korporativ boshqaruv tamoyillari va modellari

PPTX 29 pages 456.0 KB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 456.0 KB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

korporativ boshqaruv tamoyillari va modellari korporativ boshqaruv tamoyillari va modellari reja 1.xalqaro darajada tan olingan korporativ boshqaruv modellariga umumiy tavsif 2. anglo-amerika modeli xususiyatlari 3.korporativ boshqaruvning nemis modeli 4.korporativ boshqaruvning yapon modeli 5.korporativ boshqaruvning oilaviy modeli 1.xalqaro darajada tan olingan korporativ boshqaruv modellariga umumiy tavsif korporativ boshqaruv rivojlanib borishi bu borada tajribalar orttirilishiga olib keldi. ma’lum bir korporativ tuzilma faoliyatida ijobiy natijalarga sabab bo‘lgan korporativ boshqaruv tajribalari boshqa korporativ tuzilmalar uchun namuna vazifasini o‘tay boshladi. o‘z navbatida korporativ boshqaruv ijobiy tajribalarining om- malashishi yuz berdi va bu jarayon mamlakatlarni ham qamrab ola boshladi. natijada yangi tashkil etilayotgan aksiyadorlik jamiyatlari, korporativ boshqaruv yangidan yo‘lga qo‘yilayotgan mamlakatlar uchun namuna sifatida korporativ boshqaruv modellari yuzaga keldi. korporativ boshqaruv modeli quyidagi elementlarning yaxlit birligini o‘zida aks ettiradi: korporativ nazorat mexanizmi; qarorlar qabul qilish tartibi; amaldagi moliya tizimi bilan bevosita bog‘liq holda kompaniya ichki boshqaruviga kapital bozorining ta’siri; korporativ qonunchilik aholining iqtisodiy taraqqiyot natijasida shakllangan …

2 / 29

porativ boshqaruv modelining asosiy belgilari yoki elementlari quyidagilar: aksiyadorlik jamiyatining muhim ishtirokchilari; muhim ishtirokchilar o‘rtasidagi o‘zaro ta’sir mexanizmi; model bo‘yicha aksiyalarga egalik qilish tarkibi; moliyaviy resurs jalb qilish imkoniyati; direktorlar kengashi tarkibi; qonunchilik doirasi; axborotlarni oshkor qilish bo‘yicha talablar; aksiyadorlar ma’qullashi talab etiladigan korporativ xatti- harakatlar. “jahon amaliyotida korporativ boshqaruvning beshta tan olingan bazaviy modellari mavjud. ular: - amerika modeli; - birlashgan qirollik (umum tan olingan tamoyillarga asoslangan) modeli; - ikki pog‘onali kontinental yevropa modeli; - yapon modeli; - oilaga tayangan osiyo modeli”1 amerika modeli va birlashgan qirollik modeli bir-biriga yaqinligi, shuningdek ikki pog‘onali kontinental yevropa modelining asosi german modeli ekanligidan kelib chiqqan holda quyida xalqaro darajada tan olingan korporativ boshqaruv modellari sifatida anglo- amerika, nemis, yapon, oila modellarining har biri xususida alohida to‘xtalib o‘tamiz. 2.anglo-amerika modeli xususiyatlari anglo-amerika modeli buyuk britaniya, amerika qo‘shma shtatlari, kanada, avstraliya mamlakatlarida keng qo‘llaniladi. mazkur modelda korporativ boshqaruv ishtirokchilari direktorlar, boshqaruv- chilar, aksiyadorlar, hukumat …

3 / 29

lo-sakson modelida aksiyadorlar tomonidan ma’qullanishi shart-bo‘lgan jihatlar bu direktorlar kengashini saylash, auditorni tayinlash, ustavga o‘zgartirishlar kiritish, aktivlardagi o‘zgarishlar va boshqa masalalardir. o‘z tarkibida yirik institutsional yoki individual investorlarga ega bo‘lmagan aksariyat korporatsiyalar biznesni moliyalashtirish uchun fond bozorlaridan foydalanadilar. qonunchilikka muvofiq, banklarning sanoat kompaniyalari aksi- yalariga egalik qilish ta’qiqlangan. boshqa moliyaviy institutlarning ham bunday munosabatlarga kirishishi bo‘yicha chegaralar mavjud. bunday chora-tadbir 1929–1933-yillardagi inqirozdan so‘ng banklarning qimmatli qog‘ozlar bilan ommaviy ravishda spekulyatsiyalariga qarshi reaksiya sifatida joriy etilgan. bunday sharoitda moliyaviy institutlar sanoat kompaniyalari faoliyatiga hech qanday aralashish imkoniyatiga ega bo‘lmaydi. amerika-amerika modelining amaldagi o‘ziga xos xususiyati mustaqil tashqi aksiyadorlar (autsayderlar) sonining doimiy o‘sishi, shu jumladan hozirda amerika korporatsiyalari (pensiya fondlari va boshqalar) aksiyalarining yarmiga egalik qilayotgan institutsional investorlar va ularning korporatsiya ustidan nazoratdagi rolining o‘sib borishidan iborat. amerika modelidagi yana bir xususiyati bu aksiyadorlarning strategik qarorlar qabul qilishga ta’sir ko‘rsatishi mumkinligidadir. menejerlar va xodimlar aksiyadorlarning korporatsiyalarni boshqarish bo‘yicha ma’lum huquqlarga ega agentlari …

4 / 29

larga moslashish, innovatsion va riskli loyihalarni samarali amalga oshirish bo‘yicha professionallikni talab qiladi. mazkur modelda korporativ boshqaruv jarayoni unitar (bitta darajali) direktorlar kengashi tomonidan amalga oshiriladi. kengash o‘rtacha 12 ta a’zo va bitta ham kengash a’zosi hisoblangan bosh boshqaruvchi (prezident) dan tashkil topadi. ular tomonidan barcha asosiy qarorlar qabul qilinadi. amerika qo‘shma shtatlari qonunchiligida direktorlarning boshqaruv va kuzatuv funksiyalari alohida ajratilmaydi, lekin korporatsiya yaxlit faoliyati bo‘yicha javobgarlik aynan direktorlar kengashiga yuklatilgan. funksiyalarning bo‘linishi bo‘yicha masala aksiyadorlar tomonidan hal qilinadi va mustaqil boshqaruvga yo‘l qo‘yilmaydi. ko‘plab direktorlar mustaqil direktorlar hisoblanib, boshqa kom- paniyalarning amaldagi yoki sobiq menejerlaridir. odatda kengash- ning to‘rtdan uch qismini mustaqil direktorlar tashkil qiladi. lekin amaliyotning ko‘rsatishicha qimmatli qog‘ozlar bozoridagi holat (pasayish)dan kelib chiqqan holda bosim natijasida bosh direktorning iste’fosi ehtimoli, tashqi direktorlarnikiga nisbatan yuqori. aksariyat amerika kompaniyalarida direktorlar kengashi raisi sifatida bosh direktor faoliyat yuritadi. lekin yirik korporatsiyalarda direktorlar kengashi raisi va bosh ijrochi direktor (prezident) – …

5 / 29

lga oshiriladi. direktorlar kengashida ikkita tipdagi qo‘mitalar tashkil etiladi: operatsion (ijroiya, moliyaviy, strategik) qo‘mitalar. ular ijroiy direktorlardan shakllantiriladi, faoliyati davomida menejerlarga maslahat berib boradi, qarorlarni amalga oshirishga javobgar bo‘ladi, qo‘yilgan masalalar bajarilish jarayonini nazorat qiladi; nazorat qo‘mitalari (tayinlash va rag‘batlantirish bo‘yicha auditorlik) tashqi direktorlardan tarkib topadi. “mazkur modelda direktorlar kengashi va ijrochi direktor vakolatlari qat’iy tartibda ajratilgan. bu amaliyot birinchi marta exxon mobile korporatsiyasi tomonidan qo‘llanilgan”1. amerika qo‘shma shtatlarida korporativ tizim tomonidan amal qilinishi shart bo‘lgan korporativ boshqaruvning asosiy prinsiplari sifatida quyidagilar belgilangan: 1. hisobdorlik. menejment va direktorlar kengashi a’zolari aksiyadorlar oldida hisobdor sanaladi va har qanday so‘rov, hattoki biografik ma’lumotlargacha taqdim etishga majbur hisoblanadi. amerika qo‘shma shtatlarida axborotlarni oshkor qilish bo‘yicha dunyodagi eng qat’iy talab belgilangan. 2. aksiyadorlar bilan munosabatlarda shaffoflik, ochiqlik va hisobotlarning umumtan olingan xalqaro standartlaridan foydalanish. 3. barcha aksiyadorlarga, shu jumladan xorijiy aksiyadorlarga nisbatan bir xilda adolatli munosabatda bo‘lish. 4. ovoz berishning aniq, haqqoniy metodikasi amal …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "korporativ boshqaruv tamoyillari va modellari"

korporativ boshqaruv tamoyillari va modellari korporativ boshqaruv tamoyillari va modellari reja 1.xalqaro darajada tan olingan korporativ boshqaruv modellariga umumiy tavsif 2. anglo-amerika modeli xususiyatlari 3.korporativ boshqaruvning nemis modeli 4.korporativ boshqaruvning yapon modeli 5.korporativ boshqaruvning oilaviy modeli 1.xalqaro darajada tan olingan korporativ boshqaruv modellariga umumiy tavsif korporativ boshqaruv rivojlanib borishi bu borada tajribalar orttirilishiga olib keldi. ma’lum bir korporativ tuzilma faoliyatida ijobiy natijalarga sabab bo‘lgan korporativ boshqaruv tajribalari boshqa korporativ tuzilmalar uchun namuna vazifasini o‘tay boshladi. o‘z navbatida korporativ boshqaruv ijobiy tajribalarining om- malashishi yuz berdi va bu jarayon mamlakatlarni ham qamrab ...

This file contains 29 pages in PPTX format (456.0 KB). To download "korporativ boshqaruv tamoyillari va modellari", click the Telegram button on the left.

Tags: korporativ boshqaruv tamoyillar… PPTX 29 pages Free download Telegram