlar paytida odam beixtiyor namoyon qiladigan reaksiyalari uning temperamentiga bog‘liq bo‘ladi. shuning uchun bir xil vaziyatni turli shaxslar, biri og‘ir-bosiqlik bilan, boshqasi esa o‘zini yo‘qotgudek darajada his-hayajon bilan boshidan kechirar ekanlar. shu sababli shaxs temperamenti uning shakllanishi va ijtimoiy muhitda o‘ziga xos mavqyeni egallashida, shaxslararo muloqot jarayonida muhim ahamiyat kasb etadi. temperamentning fiziologik asoslari to‘g‘risida tushuncha qadimgi yunon olimi gippokrat ta’limotiga binoan, insonlarning temperament xususiyatlari jihatidan o‘zaro bir-biridan tafovutlanishi ularning tana a’zolaridagi suyuqliklarning (xiltlarning) turlicha nisbatda joylashuviga bog‘liq ekan. …

2 / 18

sovuqlikdir, uning vazifasi badanni sovutib turishdan iboratdir. xolerik – sust senzitivlik xususiyatiga ega bo‘lib, juda faol va reaktivdir. ko‘pincha reaktivligi faollikdan ustun kelib, u betoqatlik, serzardalik va giperaktivlikni namoyon qiladi. sangvinikka qaraganda qo‘zg‘aluvchan, lekin ko‘proq rigid, qiziqishlari, intilishlari barqaror, xatti-harakatlarda qat’iylik mavjud bo‘lsada, biroq diqqatni bir joyga to‘plashda qiynaladi, nutq sur’ati tez va h.k. sangvinik – juda faol, qiziquvchan bo‘lib, atrofdagi narsalar, insonlar diqqatini tez jalb etadi. u imo-ishoralarni ko‘p ishlatib, uning chehrasiga qarab kayfiyatini anglab olish qiyin emas. juda sezgir bo‘lishiga qaramay, kuchsiz ta’sir(qo‘zg‘atuvchilar)ni seza olmaydi, serg‘ayrat, ishchan toliqmasdir. faollik bilan reaktivlik munosabati muvozanatli bo‘ladi, imtizomli, o‘zini tiya biladi va boshqara oladi. uning xatti-harakati jo‘shqin, nutq sur’ati tez, yangilikni tez payqaydi, aql idroki teran, topqir, qiziqishlari, kayfiyati, intilishlari o‘zgaruvchandir. ko‘nikma va malakalarni tez egallaydi, ko‘ngli ochiq, dilkash, muloqotga tez kirishadi, uning xayoloti (fantaziyasi) yuksak darajada rivojlangan, tashqi ta’sirlarga hozirjavob bo‘ladi flegmatik – senzitivligi sust, his-tuyg‘usi (emotsiyasi) kam o‘zgaruvchan, shunga …

3 / 18

, kam kuladi, qat’iyligi va mustaqilligi zaif, tez toladi, ortiqcha ishchan emas. diqqati barqaror, his-tuyg‘usi sust o‘zgaruvchan, rigid va intravertlashgan. temperament tiplarining psixologik tavsifi quyidagi muhim xususiyatlar yordami bilan aniqlanishi mumkin: 1. senzitivlik (lot. “sensus” – sezish, his qilish) – insonda bironta psixik reaksiyani hosil qilish uchun zarur bo‘lgan o‘ta kuchsiz tashqi taassurot kuchiga qarab mulohaza yuritiladi jumladan, sezgilarning paydo bo‘lishi uchun kerak qo‘zg‘ovchining ozgina kuchi (ularning quyi chegarasi), ehtiyojlar qondirilmasligining sezilar-sezilmas darajasi (shaxsga ruhiy azob beruvchi) mujassamlashishi tushuniladi. 2. reaktivlikda aynan bir xil kuch bilan ta’sir etuvchi tashqi va ichki taassurotlarga shaxs qanday kuch bilan emotsional reaksiya qilishiga qarab munosabat bildirilib, uning yorqin ro‘yobga chiqishi – emotsionallik, ta’sirchanlikda ifodalanadi. 3. faollik – inson qandaydir faollik darajasi bilan tashqi olamga ta’sir etishi va maqsadlarni amalga oshirishida obyektiv hamda subyektiv qarama-qarshiliklarni faollik bilan yengishidir. 4. reaktivlik bilan faollikning o‘zaro munosabatida odamning faoliyati ko‘p jihatdan nimaga bog‘liqligiga binoan, chunonchi tasodifiy tarzdagi tashqi …

4 / 18

da tarkib topib, shaxsning atrofdagi voqelikka va o‘z-o‘ziga bo‘lgan munosabatida ifodalanadigan, muayyan sharoitda tipik xulq-atvor usullarini belgilab beradigan barqaror individual psixik xususiyatlar yig‘indisidir. xarakter tug‘ma, o‘zgarmaydigan xususiyat emas. u kishining hayot sharoitlariga bog‘liq holda tarkib topib, o‘zgaruvchan va tarbiyalanuvchandir. maxsus sharoitda ta’lim-tarbiya ta’sirida salbiy xarakter xususiyatlarini bartaraf qilish, ijobiy xarakter xususiyat (xislat)larine shakllantirish mumkin. distim tip – bu toifadagilar kamgap, nekbin kayfiyatli, tortinchoq bo‘lishadi. ularning aksariyati uyda o‘tirishni xohlashadi. ular ser-shovqin davralarni yoqtirmaydilar va atrofdagilar bilan kamdan kam nizoga boradilar. ularning ijobiy xislatlari: jiddiy, haqiqatgo‘y, sof vijdonli. salbiy tomonlari: sustkash, shaxsiyatparast, fikrlash doirasi tor. sikloid tip – bu toifadagilarning kayfiyati tez-tez davriy o‘zgarishi, buning oqibatida ularning atrofidagi odamlar bilan bo‘lgan muomalasi ham o‘zgarib turishi kuzatiladi. ularning kayfiyati chog‘ bo‘lganda yaxshi hamsuhbat, kayfiyati yomon bo‘lganda esa tundroq bo‘lib qoladilar. ta’sirchan tip – bu toifadagilar muomalada tortinchoq, ko‘p hollarda tund va injiq bo‘lib, yolg‘onchilikka, surbetlikka, nizoga moyildirlar. shuningdek, bunday holatlarda ular doim …

5 / 18

‘ta talabchan bo‘lib qoladilar. sinchkov (pedantik) tip mojarolarga kam aralashib, xizmat doirasida o‘zini qattiqqo‘ldek tutib, atrofdagilarga ko‘p talablar qo‘yadi. shuningdek, yetakchilikni bajonidil boshqa odamlarga beradi. ba’zida oila a’zolariga tartib borasida o‘ta talabchan. uning ijobiy xislatlari: sofdil, tartibli, jiddiy, sadoqatli. salbiy tomonlari: rasmiyatchi, pismiq, qiziqqon. jo‘shqin (hayajonli) tip – bu toifadagilar tor doirada saralangan odamlar bilan aloqa qilishni afzal ko‘radilar. ular kam hollarda mojarolarga aralashib, xafachiliklarini ichlarida saqlaydilar. ijobiy xislatlari: samimiylik, rahm-shafqatlilik, o‘zgalarning yutug‘idan quvonadigan hamda bo‘ysunuvchan. salbiy tomonlari – yig‘loqi, o‘ta hissiyotli, izzattalab. image5.png image6.png image7.jfif image8.png image9.png image10.jfif image11.jpg image12.jpg image13.png image14.jpg image15.png image16.jfif image17.png image18.jpg image19.png image3.png image4.png /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "temperament.xarakter"

temperament.xarakter 206di temperament (lot. “temperamentum” – aralashma so‘zidan olingan) – shaxs faoliyati va xulqining dinamik (o‘zgaruvchan) va emotsional-hissiy tomonlarini xarakterlovchi, biologik shartlashgan individual xususiyatlar majmuidir.temperament xususiyatlari shaxsning ichki tuzilmasi bilan bevosita bog‘liq bo‘ladi, ya’ni ularning namoyon bo‘lishi uning konkret vaziyatlarga munosabatini, ekstremal vaziyatlarda o‘zini qanday tutishini belgilab beradi. masalan, inson turli vaziyatlarda o‘zini turlicha tutadi: oliy o‘quv yurtida talabalar safiga qabul qilinganligi to‘g‘risidagi axborotni eshitgan bolaning o‘zini tutishi, yoki hayotning og‘ir sinovlar paytida odam beixtiyor namoyon qiladigan reaksiyalari uning temperamentiga bog‘liq bo‘ladi. shuning uchun bir xil vaziyatni turl...

This file contains 18 pages in PPTX format (1.8 MB). To download "temperament.xarakter", click the Telegram button on the left.

Tags: temperament.xarakter PPTX 18 pages Free download Telegram