cho'kindi jinslar va ularning tasnifi

PPTX 28 pages 7.0 MB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.0 MB

File type PPTX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

mirzo ulug'bek nomidagi o'zbekiston milliy universiteti geologiya-geografiya fakulteti umumiy geologiya kafedrasi mirzo ulug'bek nomidagi o'zbekiston milliy universiteti geologiya-geografiya fakulteti umumiy geologiya kafedrasi umumiy geologiya dotsent v.b. ashirov maxsud batirovich 2015 -2016 o'quv yili ma'ruza 5. cho'kindi tog' jinslar va ularning tasnifi. 4soat. mashg'ulot o'tish rejasi cho'kindi jinslar haqida umumiy ma'lumotlar cho'kindi jinslarning tasnifi va mineral tarkibi cho'kindi jinslarning xossalari (strukturasi, teksturasi va tsementi) cho'kindi jinslarning turlari (alyumosilikatli, karbonatli, kremniyli (silitsitli), galogenli, allitli, temirli, marganetsli, fosfatli jinslar va kaustobiolitlar) cho'kindi jinslar cho'kindi jinslar turli tabiiy-iqlimiy sharoitlarda quruqlik yuzasida va suv havzalarining tubida shakllanadi. cho'kindi hosil bo'lish jarayoni litogenez deb ataladi. n.m.straxov (1963) bo'yicha litogenezning 4 ta turi: gumid (nam-iliq iqlimli), arid (quruq-issiq iqlimli), nival (nam-sovuq iqlimli) va vulkanogen-cho'kindi ajratiladi. litogenez turlariga bog'liq holda boshqa barcha teng sharoitlarda to'plangan jinslarning tarkibi va tsementi turlicha bo'lishi mumkin. cho'kindi jinslarning tasnifi va mineral tarkibi cho'kindi jinslarning tasnifi. cho'kindi jinslarni tasniflash tamoyillari v.p.baturin (1932 y.), …

2 / 28

snif bo'yicha cho'kindi jinslar bo'lakli, xemogen, organogen va aralash tarkibli turlarga ajratiladi. alyumosilikatli jinslar tub jinslarning mexanik nurash mahsulotlari hisoblanadi va aksariyat hollarda nurashga barqaror bo'lgan minerallar va jinslarning bo'laklaridan tarkib topgan bo'ladi. zarrachalar o'lchamiga qaramasdan bo'lakli jinslar bo'shoq (graviy, qum, alevrit, glina) yoki tsementlangan (gravelit, qumtosh, alevrolit, argillit) bo'lishi mumkin. karbonatli va kremniyli jinslar ham kimyoviy, ham organogen yo'llar bilan hosil bo'lsa, galogen jinslar faqat kimyoviy, kaustobiolitlar esa faqat organogen yo'llar bilan shakllananishi mumkin. cho'kindi jinslarning mineral tarkibi. cho'kindi jinslarning asosiy minerallari bo'lib kvarts, opal, xaltsedon, limonit, getit, gidrogetit, gematit, gidrogematit, magnetit, psilomelan, pirolyuzit, manganit, pirit, markazit, xalkopirit, gips, angidrit, kaltsit, aragonit, dolomit, siderit, ankerit, shamozit, vivianit, glaukonit, xloritlar, gidroslyuda, kaolinit, montmorillonit, paligorskit, gidroksilapatit, karbonatapatit, va organik moddalar hisoblanadi. cho'kindi jinslarning xossalari cho'kindi jinslarning xossalariga ularning strukturasi, teksturasi va tsementi kiradi cho'kindi jinslarning strukturasi. tog' jinslarining strukturasi ularni tashkil qilgan bo'laklarning o'lchami bilan ifodalanadi. masalan: qumtoshlar yirik, o'rta va …

3 / 28

nalar o'lchami va shaklini ifodalaydi. bo'lakli jinslarda quyidagi strukturalar ajratiladi: - psefitli (dag'al bo'lakli), bo'laklar diametrining o'lchami 1 mm dan katta; - psammitli (qumli), donalar o'lchami 1 dan 0,1 mm gacha; - alevritli (changsimon), zarralar o'lchami 0,1 dan 0,01 mm gacha; - pelitli, zarrachalar o'lchami 0,01 mm dan mayda. biokimyoviy jinslarning strukturasi. kimyoviy yo'l bilan hosil bo'lgan cho'kindi jinslar uchun ham kristallar o'lchami bo'yicha strukturalar ajratiladi. eritmalardan cho'kmaga o'tish, kristallanish va qayta kristallanish orqali vujudga kelgan kristallarning o'lchami nisbatan o'zgaruvchan bo'ladi. bunda kristallar o'lchami mineralning o'z xususiyati, uning vujudga kelishi va o'sishi sharoitlari bilan bog'liq va, shuning uchun ham favqulodda muhim hisoblanadi. kristallar dag'al kristalli, yirik, o'rta, mayda va juda mayda kristalli va pelitomorfli strukturalarga ega bo'ladi. kimyoviy yo'l bilan hosil bo'lgan jinslarda kristallar kristallanish tartibiga qarab idiomorfli, gipidiomorfli va ksenomorfli strukturalar ajratiladi. organogen jinslarning strukturasi ularni hosil qiluvchi organik qoldiqlar bo'yicha aniqlanadi. agar chig'anoqlar butun saqlangan bo'lsa biomorfli, parchalangan …

4 / 28

dinamik teksturalar cho'kindi hosil bo'lish jarayonidagi suv va havo oqimlarining harakat faoliyati tufayli vujudga keladi. bunda cho'kindilarning qatlamlanishi alohida xususiyatlarga ega bo'ladi. moddiy tarkibi va strukturasi bo'yicha bir jinsli, ostki va ustki tomonlaridan tahminan parallel chegaralar bilan ajralib turuvchi geologik tanaga qatlam deyiladi. bir-biriga muvofiq yotuvchi qatlamlar tizimi qatlamlanishni tashkil etadi. qatlamlar bir-biridan moddiy tarkibi, strukturasi va teksturasidan tashqari qalinliklari bilan ham farq qiladi. qatlamlar qalinligining turlicha bo'lishi, cho'kindi hosil bo'lish muhitining davomiyligiga, oqim zichligiga va cho'kindi hosil bo'lish tezligiga bog'liq. qatlamlarning o'zidagi dinamik teksturalar ularning ustki va ostki yuzalarida hamda ichida kuzatiladi. ular struktura hosil qiluvchi donalarning moddiy tarkibi, o'lchami, shakli, mo'ljallanish va joylashish tartibi bilan ifodalangan bo'ladi. qatlamlarning ustki yuzasidagi teksturalar to'lqin, oqim va eol ryablaridan iborat bo'ladi. qatlamlarning ostki yuzasidagi teksturalar asosan alevrolitlar va slanetslar ustida yotuvchi qumtosh va ba'zan ohaktosh qatlamlarining ostki yuzasida uchrashi mumkin. bu teksturalarning ko'pchiligi hali qotib ulgurmagan illi yotqiziqlar yuzasida oqim harakati …

5 / 28

gradatsion qat-qatliklarga ajratiladi. bu teksturalar terrigen jinslardagi struktura hosil qiluvchi donalarning o'lchami, moddiy tarkibi, shaklining o'zgarishi, mo'ljallanishi va joylashish tartibi bo'yicha ifodalanadi. deformatsion teksturalar cho'kindi hosil bo'lgandan keyin, ular qotib va zichlashib ulgurmasdan ichki va tashqi kuchlar ta'sirida vujudga keladi. ularga do'l va yomg'ir tomchilarining izlari, ko'pburchakli qurish darzliklari, qotib ulgurmagan yumshoq cho'kindilarning oqish izlari kiradi. biogen teksturalar har xil mavjudotlarning hayot-faoliyati natijasida vujudga keladi. bunday teksturalar ularning izlari, yotish joylari bo'lishi mumkin. ba'zi mollyuskalar dengiz qirg'og'i va tub tog' jinslarini, ularning siniq bo'laklarini va chig'anoqlarni parmalab iz qoldiradi. biogen teksturalar quruqlik va dengiz yotqiziqlarida ko'plab uchraydi. terrigen alevrolitlar va qumlar ixnofosilliyalar deb ataluvchi organizmlarning hayot-faoliyat izlariga ega bo'ladi. chunki bunday izlar ko'rinarli bo'lishi uchun ular o'zaro strukturaviy kontrastlikka egadir. organizmlar hayot-faoliyat izlarini qatlamlarning ustki yuzasida, ichida va ostki yuzasida kuzatish mumkin. kimyoviy teksturalar gil yotqiziqlari yuzasida har xil shakldagi muz yoki boshqa mineral birikmalar kristallarining saqlanib qolgan izlaridan iborat …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "cho'kindi jinslar va ularning tasnifi"

mirzo ulug'bek nomidagi o'zbekiston milliy universiteti geologiya-geografiya fakulteti umumiy geologiya kafedrasi mirzo ulug'bek nomidagi o'zbekiston milliy universiteti geologiya-geografiya fakulteti umumiy geologiya kafedrasi umumiy geologiya dotsent v.b. ashirov maxsud batirovich 2015 -2016 o'quv yili ma'ruza 5. cho'kindi tog' jinslar va ularning tasnifi. 4soat. mashg'ulot o'tish rejasi cho'kindi jinslar haqida umumiy ma'lumotlar cho'kindi jinslarning tasnifi va mineral tarkibi cho'kindi jinslarning xossalari (strukturasi, teksturasi va tsementi) cho'kindi jinslarning turlari (alyumosilikatli, karbonatli, kremniyli (silitsitli), galogenli, allitli, temirli, marganetsli, fosfatli jinslar va kaustobiolitlar) cho'kindi jinslar cho'kindi jinslar turli tabiiy-iqlimiy sharoitlarda quruqlik yu...

This file contains 28 pages in PPTX format (7.0 MB). To download "cho'kindi jinslar va ularning tasnifi", click the Telegram button on the left.

Tags: cho'kindi jinslar va ularning t… PPTX 28 pages Free download Telegram