temperament va kasbni egallash masalasi

PDF 8 pages 238.5 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 238.5 KB

File type PDF

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

8-mavzu. muhandislik faoliyatida individual tipologik xususiyatlar (2 soat) reja 8.1. temperament va kasbni egallash masalasi. 8.2. temperamentning xususiyatlari va turlari. 8.3. xarakter va irodaviy sifatlar. 8.1. temperament va kasbni egallash masalasi insonning ruhiy olami beto‘xtov harakatlar majmuasidan iborat bo‘lib, biri ikkinchisini bevosita taqozo etadi va ular uzluksiz zanjir tizimiga o‘xshash tarzda hukm suradi. xuddi shu bois shaxs ruhiyatida tashqi atrof-muhit to‘g‘risidagi taassurotlar, o‘tmish xotiralari, kelajak yuzasidan ijodiy xayollar, ezgu niyatlar, xohish-istaklar, maqsad va tilaklar, mulohaza, fikr va muammo, hissiy kechinmalar, irodaviy sifatlar uzluksiz tarzda o‘zaro o‘rin almashtirib turish evaziga ontogenetik dunyoga mustahkam negiz hozirlanadi. ruhiy olam kechishi, uning sur’ati, mazmuni, shakli, ko‘lami, xususiyati, xislati, sifati, mexanizmi alohida, yakkahol insonda rang-barang tarzda namoyon bo‘lishi kuzatiladi. shuning uchun bo‘lsa kerak, insonlar tabiat hodisalariga, ijtimoiy turmush voqeliklariga, omillariga, ta’sir kuchlariga tez yoki sekin, yengil yoki mushkulot bilan javob qaytarishga moyillik ko‘rsatadilar. psixologiyada temperamentga taalluqli individual dinamik xususiyatlar o‘rtasida muayyan darajada tafovut mavjudligi alohida …

2 / 8

an g‘ayriqonuniy ravishda birlashgan bo‘lmasdan, balki ular o‘zaro bir-biri muayyan qonuniyat asosida mujassamlashib, xuddi shu xususiyatlar uning tiplarini tavsiflovchi o‘ziga xos tuzilmani vujudga keltiradi. temperamentning fiziologik asoslari: qadimgi yunon olimi gippokrat ta’limotiga binoan, insonlarning temperament xususiyatlari jihatidan o‘zaro bir- biridan tafovutlanishi, ularning tana a’zolaridagi suyuqliklarning (xiltlarning) turlicha nisbatda joylashuviga bog‘liq ekanligi tasavvur qilinadi. gippokrat ta’biricha, inson tanasida to‘rt xil suyuqlik (xilt) mavjud bo‘lib, ular o‘t yoki safro (yunoncha «chole»), qon (lotincha sanguis yoki sanguinis), qora o‘t (yunoncha melas «qora», chole «o‘t»), balg‘am (yunoncha «phlegma») kabilardan iboratdir. uning mulohazasicha: – o‘tning xususiyati – quruqlikdir, uning vazifasi tana a’zolarida quruqlikni saqlab turish yoki badanni quruq tutishdir; – qonning xususiyati issiqlikdir, uning vazifasi tanani isitib turishdir; – qora o‘tning xususiyati namlikdir, uning vazifasi badan namligini saqlab turishdir; – balg‘amning (shilimshiq moddaning) xususiyati sovuqlikdir, uning vazifasi badanni sovitib turishdan iboratdir. gippokrat ta’limotiga muvofiq har bir insonda shu to‘rt xil suyuqlik mavjud bo‘lib, uning bittasi …

3 / 8

tbiq etdilar. shuningdek, b.m.teplov ilmiy maktabining namoyandalari tomonidan ijobiy va tormozlovchi shartli reflekslarning hosil bo‘lish tezligini tavsiflovchi individual xususiyatlar turkumi ham ta’riflab berilgandir. ushbu individual xususiyatlar mohiyatida ifodalanuvchi nerv sistemasining notanish xususiyati dinamiklik deb nomlangan ham tavsiflangan. bundan tashqari, ular shartli reflektor faoliyatining bir guruh individual xususiyatlari qo‘zg‘alish jarayoni to‘xtalishining tezligi mahsuli sifatida taxmin qilingan xususiyatni (yangi xislatni) labillik deb atay boshlaganlar. shuning bilan birga nerv sistemasining boshqa xususiyatlari mavjudligi to‘g‘risida ilmiy taxminlar ilgari surilgan, chunonchi, senzitivlik, reaktivlik va hokazo. 8.2. temperamentning xususiyatlari va turlari turli temperament tipiga mansub insonlarda har xil xarakter xususiyatlari, shaxs sifatlari, holatlari ro‘y beradi. sangvinik yuksak reaktivlik. bo‘lar-bo‘lmas narsalarga qattiq xoxolab kulaveradi. muhim bo‘lmagan fakt qattiq jahlini chiqaradi. diqqatini jalb qilgan hamma narsalarga tetik va zo‘r qo‘zg‘alish bilan javob beradi. imo-ishoralari va harakatlari yaqqol ko‘rinib turadi. uning aft-basharasiga qarab kayfiyatining qandayligini, narsalarga yoki odamga bo‘lgan munosabatlarini bilish oson. diqqatini tez bir joyga to‘playdi. sust senzitivlikka …

4 / 8

a intilishlari juda o‘zgaruvchan. u yangi kishilar bilan tez kirishib ketadi. yangi talablar, yangi sharoitga osonlik bilan o‘rganadi. bir ishdan ikkinchi ishga tez ko‘cha oladi. malakalarni tez o‘zlashtiradi va tez qayta o‘zgartiradi. aqli ixcham. ekstrovertlik xususiyatiga ega. o‘tgan va kelajak hayot haqida tasavvurlariga qaraganda quyiroq tashqi taassurotlarga javob beradi. xolerik xuddi sangvinik kabi sust senzitivlik, yuksak reaktivlik hamda faollik bilan ajralib turadi, lekin faollikdan reaktivlik ustunlik qiladi. shuning uchun u tinimsiz o‘zini ushlay olmaydigan, betoqat, serzarda. sangvinikka qaraganda ozroq silliq va ko‘proq qotib qolgan. shuning uchun intilishlari va qiziqishlarida katta barqarorlik, zo‘r qat’iylik bor, diqqatini ko‘chirishda qiyinchilikka uchraydi. psixik tempi tez. bir ishni boshlasa oxiriga yetkazadi, ammo unga qiziqsa. flegmatik – senzitivligi sust, hissiy qo‘zg‘aluvchanligi oz, kuldirish, jahlini chiqarish, kayfiyatini buzish qiyin. ammo bir narsa yuzasidan qattiq kulganda u vazminligicha qolaveradi. katta ko‘ngilsiz hodisa yuz berganda ham osoyishtaligini buzmaydi. imo-ishoralari oz, harakatlari ifodasiz. g‘ayrati ishchanligi bilan ajralib turadi. yuksak faolligi …

5 / 8

t’iy emas. diqqati tez chalg‘iydi, barqaror emas. psixik tempi sust. rigid (qotib qolgan). introvertlik xususiyatiga ega. iroda kishining oldiga qo’ygan maqsadlariga erishishida qiyinchiliklarni engib o’tishga qaratilgan faoliyati, xulq-atvorini ongli ravishda tashkil qilishi va o’z- o’zini boshqarishidir. iroda shaxs faolligining alohida shakli, uning xulq-atvorini tashkil etishning u tomonidan qo’yilgan maqsad bilan belgilana- digan alohida turidir. shu ma’noda iroda to’siqlarni engib o’tishga qaratilgan aqliy, maqsadga yo’naltirilgan psixik faollik bo’lib, maqsadga intilishda sodir bo’ladi va instinktlar manbaida shakllanadi. irodaviy faoliyatda shaxs o’zini o’zi boshqaradi, o’zini qo’lga oladi, o’zi nazorat qiladi. iroda tabiat qonunlarini egallab oladigan va shu tariqa uni o’z ehtiyojlariga ko’ra o’zgartirish imkoniyatiga ega bo’ladigan kishining mehnat faoliyatida paydo bo’ladi. iroda o’zaro bog’liq ikki vazifaning bajarilishini ta’min- laydi. birinchisi – undovchi, ikkinchisi – taqiqlovchi vazifalar. undovchi vazifasi kishining faolligi bilan ta’minlanadi. taqiqlovchi vazifasi faollikning yoqimsiz ko’rinishlarini jilov- lashda namoyon bo’ladi. kishining harakatga undovchi mayllari ma’lum bir yo’lga solingan tizimni – oziq- ovqatga, …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "temperament va kasbni egallash masalasi"

8-mavzu. muhandislik faoliyatida individual tipologik xususiyatlar (2 soat) reja 8.1. temperament va kasbni egallash masalasi. 8.2. temperamentning xususiyatlari va turlari. 8.3. xarakter va irodaviy sifatlar. 8.1. temperament va kasbni egallash masalasi insonning ruhiy olami beto‘xtov harakatlar majmuasidan iborat bo‘lib, biri ikkinchisini bevosita taqozo etadi va ular uzluksiz zanjir tizimiga o‘xshash tarzda hukm suradi. xuddi shu bois shaxs ruhiyatida tashqi atrof-muhit to‘g‘risidagi taassurotlar, o‘tmish xotiralari, kelajak yuzasidan ijodiy xayollar, ezgu niyatlar, xohish-istaklar, maqsad va tilaklar, mulohaza, fikr va muammo, hissiy kechinmalar, irodaviy sifatlar uzluksiz tarzda o‘zaro o‘rin almashtirib turish evaziga ontogenetik dunyoga mustahkam negiz hozirlanadi. ruhiy olam kechish...

This file contains 8 pages in PDF format (238.5 KB). To download "temperament va kasbni egallash masalasi", click the Telegram button on the left.

Tags: temperament va kasbni egallash … PDF 8 pages Free download Telegram