kimyoviy oqimlarning birlashish davri

PPTX 72 pages 1.8 MB Free download

72 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.8 MB

File type PPTX

Pages 72

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 72

kimyoviy oqimlarning birlashish davri kimyoviy oqimlarning birlashish davri ma’ruzachi: nasriddinova f.t reja: 1. birlashishning sabablari va uni ta’minlangan faktorlari. 2. yatrokimyoning kimyoning vujudga kelishi. 3. pnevmatik (gazlar) kimyosining vujudga kelishi. 4. flogiston nazariyasi. xulosa nazorat savollari foydalanilgan adabiyotlar 1. birlashishning sabablari va uni ta’minlangan faktorlari. birlashish davri o’z ichiga xvi-xvii asrlarni oladi va uni 4 ta davrchalardan iborat deyish mumkin: 1. yatrokimyo davri; 2. flogiston nazariyasi xukm surgan davri; 3. pnevmatik kimyo davri (gazlar kimyosi); 4. a.lavuazening antiflogistik ta’limot sistemasi davri. birlashuv va yatrokimyo davrining o’ziga xos asosiy tomonlari shundan iboratki, bu davrda kimyoga yagona nazariy mazmun berishga urinildi. buni paratsels, shtal va lavuaze ishlarida ko’ra olamiz. bu davrda kimyo asta-sekin tajribaviy yo’l, usul bilan qurollangan holda, to’g’ri ratsional yo’lga kirib bordi. xiii asr oxiriga kelib italiyada madaniyatning yangilana borishi, ipak va junga talab, harbiy soha tomonidan qo’yilgan talablar, amerikaning kashf qilinishi, kompasning yaratilishi, pechat shriftining kashf qilinishi avval italiyada, …

2 / 72

myoning ittifoqi ikkala fanni ham «porloq kelajakka olib chiqadi» deb hisoblar edilar. yatrokimyo asoschisi shveytsariyada tug’ilgan asli nemets bo’lgan filipp aureol teofast bonbast gogengeym qisqacha teofrast paratsels dir. yatrokimyo tibbiyot bilan kimyoni birlashtirishi asosida kimyoviy aylanishlarning va ma’lum kimyoviy birikmalarning aniqlangan “muvozanat buzilishi” ni chetlatishga qaratilgan xususiyatlaridan foydalanishga qaratilgan edi. u yashagan davrda hali kimyoviy analiz usullari mavjud bo’lmagani uchun yatrokimyogarlarning fikrlari mavhum (abstrakt) bo’lgan. shuning uchun ham paratsels o’zidan oldin shu sohada ishlagan va fikr yuritgan galenning va alkimyogarlarning materiyaning 3 asosiy tarkibiy qismi bo’llib, o’zida uchuvchanlik, yonuvchanlik va qattiqlikni jamlagan - simob, oltingugurt va tuz haqidagi mulohazalarni olgan. ushbu 3 element makrokosma (borliq) ning asosini tashkil etsa ham, o’zi mikrokosmo (odam) tarkibiga kiradi. odam esa ruhiyat, ruh va tana (jism) dan iboratdir deb fikrlagan. yatrokimyoning asoschisi shveytsariyalik olim tiofrast paratsels (1493-1541) edi. u «kimyoning asosiy vazifasi oltin tayyorlash emas, dorilar tayyorlashdan iboratdir» degan edi. shunday qilib, yatrokimyo tibbiyotni …

3 / 72

berishimiz, shu bilan bir qatorda jismimizni sog’lom tutishga ham e’tibor qaratishimiz muhim ekan! paraselsning bunday fikrlashi, “tibbiyot 4 asosiy ustunga – falsafa, astronomiya, kimyo va yaxshilik ulashuvchilarga tayanadi” degan fikrni asos qilgani uchun ham kimyoga asosiy urg;uni bergan. uning izdoshi iogann baptist van gelmont (1577-1644) o’z muhim fikrlari bilan kimyoning rivojiga ham hissasini qo’shdi, u “organizmdagi moddalar almashinuvi natijasida oshqozonda hosil bo’lgan shira, ya’ni kislotaning ortishi yoki kamayishi uning kasallanishiga olib keladi va bu holatga qarshi kurashishga mos holatda ishqoriy yoki kislotalilikni keltiruvchi dorivor moddalar yordamida kurashamiz” degan. ko’rinib turibdiki, shifokorlar, farmatseftlar diniy qarashlardan chetlanib, sekin-asta real asosga va faktlarga tayana boshladilar. aynan shu davrdan boshlab eksperimental kimyo rivojlana boshladi. u ham hayoti davomida ko’p sayohat qiladi va gazlar ustida tadqiqotlar olib boradi – o’sa davrlarda havodan farqlanmagan karbonat angidridni aniqlashni bilgan. van gelmont gazlarni yig’ish usullarini bilmagani uchun ham vodorodni havoning bir turi deb qaragan, lekin uni xossalarini aniqlolmagan. …

4 / 72

iyalari otto taxeniy “kimyoviy gippokrat” ( «ximicheskiy gippokrat») asari yog’lar tarkibida “yashirin kislota” bor degan fikrni aytgan yatrokimyo kimyoning rivojlanishiga sabab bo’ldi. yatrokimyogarlar yonish bilan nafas olish o’xshash hodisa, moddalar ta’sir kuchlari vositasida birlashadi, hosil bo’ladi dedilar. bu fikr kimyoviy bog’ va uning hosil bo’lishi tushunchasini keltirib chiqardi. yatrokimyogarlar faoliyati tufayli farmatsevtik kimyo yaratildi. temir renkturasi, laundanum (olma asosida olinadi), kolxikum (kolxisin tutgan o’simliklardan olinadi), efir, sulfat kislota, glauber tuzi (na2so4 10n2o) titroqqa qarshi kaliy xloridni qo’llash taklif qilindi. senet tuzi (na2s4n4o6) (ela senet nomiga qo’yilgan). mis atsetatini quruq haydash yo’li bilan o’tkir sirka kislota olindi. xvi - xvii asrlarda texnik kimyoning ilk rivojlanishi boshlandi. gollandiyaliklar 1670 yilda barabanli maydalagich ixtiro qildilar. gollander yoki roll - mashina deb atalgan bu mashina tolalardan tashkil topgan materiallarni rezervuar ichiga o’rnatilgan aylanuvchi barabanga mahkamlangan pichokdor yordamida kesib maydalashga asoslangan edi. spirtga bo’lgan extiyoj rektifikatsiya (haydash) texnikasining rivojlanishiga olib keldi. xvi asrga kelib sovun …

5 / 72

gi xossasiga ega bo’lib, alkimyogarlarning oltingugurtiga o’xshaydi. biroq, ulardan farqli o’laroq bexer oltingugurt murakkab jism deb hisoblaydi. uning yonuvchanligi, tarkibida yog’li tuproq borligiga bog’liq, lekin bundan tashqari oltingugurtda kislotali boshqa negiz ham bor, shu sababli u o’sha vaqtda ma’lum bo’lgan n2so4 ni olish uchun manba bo’lib xizmat qiladi. buning uchun oltingugurt yonuvchan negizidan ajratib olinadi. shu tushunchalar bo’lg’usi flogiston nazariyasining asosiy xususiyatlari yorqin ko’rinadi. bexer iogan ioasim bu nazariyani bexerning izdoshi shtal to’liq ishlab chiqdi. bexerning yonuvchan negizini shtal olov materiyasi yoki flogiston deb atadi. shtal kimyoviy o’zgarishlarni tasvirlar ekan, shu materiya markaziy o’rinni egallaydi. shtal dadil fikr qilib, tipik yonish jarayonlarini kuydirish hodisalari yoki metallarning kaltsinatsiyasi bilan bog’lanadi. bunday jarayonda metallar o’zining tipik metallik xossalari: yaltiroqlik, cho’ziluvchanlik va boshqalarni yo’qotibgina qolmay, balki olov ta’sirida yanada o’zgarish xususiyatini ham yo’qotadi. shtal shu hodisalarning hammasiga turli jismlarda bo’ladigan umumiy yonuvchanlik negizi sabab bo’ladi, deb taxmin qildi. “jismlar yonganda shu negiz ajralib …

Want to read more?

Download all 72 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kimyoviy oqimlarning birlashish davri"

kimyoviy oqimlarning birlashish davri kimyoviy oqimlarning birlashish davri ma’ruzachi: nasriddinova f.t reja: 1. birlashishning sabablari va uni ta’minlangan faktorlari. 2. yatrokimyoning kimyoning vujudga kelishi. 3. pnevmatik (gazlar) kimyosining vujudga kelishi. 4. flogiston nazariyasi. xulosa nazorat savollari foydalanilgan adabiyotlar 1. birlashishning sabablari va uni ta’minlangan faktorlari. birlashish davri o’z ichiga xvi-xvii asrlarni oladi va uni 4 ta davrchalardan iborat deyish mumkin: 1. yatrokimyo davri; 2. flogiston nazariyasi xukm surgan davri; 3. pnevmatik kimyo davri (gazlar kimyosi); 4. a.lavuazening antiflogistik ta’limot sistemasi davri. birlashuv va yatrokimyo davrining o’ziga xos asosiy tomonlari shundan iboratki, bu davrda kimyoga yagona nazariy mazmun berishga urin...

This file contains 72 pages in PPTX format (1.8 MB). To download "kimyoviy oqimlarning birlashish davri", click the Telegram button on the left.

Tags: kimyoviy oqimlarning birlashish… PPTX 72 pages Free download Telegram