elektr tarmoqlarida texnik iqtisodiy ko’rsatkichlar hisobi

PPTX 15 pages 663.6 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 663.6 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

fan; elektr tarmoqlari va tizimlari mavzu: elektr tarmoqlarida texnik iqtisodiy ko’rsatkichlar hisobi bajardi; jurayev.b qabul qildi; raxmatov.a reja: elektr tarmoqlarining texnik-iqtisodiy ko’rsatkichlari. o’tkazgichlarning ko’ndalang kesim yuzalarini tokning iqtisodiy zichligi bo’yicha tanlash xulosa elektr tarmoqlari (elektr energiyasini uzatish va taqsimlash tizimlari) iqtisodiyotning muhim infratuzilmasi boʻlib, ularning samaradorligi texnik va iqtisodiy koʻrsatkichlar orqali baholanadi. bu koʻrsatkichlar elektr energiyasining yoʻqotishlari, quvvat omillari, xarajatlar va samaradorlikni aks ettiradi. quyida asosiy koʻrsatkichlarni keltiraman, ular oʻzbekiston respublikasidagi qonunchilik va standartlarga (masalan, gost 32144-2013 va gost 13109-97) asoslangan holda tushuntiriladi. texnik koʻrsatkichlar; bu koʻrsatkichlar tarmoqning ishonchliligi, samaradorligi va texnik holatini belgilaydi: texnologik yoʻqotishlar (energiya yoʻqotishlari): elektr energiyasining uzatish va taqsimlash jarayonida yoʻqolishi (masalan, issiqlik va reaktiv quvvat yoʻqotishlari). oʻzbekistonda bu koʻrsatkich 2017–2021 yillarda past kuchlanishli tarmoqlarni modernizatsiya qilish dasturi doirasida hisoblanadi. normativlar quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi: yoʻqotishlar (%) = (yuklama yoʻqotishlari + qisqa tutashuv yoʻqotishlari) / umumiy uzatilgan energiya × 100. masalan, past kuchlanishli tarmoqlarda bu koʻrsatkich …

2 / 15

di. ortiqcha yuklanish (100% dan yuqori) avariyalarga olib keladi, past yuklanish esa iqtisodiy yoʻqotishlarga sabab boʻladi. elektr tarmoqlarning texnik - iqtisodiy ko’rsatkichlari eng muhim texnik-iqtisodiy ko’rsatkich – bu kapital mablag’lar, ya’ni elektr tarmog’i, stantsiyalari va energetik ob’ektlarni qurish uchun sarf bo’luvchi xarajatlardir. elektr tarmoq uchun: k=keut +kn s bu yerda: keut- elektr uzatish liniyalarini qurish uchun kapital mablag’; kps - podstantsiyalarni qurish uchun kapital mablag’. ikkinchi muhim texnik-iqtisodiy ko’rsatkich bo’lib bir yil davomida energetik jihozlar va tarmoqdan foydalanish uchun lozim bo’lgan xarajatlari (ekspluatatsiya xarajatlari) hisoblanadi: bu yerda: ieut, ins - elektr uzatish liniyalari va podstantsiyalar uchun bir yil davomida foydalanish xarajatlari; i - bir yil davomida isrof bo’luvchi elektr energiya narhi; a.eut, t.eut, x.eut – elektr uzatish tarmoqlar uchun ammortizatsiya, joriy ta’mir va xizmat ko’rsatish yillik chegirmalarining nisbiy birlikdagi qiymatlari, 1/yil; a.ns, t.ns, x.ns - podstantsiya uchun ammortizatsiya, joriy ta’mir va xizmat ko’rsatish yillik chegirmalarining nisbiy birlikdagi qiymatlari, 1/yil. a, …

3 / 15

iga nisbati. oʻzbekistonda bu koʻrsatkich yoqilgʻi resurslari, texnika taraqqiyoti va isteʼmolchi joylashuviga bogʻliq. masalan, gidroenergetika resurslari koʻp hududlarda tannarx past boʻladi, bu sanoatni rivojlantirishga yordam beradi. investitsiya samaradorligi: tarmoq modernizatsiyasiga sarflangan mablagʻning qaytarilish muddati. 2017–2021 dasturida past kuchlanishli tarmoqlarga investitsiyalar yoʻqotishlarni kamaytirish orqali 3–5 yilda oʻzini oqlaydi; daromad va foyda marjasi: elektr energiyasi sotishdan tushgan daromad minus xarajatlar. oʻzbekistonda 2030 yilga elektr talabi 20 ming mvt ga yetishi kutilmoqda, bu tarmoqlarning kengaytirilishini talab qiladi va xususiy sektor jalb qilish orqali daromadni oshiradi.umumiy tahlil va tavsiyalarelektr tarmoqlarining texnik-iqtisodiy koʻrsatkichlari mamlakat iqtisodiyotiga katta taʼsir koʻrsatadi: ular energiyani katta masofalarga uzatish imkonini berib, sanoatni rivojlantiradi. oʻzbekistonda bu koʻrsatkichlarni yaxshilash uchun prezident qarorlari (masalan, pq-2661) doirasida modernizatsiya olib borilmoqda, ammo xususiy sektor jalb qilish va texnologik yangilanish masalalari hal etilmagan. samaradorlikni oshirish uchun quyidagilarni tavsiya etaman:yoʻqotishlarni monitoring qilish (avtomatlashtirilgan tizimlar orqali).quvvat omilini yaxshilash uchun kondensator banklarini oʻrnatish.iqtisodiy modellashtirishda sympy yoki pulp kabi vositalardan foydalanish. …

4 / 15

i, ham kiradi va u quyidagicha aniqlanadi: s=i/w, bu yerda: i- elektr tarmoqdan foydalanish harajatlari; w- bir yil davomida iste’molchi tarmoqdan olgan elektr energiyasi miqdori, kvt.soat. mavzu bo’yicha olingan ma’lumotlarni mustahkamlash uchun bitta masalani yechishni ko’rib chiqamiz. oʻtkazgichlarning (simlar yoki kabellar) koʻndalang kesim yuzasini (s, mm²) tanlashda bir necha mezonlar hisobga olinadi: issiqlik holati, mexanik mustahkamlik, kuchlanish tushishi va iqtisodiy samaradorlik. ushbu mavzuda tokning iqtisodiy zichligi (j_ek, a/mm²) – eng muhim koʻrsatkichlardan biri boʻlib, u oʻtkazgichning kesim yuzasini iqtisodiy jihatdan optimal tanlashga yordam beradi. bu mezon elektr energiyasi yoʻqotishlarini (issiqlik shaklida) minimallashtirish va bir vaqtning oʻzida oʻtkazgich materialiga sarflanadigan xarajatlarni kamaytirish uchun ishlatiladi. tokning iqtisodiy zichligi nima? taʼrifi: iqtisodiy tok zichligi – oʻtkazgichning koʻndalang kesimining 1 mm² dan oʻtuvchi optimal tok kuchi (a/mm²). u oʻtkazgichning narxi (material xarajati) va tok oʻtishi natijasida yuzaga keladigan energiya yoʻqotishlari (p = i²r, bu yerda r – qarshilik) oʻrtasidagi muvozanatni taʼminlaydi formula: kesim yuzasi …

5 / 15

9). yillik ish vaqtini aniqlash: j_ek yillik toʻliq yukda ishlaydigan soatlarga (t, soat/yil) bogʻliq. koʻproq ishlagan jihozlar uchun zichlik pastroq boʻladi (yoʻqotishlarni kamaytirish uchun). jadvaldan qiymatni olish: standart jadvallar (masalan, pue yoki iec 60287 boʻyicha) dan foydalaning. kesim yuzasini hisoblash: s = i / j_ek. keyin standart oʻlchamlarga (masalan, 16, 25, 35 mm²) yaqinlashib, kattaroq qiymatni tanlang.qo'shimcha tekshiruvlar: issiqlik (j_max < 5-10 a/mm²), kuchlanish tushishi (δu < 3-5%) va mexanik mustahkamlikni tekshiring. hisobni, kuchlanishi 35kv ta’minot manbai va 10 kv.li uzatish elektr tarmog’i va kuchlanishi 35/10 kv.li 1 ta tuman transformator punkti (ttp) uchun bajaramiz. xisoblash uchun olingan ma’lumotlar 2016 yilgi bo’lganligi uchun uskunalarning narxlari so’mlarida baholanishi kerak. davlatlararo kelishuvga binoan hisob kitoblar aqsh $ olib borilayotganligi va hozirgi kundagi uskunalarning taxminiy narhlarni bilish maqsdida uni shartli mablag’ birligi(shmb)ga aylantiramiz. ya’ni 1 shmb = 1 aqsh $. o’zbekiston respublikasi markaziy bankining 2016 yil 3 martdagi ma’lumotiga ko’ra 1 aqsh $ …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elektr tarmoqlarida texnik iqtisodiy ko’rsatkichlar hisobi"

fan; elektr tarmoqlari va tizimlari mavzu: elektr tarmoqlarida texnik iqtisodiy ko’rsatkichlar hisobi bajardi; jurayev.b qabul qildi; raxmatov.a reja: elektr tarmoqlarining texnik-iqtisodiy ko’rsatkichlari. o’tkazgichlarning ko’ndalang kesim yuzalarini tokning iqtisodiy zichligi bo’yicha tanlash xulosa elektr tarmoqlari (elektr energiyasini uzatish va taqsimlash tizimlari) iqtisodiyotning muhim infratuzilmasi boʻlib, ularning samaradorligi texnik va iqtisodiy koʻrsatkichlar orqali baholanadi. bu koʻrsatkichlar elektr energiyasining yoʻqotishlari, quvvat omillari, xarajatlar va samaradorlikni aks ettiradi. quyida asosiy koʻrsatkichlarni keltiraman, ular oʻzbekiston respublikasidagi qonunchilik va standartlarga (masalan, gost 32144-2013 va gost 13109-97) asoslangan holda tushuntiriladi. texn...

This file contains 15 pages in PPTX format (663.6 KB). To download "elektr tarmoqlarida texnik iqtisodiy ko’rsatkichlar hisobi", click the Telegram button on the left.

Tags: elektr tarmoqlarida texnik iqti… PPTX 15 pages Free download Telegram