mustaqillikka qadar bòlgan òzbek dialektologiyasi

PPTX 12 pages 518.5 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 518.5 KB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

powerpoint presentation mustaqillikka qadar bòlgan òzbek dialektologiyasi surayyo ismoilova 1. oʻzbek tilining shevalari va ularning tasnifi 2. tadqiqotlar va ilmiy manbalar 3. mustaqillikdan avvalgi oʻzbek dialektologiyasining holati reja: oʻzbek dialektlarining klassifikatsiyasi oʻzbek tilining dialektlari asosan 3 ta asosiy guruhga: qipchoq, oʻgʻuz va sharqiy guruhlarga boʻlinadi, har bir guruh ichida esa bir necha shevalar mavjud. oʻzbek dialektlarining klassifikatsiyasi, asosan fonetik va grammatik xususiyatlar, leksik farqlar va geografik tarqalishi asosida amalga oshirilgan. sovet davrida olib borilgan tadqiqotlar oʻzbek tilining 12 ga yaqin dialektini aniqladi, ammo bu raqam tadqiqotchilarning yondashuvi va mezonlariga qarab farq qilishi mumkin edi. xix asrda oʻzbek dialektologiyasining boshlanishi xix asrning ikkinchi yarmida, rus olimlari tomonidan oʻzbek tilining 5 ta asosiy dialekt guruhi (qipchoq, oʻgʻuz, qangʻli, xorazm va boshqalar) aniqlangan va ularning fonetik, morfologik xususiyatlari qisman tasvirlangan. xix asrda toʻplangan dialekt materiallari asosan tovush oʻzgarishlari va lugʻaviy farqlarga asoslangan boʻlib, ularning grammatik tuzilishi haqidagi ma'lumotlar nisbatan kam edi, taxminan 10% …

2 / 12

oʻz ichiga olgan dialektal lugʻatlar va sheva xaritalari mavjud boʻlib, ular zamonaviy oʻzbek dialektologiyasi uchun muhim manba hisoblanadi. fonetika va fonetika xususiyatlari shimoliy va janubiy dialektlar orasidagi fonetik farqlar, ayniqsa, so'zlarning boshidagi va oxiridagi undosh tovushlarning talaffuzida yaqqol ko'rinib turardi, masalan, [k] va [q] tovushlarining farqlanishi. mustaqillikdan avvalgi o'zbek dialektlarida 7 ta asosiy unli tovushning mavjudligi kuzatilgan bo'lib, ularning ba'zilari geografik hududlarda fonetik o'zgarishlarga uchragan. o'zbek tilining janubiy dialektlarida, taxminan 1991 yilgacha, "g" undoshining "y" ga o'tish hodisasi keng tarqalgan bo'lib, bu fonetik o'zgarishlar dialektlarning o'ziga xos xususiyatlaridan biri edi. oʻzbek tili dialektlarining geografik tarqalishi oʻzbek tilining qipchoq guruhiga mansub dialektlari, asosan, shimoliy va markaziy oʻzbekistonning 10 dan ortiq viloyatlarida, jumladan, fargʻona vodiysida keng tarqalgan. janubiy oʻzbekiston dialektlari, taxminan 5 ta asosiy shevaga boʻlinib, tojik tili bilan chegaradosh hududlarda oʻziga xos morfologik xususiyatlarni namoyon qiladi. qaratoy va xorazm dialektlari oʻzining fonetik xususiyatlari, leksik boyligi bilan ajralib turadi va geografik jihatdan …

3 / 12

ʻzgarishlarga oid dalillar uchraydi. xx asr boshlarida dialekt tadqiqotlari o'zbek dialektlarining leksik boyligi bo'yicha o'tkazilgan cheklangan tadqiqotlar, taxminan 5000 dan ortiq dialektal so'zlarni o'z ichiga olgan lug'atlar va ma'lumotnomalarni yaratishga olib keldi. 1920-1930 yillar orasida o'tkazilgan tadqiqotlar, o'zbek tilining janubiy va shimoliy shevalari o'rtasidagi morfologik farqlarni, jumladan, fe'l shakllaridagi farqlarni aniqlashga qaratilgan. xx asr boshlarida, asosan, rus tilshunoslari tomonidan olib borilgan dialekt tadqiqotlari, 10 ga yaqin dialekt guruhlarini aniqlashga qaratilgan bo'lib, ularning fonetik xususiyatlariga e'tibor qaratilgan. a.a.semenov va boshqa olimlarning hissalari oʻzbek dialektologiyasida fonetik hodisalarning geografik tarqalishini xaritada aks ettirish uslubini qoʻllagan tadqiqotchilar, jumladan, semenovning hissalari lingvistik kartografiya rivojiga sezilarli taʼsir koʻrsatdi. a.a.semenov oʻzbek tilining 12 ta dialektini ajratib koʻrsatgan va ularning fonetik, morfologik va leksik xususiyatlarini batafsil tahlil qilgan, bu oʻzbek dialektologiyasining rivojlanishiga katta hissa qoʻshgan. semenov va uning izdoshlari tomonidan toʻplangan 5000 dan ortiq dialektal soʻz va iboralardan tashkil topgan lugʻatlar oʻzbek tilining boyligiga va xilma-xilligini oʻrganishda muhim …

4 / 12

mustaqillikka qadar bòlgan òzbek dialektologiyasi - Page 4

5 / 12

mustaqillikka qadar bòlgan òzbek dialektologiyasi - Page 5

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mustaqillikka qadar bòlgan òzbek dialektologiyasi"

powerpoint presentation mustaqillikka qadar bòlgan òzbek dialektologiyasi surayyo ismoilova 1. oʻzbek tilining shevalari va ularning tasnifi 2. tadqiqotlar va ilmiy manbalar 3. mustaqillikdan avvalgi oʻzbek dialektologiyasining holati reja: oʻzbek dialektlarining klassifikatsiyasi oʻzbek tilining dialektlari asosan 3 ta asosiy guruhga: qipchoq, oʻgʻuz va sharqiy guruhlarga boʻlinadi, har bir guruh ichida esa bir necha shevalar mavjud. oʻzbek dialektlarining klassifikatsiyasi, asosan fonetik va grammatik xususiyatlar, leksik farqlar va geografik tarqalishi asosida amalga oshirilgan. sovet davrida olib borilgan tadqiqotlar oʻzbek tilining 12 ga yaqin dialektini aniqladi, ammo bu raqam tadqiqotchilarning yondashuvi va mezonlariga qarab farq qilishi mumkin edi. xix asrda oʻzbek dialektologiyas...

This file contains 12 pages in PPTX format (518.5 KB). To download "mustaqillikka qadar bòlgan òzbek dialektologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: mustaqillikka qadar bòlgan òzbe… PPTX 12 pages Free download Telegram