uglevodlar haqida ma'lumot

PPT 37 pages 1.6 MB Free download

37 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.6 MB

File type PPT

Pages 37

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 37

powerpoint presentation 13-ma’ruza. uglevodlarning nomenklaturasi. uglevodlarning sinflanishi. monosaxaridlar. reja: 1.uglevodlarning sinflanishi. 2.monosaxaridlarning sinflanishi. aldozalar va ketozalar. 3.monosaxaridlarning chiziqli va xalqali koʻrinishlari. 4.monosaxaridlar stereokimyosi. 5.monosaxaridlarning kimyoviy xossalari. 6.monosaxaridlarning olinish usullari. uglevodlar oligosaxaridlar (disaxaridlar) polisaxaxaridlar (poliozalar) monosaxaridlar (monnozalar) 6so2 + 6n2o= s6n12o6 + o2 uglevodlar oddiy (sn2o)n, n=3-9 monosaxaridlar murakkab oligosaxaridlar (disaxaridlar) s12n22o11 polisaxaridlar sx(n2o)y glyukoza fruktoza galaktoza s6 -geksoza riboza dezoksiriboza s5 -pentoza saxaroza laktoza maltoza 2 geksoza kraxmal sellyuloza glikogen xitin poligeksoza uglevodlarning molekulyar massasi qancha katta bo’lsa, shuncha suvda kam eriydi va ta’mi shirin bo’lmaydi. uglevodlar klassifikatsiyasi d-qatorga kiruvchi aldozalar: 4.monosaxaridlar stereokimyosi. 1.uglevodlarning sinflanishi. uglevodlar barcha hayvon va o‘simlik organizmlari hujayrasi tarkibiga kirib, massa jihatdan yer shari organik moddasining asosiy qismini tashkil etadi. uglevod atamasini 1844 – yilda karl shmidt tomonidan fanga kiritilgan. tirik tabiatda ular metabolik jarayonlar uchun energiya manbai (o‘simliklarda – kraxmal, hayvon organizmlarida – glikogen); o‘simliklar (sellyuloza), bakteriyalar (muramin) va zamburug‘lar (xitin) uchun tayanch hujayralarida struktur …

2 / 37

dlar, oligosaxaridlar va polisaxaridlarga bo‘linadi. monosaxaridlar oddiyroq uglevodlar hosil qilib gidrolizga uchramaydi. oligosaxaridlar molekulasida 2 tadan 10 taga monosaxarid qoldiqlari saqlaydi. polisaxaridlar tarkibida 10 tadan boshlab bir necha ming, o‘n ming hatto million monosaxarid qoldig‘i saqlashi mumkin. undan tashqari hozirgi zamonaviy uglevodlar kimyosida aralash uglevod – oqsil (glikoproteinlar, proteoglikanlar) va uglevod – lipid (gilkolipidlar) singari biopolimerlarning katta oilalari birlashtirildi. 2. monosaxaridlarning sinflanishi. aldozalar va ketozalar. monosaxaridlar – qattiq, suvda yaxshi eruvchan, spirtda yomon, efirda esa umuman erimaydigan moddalardir. suvli eritmalari lakmusga neytral reaksiya beradi. ko‘pchilik monosaxaridlar shirin ta’mga ega. erkin holda tabiatda asosan glyukoza uchraydi. boshqa monosaxaridlar esa erkin holda kamroq, asosan polisaxaridlarning struktur komponenti sifatida uchraydi. monosaxaridlar ikki belgisiga ko‘ra: karbonil guruh tabiati va uglerod zanjirining uzunligiga ko‘ra sinflarga ajratiladi. aldegid guruhi saqlagan monosaxaridlar aldozadar deyiladi, keton guruhi (odatda, 2- holatda) saqlaganlari esa ketozalar deyiladi. aldozalar ketozalar monosaxaridlar tarkibidagi uglerod atomining soniga qarab triozalarga, tetrozalarga, pentozalarga, geksozalarga va h.k. …

3 / 37

h o h o h h o h h c h 2 o h d-likoza c h o h o h o h h o h h c h 2 o h d-arabinoza c h o h o h h h o o h h c h 2 o h d-ksiloza c h o h o h o h h o h h c h 2 o h d-riboza d-qatorga kiruvchi ketozalar: ch 2 oh c hho hho ohh ch 2 oh o d-tagaloza ch 2 oh c hho ohh ohh ch 2 oh o d-fruktoza ch 2 oh c hho ohh ch 2 oh o d-ksiluloza (d-treopentuloza) ch 2 oh c ohh ohh ch 2 oh o d-eritropentuloza ch 2 oh c ohh ch 2 oh o d-tetruloza (eritroza) ch 2 oh c ohh hho ohh ch 2 oh o d-soroloza ch 2 oh c ohh ohh ohh ch …

4 / 37

ha xiral atom yuzaga keladi, ushbu atom anomer markaz deyiladi hamda undan hosil b o‘luvchi stereoizomerlar – α- va β-anomerlar deyiladi. fisherning proyeksion formulasida d -qator monosaxaridlarda α-anomerning glikozid gidroksili o‘ng tomonda, β-anomerning glikozid gidroksi li esa chap tomonda joylashadi. hoch ohh hho ohh oh ch 2 oh c oh ohh hho ohh ohh ch 2 oh hcoh ohh hho ohh oh ch 2 oh β-anomer tollens formulasi ochiq zanjir fisher formulasi α-anomer tollens formulasi uglerodning anomer atomi α- va β-shakllari qarama-qarshi konfiguratsiyaga ega bo‘ladi. α- va β-anomerlar yana bir necha xiral markazlar mavjudligi sababli enantiomerlar emas balki diastereomerlar hisoblanadi. shu sababli ular xossalari bilan farq qiladi. masalan, d-glyukopiranozaning α-anomeri 146 o c da suyuqlanadigan, +112º solishtirma burish burchagiga ega, β-anomer esa 150 o c da suyuqlanadigan, +19º solishtirma burish burchagiga ega. anomerlar epimerla rning xususiy holi hisoblanadi. xeuors formulalari . monosaxaridlarning halqali shakllari uchun xeuorsning perspektiv formulalari bilan ifodalash …

5 / 37

oh oh oh ch 2 oh ho o h h h h h o oh oh ch 2 oh oh ho h h h h h o oh oh ch 2 oh ho h oh h h h h yoki β-anomer α-anomer xeuors formulasida ifodalashni soddalashtirish maqsadida k o‘pincha halqaning uglerod va vodorod atomlari yozilmaydi. tautomeriya. monosaxaridlar qattiq holatda halqali shaklda mavjud bo‘ladi. d-glyukoza qaysi erituvchida kristallanganiga k o‘ra yoki α-d- glyukopiranoza (spirt yoki suvda) yoki β-d-glyukopiranoza (piridinda) shaklda bo‘lishi mumkin. α-d-glyukopiranoza suvda β-d-glyukopiranozaga nisbatan qiyinroq eriydi. ular solishtirma nur tekisligini burish burchagining qiymati bo‘yicha farqlanadi (α-anomerda: +112º; β-anomerda: +19º). qaysi anomer bo‘lishidan qat’iy nazar, yangi tayyorlangan eritmalar vaqt o‘tishi bilan solishtirma burish burchagining o‘zgarishi doimiy, ya’ni +52,5º bo‘lguncha o‘zgarib turadi. uglevodlar eritmalarida qutblangan nur tekisligini burish burchagining vaqt bo‘yicha o‘zgarishi mutarotatsiya deyiladi. mutarotatsiyaning kimyoviy mohiyati shundaki, monosaxaridlar (oligo - va polisaxarid tarkibidagi monosaxarid qoldig‘i) muvozanatdagi tautomerlar aralashmasi – ochiq …

Want to read more?

Download all 37 pages for free via Telegram.

Download full file

About "uglevodlar haqida ma'lumot"

powerpoint presentation 13-ma’ruza. uglevodlarning nomenklaturasi. uglevodlarning sinflanishi. monosaxaridlar. reja: 1.uglevodlarning sinflanishi. 2.monosaxaridlarning sinflanishi. aldozalar va ketozalar. 3.monosaxaridlarning chiziqli va xalqali koʻrinishlari. 4.monosaxaridlar stereokimyosi. 5.monosaxaridlarning kimyoviy xossalari. 6.monosaxaridlarning olinish usullari. uglevodlar oligosaxaridlar (disaxaridlar) polisaxaxaridlar (poliozalar) monosaxaridlar (monnozalar) 6so2 + 6n2o= s6n12o6 + o2 uglevodlar oddiy (sn2o)n, n=3-9 monosaxaridlar murakkab oligosaxaridlar (disaxaridlar) s12n22o11 polisaxaridlar sx(n2o)y glyukoza fruktoza galaktoza s6 -geksoza riboza dezoksiriboza s5 -pentoza saxaroza laktoza maltoza 2 geksoza kraxmal sellyuloza glikogen xitin poligeksoza uglevodlarning molekulyar ...

This file contains 37 pages in PPT format (1.6 MB). To download "uglevodlar haqida ma'lumot", click the Telegram button on the left.

Tags: uglevodlar haqida ma'lumot PPT 37 pages Free download Telegram