fiqhiy mazhablar tarixi

PPTX 45 pages 1.2 MB Free download

45 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PPTX

Pages 45

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 45

prezentatsiya powerpoint mavzu markaziy osiyo tarixida xanafiya mazhabining o'rni fiqhiy mazhablar tarixi fiqhiy mazhablar tarixi payg'ambarimiz sallallohu alayhi vasallamning tarixlariga bog'liqdir. u kishi hayotlik davrlarida shariatga bog'liq barcha masalalarning echimi o'zlaridan so'ralar va so'zlari masalaga oxirgi nuqtani qo'yar edi. lekin o'sha paytda ham ijtihod bo'lgan. sahobalar u zotga murojaat qilishning iloji bo'lmaganda yoki madinadan chiqishganida ijtihod qilishgan va madinaga qaytishganda payg'ambarimizdan ijtihodlarining to'g'ri yoki noto'g'ri ekanini so'rab bilib olishgan. u kishi yo sahobalarning xatosini to'g'irlaganlar yoki ularning ijtihodlarini to'g'riligini tasdiqlaganlar. ijtihod islom huquqshunosligida ijtihod qiyos va ijmoda qo'llaniladigan metod (uslub) hisoblanadi. ijtihod arab tilida ijtahada fe'lining o'zagi (masdari) bo'lib, د jahada kalimasidan o'zlashtirilgan ijtihod deganda shariat qonun-qoidalarini ishlab shiqish va izohlashda inson tafakkuridan foydalanish tushuniladi. «ijtihod» «jahd» yoki «juhd» so'zlaridan olingan bo'lib, qaysi ishda bo'lmasin, bor kuch-quvvatni sarflash ma'nosini bildiradi. istilohda esa, dinimiz hukmlarini bilishga bor ilmiy kuch va salohiyatni sarflash ijtihoddir. ijtihod to'rt qismga bo'linadi: 1. mutlaq mujtahid. bunga …

2 / 45

gan bo'lsa ham uni o'qimasdan yo'lda davom etdilar. ba'zi sahobalar esa: “rasululloh bu gaplari bilan bizni tez yurishga undadilar, asrni o'qib olib, tez yurib ketaversak zarari yo'q” , – deb yo'lda asrni o'qib oldilar. keyin rasulullloh sallallohu alayhi vasallamga ikki tomonning ham ishlari bayon qilinganda, ikkisi ham to'g'riligini aytdilar. islomda masalalarning hal qilinishi ikkinchi misol, payg'ambarimiz muoz ibn jabal raziyallohu anhuni yamanliklarga islomni o'rgatish uchun yuborganlar. muoz ibn jabal raziyallohu anhu jo'nab ketayotgan paytlarida payg'ambarimiz u kishini to'xtatib shunday deganlar:u erda sizga biror masala duch kelsa, qanday qilib hukm chiqarasiz?”. muoz ibn jabal raziyallohu anhu “allohning kitobi ila”, – deb javob berdilar. rasuli akram : “allohning kitobidan topa olmasangizchi?” – deb so'radilar. muoz ibn jabal raziyallohu anhu: “rasulullohning sunnatlari bilan”, – deb javob berdilar. payg'ambar : “rasulullohning sunnatlaridan ham topa olmasangizchi?” – deb so'radilar. shunda muoz ibn jabal raziyallohu anhu: “qarab turmasdan, fikrim ila ijtihod qilaman”, – dedilar. payg'ambar (bu …

3 / 45

avrning markaziy shaharlari madinada abdulloh ibn umar, kufa shahrida abdulloh ibn mas'ud, makkada abdulloh ibn abbos, misrda abdulloh ibn amr ibn osning fatvolariga amal qilinardi. aynan mana shu davrlarda sahobalar mazhabi shakllanganini ko'rish mumkin. tobe'in va taba tobe'inlar davri tobe'inlar davrida ham ish xuddi mana shunday davom etdi. odamlar asosan sahobalardan ilm olgan katta tobe'inlarning fatvolariga amal qilishgan. ulardan keyin taba tobe'inlar davrida savollar va yangi hodisalar ko'payib ketdi. fatvoga ehtiyoj ortdi. shunda bir qancha katta ilm sohiblari yuzaga chiqdilar. ular: imom abu hanifa, imom molik, imom avzo'iy, imom ja'fari sodiq, imom muhammad ibn boqir, imom al-lays ibn sa'd va boshqalar edi. ulardan keyin ulug' fuqaholar faoliyat ko'rsatdilar. ular: imom shofe'iy, imom ahmad, imom sufyon ibn uyayna, imom ishoq ibn rohavayh, imom ali ibn madiniy, imom dovud ibn ali va boshqalar edi. islom ilmini shakllantirganlarning o'ziga xos ijtihodlari bo'lgan. ulardan birining biror masalada o'z ra'y (yondoshuv, fikr)i bo'lsa, buni mazhab …

4 / 45

nas. madina shahri. (93-179 h.y/ 711-795 m.y.) shofe'iy mazhabi, asoschisi muhammad ibn idris shofe'iy. g'azo shahri. (150-204 h.y/ 767-820 m.y) hanbaliy mazhabi, asoschisi ahmad ibn hanbal. bag'dod shahri. (164-241 h.y/ 780-855 m.y) fiqhiy mazhablarning shakllanishi bu mazhablarning saqlanib qolinishiga asosiy sabab mazhab imomi shogirdlarining ko'pligi, mazhab masalalari kitob shakliga keltirilganligi, boshqa talabalarga mazhabning fatvolari dars qilib berilganidir. imom ibn ahmad ash-sha'roniy (vaf. 973/1565) o'zlarining “al-miyzan ash-sha'roniya” asarida mazhablar haqida quyidagi fikrlarni bayon qilgan: “mazkur to'rt mazhabning saqlanib qolishining asosiy omili bu mazhablarning ta'limotlari boshqa mazhablardan kuchliroq bo'lgani uchun emas, balki to'rt mazhab boshqa o'n to'rt mazhab ta'limotini ham qamrab olganidir”. hanafiy mazhabi hanafiy mazhabi fatvo berishda qur'oni karim, sunnat va sahobalarning so'zlaridan keyin asosan ijtihod (qiyos)ga suyanganlari uchun tarixda ularni ba'zilar “ahli ra'y” deb ataganlar. lekin aslida fiqhiy mazhablarning hammasini “ahli ra'y”, deganlar ham ko'pchilikni tashkil qiladi. hanafiy mazhabining shakllanishi kufa shahrida bo'lgan, keyin iroq, shom, xuroson, yaman va misrga …

5 / 45

ng mashhur kishilari imom abu yusuf, imom muhammad, imom moturdiy, ibn nujaym al-hanafiy va boshqalar. mazhabga ergashish tabiy ishdir mazhabga ergashishni xato hisoblovchi toifalar ham garchi ummat tan olgan to'rt imomga ergashmasada, umumiy ma'noda ergashuvchi hisoblanadi. farzandlar otalarga ergashadilar. chunki bola namoz o'qishda otasini ko'rib, uning qanday namoz o'qishini kuzatib, shunga qarab namozni o'rganadi. bilmagan narsalarini so'raydi, o'rganadi. shariat ishlarida bilmagan narsasini so'rash, o'rganish gunoh-ma'siyat, bid'at yoki yomon ish emas. odamlar nafaqat din ishlarida balki dunyoviy ishlarda ham bir birlariga taqlid qiladilar. hanafiylik mazhabi hanafiylik mazhabi asoschisi abu hanifa nu'mon ibn sobit (699-767) bo'lib, «imomi a'zam», ya'ni eng buyuk imom nomi bilan mashhur bo'lgan. mazkur mujtahid olim kufa shahrida tug'ilgan. bu zot sunniy mazhablar asoschilari orasida yoshi eng kattasi hisoblanadi. rivoyatlarga ko'ra bobosi sobitni hazrat alining yonlariga olib kelib, uning haqqiga duo qilishlarini so'raydi. hazrat ali sobitni o'zi va zurriyotiga barakot so'rab duo qiladilar. sobitning zurriyotidan imom abu hanifa mashhur …

Want to read more?

Download all 45 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fiqhiy mazhablar tarixi"

prezentatsiya powerpoint mavzu markaziy osiyo tarixida xanafiya mazhabining o'rni fiqhiy mazhablar tarixi fiqhiy mazhablar tarixi payg'ambarimiz sallallohu alayhi vasallamning tarixlariga bog'liqdir. u kishi hayotlik davrlarida shariatga bog'liq barcha masalalarning echimi o'zlaridan so'ralar va so'zlari masalaga oxirgi nuqtani qo'yar edi. lekin o'sha paytda ham ijtihod bo'lgan. sahobalar u zotga murojaat qilishning iloji bo'lmaganda yoki madinadan chiqishganida ijtihod qilishgan va madinaga qaytishganda payg'ambarimizdan ijtihodlarining to'g'ri yoki noto'g'ri ekanini so'rab bilib olishgan. u kishi yo sahobalarning xatosini to'g'irlaganlar yoki ularning ijtihodlarini to'g'riligini tasdiqlaganlar. ijtihod islom huquqshunosligida ijtihod qiyos va ijmoda qo'llaniladigan metod (uslub) hisoblan...

This file contains 45 pages in PPTX format (1.2 MB). To download "fiqhiy mazhablar tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: fiqhiy mazhablar tarixi PPTX 45 pages Free download Telegram