ahamoniylar imperiyasi davri madaniyati va san'ati

PPTX 27 pages 1.2 MB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PPTX

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

slayd 1 ma’ruzachi: primov muhiddinjon omonovich mavzu. ahamoniylar davri madaniyati va san’ati (1) 1 ahamoniylar imperiyasi davri madaniyati ahamoniylar imperiyasi davri madaniyatiga o‘rta osiyo xalqlarining qo‘shgan hissasi madaniyat rivojida zardushtiylik va “avesto”ning o‘rni. oromiy yozuvi. reja: kabirov j., sagdullayev a. o‘rta osiyo arxeologiyasi. – toshkent, 1990. qoraboyev u., soatov g‘. o‘zbekiston madaniyati. – toshkent, 2011. rajabova n. arxeologiya. ma’ruza matni. – qarshi, 2008. o‘zbekiston tarixi. 1-kitob / mas’ul muharrir a.s.sagdulayev. – toshkent, 2019. abdullayev n. o‘zbekiston san’ati tarixi. – toshkent, 2007. http://uza.uz/uz/society/o-zbekiston-qoyatosh-rasmlari-qimmatli-tarixiy-manba-20-06-2017 adabiyotlar ro‘yxati: ahamoniylar imperiyasi davri madaniyati hamda bu madaniyatga o‘rta osiyo xalqlarining qo‘shgan hissasi. ahamoniylar imperiyasi madaniyati ham ko‘pgina mamlakat xalqlari yaratgan ilmiy bilimlar, diniy e’tiqodlar, san’at yutuqlarining sintezi hisoblanadi. bu madaniyatga markaziy osiyo xalqlari ham o‘zining hissasini qo‘shgan. zardo‘shtiylik ahmoniylarlarning davlat dini va sifatida qabul qilinishi bilan birga g‘arbga ham keng yoyila boshladi. ahmoniylar san’atining suza va persipoldagi ulkan yodgorligi qurilishiga markaziy osiyo mintaqasidan ko‘plab xomashyo keltirilgan. …

2 / 27

non-baqtriyada o‘zining yuqori rivoji bilan ajralib turadi. yunon-baqtriya davlati yunonlar mahalliy sintezi qisqa vaqtda o‘zining ijobiy natijalarini berdi, sharharlar soni tez kunlarda o‘sdi, dehqonchilik, chorvachilik, ayniqsa hunarmandchilik rivojlanib bordi. markaziy osiyo mintaqasi buyuk ipak yo‘li bo‘lib, o‘sgan xalqaro savdoning markazi sifatida o‘ta muhim o‘rin egalladi. tovar-pul munosabatlarini o‘sishida baqtriya shohlarining o‘z pullarini zarb qilishi xalqaro savdoning rivojiga ijobiy ta’sir qilish bilan birga, yuksak badiiy darajasi bilan ham ajralib turadi. miloddan avvalgi vi-iv asrlarda o‘rta osiyodagi badiiy hayot va madaniyatni tushunishda amudaryoning yuqori oqimi tomonidan topilgan turli xil antiqiy buyumlar muhim o‘rinni egallaydi. bu qadimgi davr yodgorliklari adabiyotlarda «amudaryo boyligi» yoki “oks boyligi” deb yuritiladi. “oks boyligi” yodgorliklarning ko‘p qismi hozirgi kunda londondagi britaniya muzeyida saqlanadi. bu buyumlar nihoyatda ifodali ishlanganligi bilan ajralib, detallari aniq va tugal ishlanishi bilan harakterlanadi. oltin arava, oltin bilak uzuk, oltin ko‘za, jangchi-sak bo‘rtma tasvirida shu fazilatlar mujassamlashgan. qurilishda ganch, yog‘och va loy keng darajada ishlatilgan. …

3 / 27

ari mahalliy ildizlarga ega an’analarga asoslanib rivojlangan. mazkur davrga oid olov ibodatxonalari baqtriyada (tillatepa, qutlug‘tepa), janubiy sug‘dda (sangirtepa) va xorazmda (xumbuztepa) o‘rganilgan. bu yodgorliklarda zardushtiylikka xos sig‘inish odatlarining izlari aniqlangan. misol tariqasida, sangirtepa ibodatxonasi devorlari bo‘ylab joylashgan kichik o‘ralarda toza tuproq bilan aralashtirilgan kul saqlangan. zardushtiylar olov qoldiqlariga ham hurmat bilan qarashgan. ilk zardushtiylik ta’limotiga oid ibodatxonalarida ma’budalar haykallarini o‘rnatish odati bo‘lmagan hamda devoriy rangtasvirlar aniqlanmagan. biroz so‘ng, ahamoniylar davrining oxirgi bosqichlarida xorazm vohasida ma’budalar tasvirlariga sig‘inish vujudga keladi. mil. avv. iv asrning bodlariga oid elxaras ibodatxonasida loydan ishlangan va sirtiga ganch berilgan haykallar parchalari topilgan. madaniyat rivojida zardushtiylik va “avesto”ning o‘rni. “avesto” qadimgi tariximiz to‘g‘risida ancha keng va boy ma’lumot beradigan manba bo‘lib, u dunyoda biz bilgan eng qadimgi kitoblardan biridir. “avesto” – zardushtiylik dinining muqaddas kitobi bo‘lib, shu dindagi xalqlarning qonunlari majmuidir. bizgacha etib kelgan “avesto” qismlari sosoniylar davrida, ya’ni milodning iii-vii asrlarida tahrir qilingan. “avesto” boblari “pahlaviy”- …

4 / 27

bertels, v. i. abayev, s.n.sokolov, v.a.livshits, i.m.oranskiy. i.s.braginskiy, i.m.steblin-kamenskiy va boshqa bir qator olimlar “avesto” tilini o‘rganish bilan shug‘ullanganlar. olimlarning rus tiliga o‘girilgan “avesto” matnlari asosida mazkur manbaning o‘zbek tiliga izohli - tarjimalari vujudga keldi (a.mahkam, m.ishoqov). 1755-1761 yillarda fransuz olimi anketil dyuperron hindistonning gujorot viloyatida eron zardushtiylarining avlodlari - parslarning urf-odatlari va diniy marosimlari bilan tanishib chiqqan. eng muhimi shundan iboratki, dyuperron parslarning diniy yozuvlarini o‘qishga muyassar bo‘lgan. zardushtiylarning diniy falsafasi qarama-qarshi kuchlarning kurashiga asoslangan. bu kurash xudolar o‘rtasida boshlanib (ezgulik xudosi axuramazda bilan yovuzlik xudosi anxro manyo - axriman o‘rtasida), tabiatda va insoniyat hayotida ham davom etadi. tura, danu, x’yaona qabilalari “dayva” - devlarni ulug‘laganlar va axuramazdani qadrlamaganlar. shuning uchun ham «avesto»da ular zaratushtra tarafdorlarining ashaddiy dushmanlari sifatida yoritilgan. biroq zardushtiylik xudolariga sig‘ingan va aksincha sig‘inmagan qabilalar bir-biriga qarindosh aholining vakillari bo‘lganlar. axuramazda yaxshilik, yorug‘lik, baxt keltiruvchi, hayot va haqiqat tortiq qiluvchi xudo hisoblangan. zaratushtra bunday xabar qiladi: …

5 / 27

rlar atrofida deyiladi. avesto va uning boshqa matnlarining to‘planishi ko‘p asrlar davomida amalga oshirilgan. avestoning eng qadimgi matnlari mil.avv. ii minginchi-yillarga taalluqli. avestoning millodiy vii asrga tegishli bo‘lgan to‘plami juda turlicha mazmundagi 21 kitobidan iborat bo‘lib, o‘sha davrning barcha bilimlari jamlangan. zardushtiylik an’analariga ko‘ra bu yodgorlik ezgulik va yorug‘lik xudosi axuramazdaning zaratushtra vaxiysi hisoblanadi. biroq unda qadimgi mifalogik tasavvurlar ham tasvirlanadi. shuningdek, diniy yo‘l-yo‘riq payg‘ambar davridan keyin zardushtiylikning rivojlangan e’tiqod ramzi yuzaga keldi. hozirgacha avestoning ayrim qismigina, faqat 4 kitobi saqlanib qolgan: 1. videvdat-«devlarga qarshi qonunlar», bu kitobda asosan zardo‘sht va axuramazada o‘rtasida suhbat, yo‘l-yo‘riq va ko‘rsatmalar mazmunida bo‘lib, zulmat va yovuzdik xudosi axrimanni boshqaruvchi yomonlik kuchlarini qaytarish haqida. 2. visprat-«hamma hukmdor», bu kitobda ibodat namozlari to‘plangan. 3. yasna-«ibodat», marosim kitobi xudolarga sig‘inish va murojatdan iborat. yasnadagi «got»lar nomli 17 bob zardo‘shtning muqaddas qo‘shiqlaridir. 4. yasht-«qadrlash», «hamdu-sano» kitobi xudolarni shara sifatida ko‘tariladi. yasna kitobidan zardushtiylikning e’tiqod ramzi haqida deyiladiki: «qasam, …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ahamoniylar imperiyasi davri madaniyati va san'ati"

slayd 1 ma’ruzachi: primov muhiddinjon omonovich mavzu. ahamoniylar davri madaniyati va san’ati (1) 1 ahamoniylar imperiyasi davri madaniyati ahamoniylar imperiyasi davri madaniyatiga o‘rta osiyo xalqlarining qo‘shgan hissasi madaniyat rivojida zardushtiylik va “avesto”ning o‘rni. oromiy yozuvi. reja: kabirov j., sagdullayev a. o‘rta osiyo arxeologiyasi. – toshkent, 1990. qoraboyev u., soatov g‘. o‘zbekiston madaniyati. – toshkent, 2011. rajabova n. arxeologiya. ma’ruza matni. – qarshi, 2008. o‘zbekiston tarixi. 1-kitob / mas’ul muharrir a.s.sagdulayev. – toshkent, 2019. abdullayev n. o‘zbekiston san’ati tarixi. – toshkent, 2007. http://uza.uz/uz/society/o-zbekiston-qoyatosh-rasmlari-qimmatli-tarixiy-manba-20-06-2017 adabiyotlar ro‘yxati: ahamoniylar imperiyasi davri madaniyati hamda bu ma...

This file contains 27 pages in PPTX format (1.2 MB). To download "ahamoniylar imperiyasi davri madaniyati va san'ati", click the Telegram button on the left.

Tags: ahamoniylar imperiyasi davri ma… PPTX 27 pages Free download Telegram