avesto

PPTX 16 pages 823.0 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 823.0 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

1. “avesto” tarixiy manba sifatida. 2. geografik - hududiy nomlar. ijtimoiy–iqtisodiy ma'lumotlar va siyosiy tarix. 3. diniy falsafa va dafn etish marosimlari. 4. axloqiy va huquqiy qoidalar. jinoyat va jazo turlari. 1. “avesto” tarixiy manba sifatida. 2. “avesto”da keltirilgan geografik - hududiy nomlari. 4. ijtimoiy–iqtisodiy ma'lumotlar. 3. diniy falsafa va dafn etish marosimlari. 4. axloqiy va huquqiy qoidalar. “avesto” va zardushtiylik. reja: zardushtiylik dini eron va turon xalqlari ajdodlarining islom dini kirib kelgunga qadar e'tiqod qilgan din hisoblanadi. “avesto” esa shu dinining muqaddas kitobi bo'lib, mazkur dindagi xalqlarning qonunlari majmuidir. “avesto” tarixiy manba sifatida. “avesto” tili. zamonamizgacha etib kelgan “avesto” qismlari milodning iii–vii asrlarida tahrir qilingan. “avesto” boblari “paxlaviy”– o'rta fors alifbosi asosida 48 ta belgili yozuvdan iboratdir. “avesto” o'rta fors tilidan “apastak” yoki “asos” deb tarjima qilinadi. sosoniylar davriga kelib, “avesto” tili “mavhum”, tushunarsiz bo'lib qolgan, ammo to'plamda eski so'zlar tushunchalarning hammasi saqlangan. “avesto” tili sharqiy eroniy tillarning eng …

2 / 16

tobdan iborat bo'lgan. hozirgi vaqtgacha uning ayrim qismlari saqlanib qolgan: yasna– “qurbonlik keltirish”, visprat – “barcha hukmronlar”, yasht – “qadrlash”, “ulug'lash”, videvdat – “devlarga qarshi qonun”. zaratushtraning ismi qadimgi “zaraushtra” so'zidan kelib chiqqan, “zar” – bu oltin, “ushtra” – tuya yoki uch xil ma'noda – “oltin tuyali”, “oltin tuya egasi”, “tuyalar etaklagan odam” deb tarjima qilinadi. “avesto”da zaratushtra urug'ining nomi, ota va onasining ismlari, oilasi va farzandlari haqida ma'lumotlar bor. zaratushtra chorvadorlar jamiyatida tavallud topib, uning e'tiqodlari va urf-odatlari doirasida voyaga etgan. u spitama avlodidan kelib chiqqan. zaratushtra otasi va onasining ismlari – pourushasp va dugdova edi. zaratushtra uylangan bo'lib, ikkita qiz farzand ko'rgan. zardusht sosoniylar davri an'analariga ko'ra zaratushtraning tug'ilgan yili makedoniyalik aleksandrgacha bo'lgan 258 yil. bu sana haqida birinchi bo'lib beruniy e'lon qilgan. uning ma'lumotlariga ko'ra, zaratushtra aleksandrning sharq hududiga yurishlaridan (boshlanish sanasi – mil. avv. 334 yil) 258 yil avval tavallud topgan. demak, zaratushtraning tug'ilgan yili mil. …

3 / 16

dudda joylashgan o'lka deb tushunish mumkin. u erdagi bepoyon dashtlar, biland tog'lar – pomir, hindiqush, hisor, tang'ritog', chuqur qo'llar – kaspiy, orol, keng daryolar – amudaryo va sirdaryo deb faraz qilinadi. tog'lar haqida “avesto” bunday xabar qiladi: “dunyoda, o spitama zaratushtra, ikki ming ikki yuz qirq to'rt tog' bor”. shular jumlasidan xara (xarati), zardaz, ushida, ushidarna, erzif, erezur, raodita, mazishva, antar daxiyo, erzish, vatigaysa, adarana, xamonkun, vashan, vidvan va boshqalar yashtning un to'qqizinchi bobida tilga olingan. “avesto”ning boshqa daryolari zarnumat, vitanxuxat, frazdan bizga noma'lum bo'lib qolgan. zarnumat daryosi “oltinli” deb tarjima qilinadi. bu tushuncha zarafshon nomida ham saqlangan. ijtimoiy–iqtisodiy ma'lumotlar avesto–jamiyati to'rt asosiy qismga bo'linadi. uy, oila jamoasi–«nmana», «dmana», urug' jamoasi – «vis», qabila –«zantu», qabilalar ittifoqi – «daxiyu» deb atalgan. yashtniig uchinchi bobida bunday xabar qilinadi: «xudo mitrani biz ulug'laymiz. unga hech kim yolg'on gapirolmaydi: uyda – oila boshlig'i, urug' oqsoqoli, qabila yo'lboshchisi va mamlakat sardori. agar uy egasi, …

4 / 16

yot manbai bo'lgan chorvani dunyoga keltirib, yaratgansan». diniy falsafa va dafn etish marosimlari zardushtiylarning diniy falsafasi qarama–qarshi kuchlarning kurashiga asoslangan. bu kurash xudolar o'rtasida boshlanib (ezgullik xudosi axuramazda bilan yovuzlik xudosi anxro manyo –axriman o'rtasida), tabiatda va insoniyat hayotida ham davom etadi. axuramazda yaxshilik, yorug'lik, baxt keltiruvchi, hayot va haqiqat beruvchi xudo bo'lib hisoblangan. zaratushtra bunday xabar qiladi: «biz axuramazdani ulug'laymiz, u chorvani, suvni va o'simliklarni, yorug'likni va erni yaratgan». axuramazda hayotni va dastlabki olamni yaratuvchi hudo deb faraz qilingan. anxro manyo yovuzlik, kasallik, o'lim va zulmat keltiruvchi xudo bo'lib hisoblangan. dunyoning tarixi 12 ming yil davomida rivojlanadi deb faraz qilingan. zardushtiylar ta'limotiga ko'ra, dunyo rivojlanishi to'rt bosqichga bo'linib, har bir davr 3 ming yildan iborat bo'lgan. birinchi bosqich – bu ko'rinmas ma'naviy dunyo; ikkinchisi – hayot va dastlabki yagona gavmard buqa–odam paydo bo'lishi davri; uchinchisi – “oltin davr”, oriylar afsonaviy qahramonlarning ish–harakatlari davri; to'rtinchi bosqich payg'ambar zaratushtra vafotidan so'ng …

5 / 16

lik, talon–taroj, bosqin, qarzdorlikni «avesto» gunoh deb hisoblaydi. «kimda–kim qarzni o'z egasiga qaytarmasa, uning bu amali o'sha omonatni o'g'irlagan bilan barobar bo'ladi». olingan qarzni o'zlashtirish ham jinoyat hisoblangan. oila va jamiyatdagi axloqiy va huquqiy munosabatlar, jumladan xonadon egasi va oila a'zolari, er va xotin, ota va o'g'il, kuyov va qaynota, qo'shnilar o'rtasida keng qamrovli bo'lib, ular yolg'on, zo'ravonlik va nohaqlikka qarshi qaratilgan. inson olov, suv va zaminning pokligini ta'minlashi, tabiatni asrab–avaylashi lozim edi. suv va olov qoshida qasamni buzgan odam og'ir gunohkor hisoblanib, kimda–kim qasamni buzsa, u ma'lum miqdorda qamchin bilan savalangan. «avesto» sanog'i oltita ahdnoma (qasam, kafolat)ga rioya qilishga chaqiradi (so'z, qo'l, qo'y, sigir, odam, viloyat qasami). «avesto»da mehnatga yuksak ehtirom bilan munosabat bildiriladi. inson mehnat qilishi lozim, biror hunar, qurilish, ziroat va chorvachilik bilan shug'ullanish deyiladi: «kim don sochib, g'alla etishtirsa, u taqvodorlik, xaqqiqiylik o'rnatgan bo'ladi». nohaqlik va jinoyatga to'siq qo'yish ularning oldini olish maqsadida «avesto» qonunlari inson …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "avesto"

1. “avesto” tarixiy manba sifatida. 2. geografik - hududiy nomlar. ijtimoiy–iqtisodiy ma'lumotlar va siyosiy tarix. 3. diniy falsafa va dafn etish marosimlari. 4. axloqiy va huquqiy qoidalar. jinoyat va jazo turlari. 1. “avesto” tarixiy manba sifatida. 2. “avesto”da keltirilgan geografik - hududiy nomlari. 4. ijtimoiy–iqtisodiy ma'lumotlar. 3. diniy falsafa va dafn etish marosimlari. 4. axloqiy va huquqiy qoidalar. “avesto” va zardushtiylik. reja: zardushtiylik dini eron va turon xalqlari ajdodlarining islom dini kirib kelgunga qadar e'tiqod qilgan din hisoblanadi. “avesto” esa shu dinining muqaddas kitobi bo'lib, mazkur dindagi xalqlarning qonunlari majmuidir. “avesto” tarixiy manba sifatida. “avesto” tili. zamonamizgacha etib kelgan “avesto” qismlari milodning iii–vii asrlarida tahrir qi...

This file contains 16 pages in PPTX format (823.0 KB). To download "avesto", click the Telegram button on the left.

Tags: avesto PPTX 16 pages Free download Telegram