flogiston nazariyasining vujudga kelishi. gazlar to’g’risidagi pnevmatik kimyoning rivojlanishi. a.lavuaz'ening flogiston nazariyasiga qarshi kurashi va ilmiy yutuqlari

DOC 7 стр. 55,5 КБ Бесплатная загрузка

7 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 55,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 7

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 7

seminar №5 flogiston nazariyasining vujudga kelishi. gazlar to’g’risidagi pnevmatik kimyoning rivojlanishi. a.lavuaz'ening flogiston nazariyasiga qarshi kurashi va ilmiy yutuqlari. kimyoviy uyg’onishning dastlabki kurtaklari flamandiyalik olim van gel’mont (1579-1644 yy.) ishlarida kuzatildi. pnevmatik kimyoning asoschisi van-gel’mont hisoblanadi. u birinchi bo’lib gaz terminini fanga kiritdi. u daraxtni og’irligi o’lchangan tuproqqa o’tqazdi va har doimgi sug’orish va ozuqa berish miqdorlarini o’lchab bordi. olim daraxt tanasida tirik to’qimalar manbaini topish usun bu o’lchovlari orqali birinchi bo’lib kimyo va biologiyadagi miqdoriy tajribalarni amalga oshirdi. van gel’montgacha havo va unga o’xshash moddalarga e`tiborini qaratgan kishi qadimgi yunon olimlari edi. o’z zamonasi olimlari orasida van gel’mont birinchi bo’lib kimyoviy reaktsiyalar jarayonida ajralib chiqadigan bug’larni o’rgana boshladi va ularning havodan ayrim jihatlari bilan farq qilishiga o’z e`tiborini qaratdi. yog’och yonishi natijasida ajraladigan bug’ni o’rganib, ayrim xossalari bilan havodan farqlanishini ko’rdi. bu xildagi doimiy hajmi va shakli bo’lmagan havoga o’xshagan moddalarni yunonlarning "xaos" so’zi bilan atadi, ammo flamand tili …

2 / 7

ridan farq qiladi, ularni qattiq jismlardek ajratib olish mumkin deydi. olim azot(ii) oksidi zaharli gaz ekanligini birinchi bo’lib aniqladi, organik moddalardan yonuvchan gaz olish mumkinligini ham aytdi. van gel’mont hayotining oxiri paytlarida olimlar orasida gazlarga, ayniqsa havoga bo’lgan qiziqish ortdi. dastlab 1638 yilda havo zichligini aniqlagan g. galiley u ham materiya va o’zining ma`lum massasi va zichligiga ega deb hisoblaydi. 1643 yilda italiyalik fizik evandjelista torriselli (1608-1647 yy.) havoning o’z bosimi borligini aniqladi, buning natijasida barometr ixtiro qilindi. endi gazlar va ularning tabiati olimlar uchun unsa katta muammo emas edi. keyinroq aniqlanishicha, gazlar ham suyuq va qattiq jismlardek o’z og’irligiga ega, faqat ulardan zichligining kisikligi bilan bir muncha ajralib turadi. nemis olimi otto fon gerike (1602-1686 yy.) atmosfera havosining og’irligini aniqladi. gerike o’zi yaratgan nasos yordamida idishlardan havoni so’rib oldi va natijada tashqi bosim ortgani kuzatildi. 1654 yilda gerike buyurtmasiga ko’ra misdan ikkita yarim sharlar yasaldi. yarim sharlar mum va …

3 / 7

jratib olgan (1774) va o’rgangan sheele-mustaqil ravishda kislorodni kashf qilgan va o’rgangan. lavuaze kislorodni mufassal o’rgandi va uning yonish, kuydirish va nafas olishdagi o’rnini ko’rsatdi fonshana-gazlarni o’lchash apparatlarini yaratdi, suv gazini kashf qildi va 1766 yilda selitra gazi (no) ning ustida muhim tadqiqotlar olib bordi. gazlarning kashf qilinishi va o’rganilishi flagiston nazariyasining inqirozga uchrashishiga sabab bo’ldi. demak yangi kimyoning yaratilishiga asos soldi. boyldan lavuaz’egacha bo’lgan davr eksperimental tadqiqotlarni qo’llash davri bo’ldi masalan nh3, hci va co2 lar suvda yaxshi eriganligi uchun pristli ularni simob ustida yig’ishni taklif qildi. bu esa endi istalgan gazni o’rganish imkoniyotini tug’dirdi. avvallari gazlar faqat suv ustida yig’ilar edi hamma gazlar havodon kelib chiqadi deyilar edi, chunki aristotelning havo 4 ta elementning biri degan ta’limoti hanuzgacha o’z mavqeini saqlab kelar edi. ya’ni havo-element,oddiy modda deb qaralar edi. shunday ekan boshqa moddalar ana shu oddiy modda element bo’lgan havo ishtirokida hosil bo’ladi deyilar edi. pristli, shelee, lavuaz’elarning …

4 / 7

i aniqdashda foydalandi. boyl ximiyada tekshirishning yangi metodini jahonda birinchi bo’lib qo’lladi; bu metod, tajribadan olingan natijalar va tabiat hodisalarida kuzatiladigan qonuniyatlarni umumlashtirish yo’li bilan yangi bilimlar hosil qilinadi, degan tasavvurga asoslangan edi. ximikning vazifasi,—degan edi boyl,— “tajribalar qilish, kuzatishlar olib borish natijasida ma’lumotlar to’plash va biror nazariyani maydonga tashlashdan oldin shu nazariyaga oid hodisalarni sinchiklab tekshirishdan iborat. ximiyaning maqsadi jismlarning tuzilishini bilishdir, jismlarning tuzilishini bilishning vositasi esa ularni elementlarga parchalashdan iborat ximiyaviy analizdir. ammo boylь aytgan elementlar aristotelь aytgan elementlardan tamomila boshqadir. boylь ta’limotiga ko’ra, «murakkab jismlarning tarkibiga kiradigan va murakkab jismlar parchalanganda hosil bo’ladigan eng oddiy jismlarni» element deb hisoblamoq kerak. boylь ximiyaviy elementlar to’g’risidagi nazariy qarashlarini o’zining «skeptik-ximik» degan kitobida bayon etdi; boylь bu kitobida alximiklar fikrlarini va metallarning o’zgarishi haqidagi ta’limotni qattiq tanqid qildi. boylning ilmiy ishlari ayniqsa, uning tekshirish metodi ximiyaning rivojlanishiga ijobiy ta’sir ko’rsatdi. robert boylь temir ioni, dub bargi tanasidan siyoh yasadi. boylь …

5 / 7

lamchi korpuskulalar esa moyillik asosida hosil bo’lishini aytdi yuqorida aytilganidek boylning korpuskulyar nazariyasida atom massasi tushunchasi yo’q edi. shuning uchun bu nazariya eksperimental kimyo uchun unchalik muhim bo’la olmadi atom massasini aniqlashning miqdoriy printsiplarining yo’qligi ham bu tushunchaning yuzaga kelishiga olib kelmadi xulosa qilib aytganda, 17 asr atomistikasida atom aniq ta’riflanmagan bo’lib, abstrakt qurilmalar, tushunchalar doirasida cheklanib qoldi. lekin u materiyaning diskretligi g’oyasini kimyo va boshqa fanlar uchun ahamiyatli ekanligi to’g’risidagi fikr va dunyoqarashni saqlab qoldi va elementlar tushunchasi kimyo uchun mutlaqo zarur va muhim ekanligini o’qtirdi. bu tushunchalarga asoslanmasligi mumkin emas degan g’oyani o’rtaga tashladi. g.shtal, r.lulliy, r.bekonlarning g’oyalari, flogistikaning boshqa namoyondalari va tarafdorlari (blek, kavendish, pristli) va boshqalar. flogiston nazariyasini xvii asr oxirida nemis ximigi shtal yaratgan edi. xvii asrda, metallurgiyaning rivojlanishi munosabati bilan, ximiklar yonish, metallarning oksidlanish va qaytarilish protsesslarnga alohida e’tibor bera boshladilar; ana shu protsesslarni izohlab berish zarurati flogiston nazariyasining vujudga kelishiga sabab bo’ldi. bu …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 7 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "flogiston nazariyasining vujudga kelishi. gazlar to’g’risidagi pnevmatik kimyoning rivojlanishi. a.lavuaz'ening flogiston nazariyasiga qarshi kurashi va ilmiy yutuqlari"

seminar №5 flogiston nazariyasining vujudga kelishi. gazlar to’g’risidagi pnevmatik kimyoning rivojlanishi. a.lavuaz'ening flogiston nazariyasiga qarshi kurashi va ilmiy yutuqlari. kimyoviy uyg’onishning dastlabki kurtaklari flamandiyalik olim van gel’mont (1579-1644 yy.) ishlarida kuzatildi. pnevmatik kimyoning asoschisi van-gel’mont hisoblanadi. u birinchi bo’lib gaz terminini fanga kiritdi. u daraxtni og’irligi o’lchangan tuproqqa o’tqazdi va har doimgi sug’orish va ozuqa berish miqdorlarini o’lchab bordi. olim daraxt tanasida tirik to’qimalar manbaini topish usun bu o’lchovlari orqali birinchi bo’lib kimyo va biologiyadagi miqdoriy tajribalarni amalga oshirdi. van gel’montgacha havo va unga o’xshash moddalarga e`tiborini qaratgan kishi qadimgi yunon olimlari edi. o’z zamonasi olimlari ...

Этот файл содержит 7 стр. в формате DOC (55,5 КБ). Чтобы скачать "flogiston nazariyasining vujudga kelishi. gazlar to’g’risidagi pnevmatik kimyoning rivojlanishi. a.lavuaz'ening flogiston nazariyasiga qarshi kurashi va ilmiy yutuqlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: flogiston nazariyasining vujudg… DOC 7 стр. Бесплатная загрузка Telegram

flogiston nazariyasining vujudga kelishi. gazlar to’g’risidagi pnevmatik kimyoning rivojlanishi. a.lavuaz'ening flogiston nazariyasiga qarshi kurashi va ilmiy yutuqlari

Предварительный просмотр (5 стр.)

Хотите читать дальше?

О "flogiston nazariyasining vujudga kelishi. gazlar to’g’risidagi pnevmatik kimyoning rivojlanishi. a.lavuaz'ening flogiston nazariyasiga qarshi kurashi va ilmiy yutuqlari"

Похожие файлы