islom dinining aqidaviy yo`nalishlari va maktablari

PPT 34 pages 3.6 MB Free download

34 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.6 MB

File type PPT

Pages 34

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 34

ministerstvo visshego i srednego spetsialnogo obrazovaniya respubliki uzbekistan tashkentskiy gosudarstvenniy ekonomicheskiy universitet islom dinining aqidaviy yo`nalishlari va maktablari reja: kalom ilmining shakllanishi islomda iymon, taqdir, rizq tushunchlarining talqini islom oqimlari va yo‘nalishlarining paydo bo’lishi sabablari, e’tiqodidagi bo‘linishlarning sabablari va oqibatlari sunniylik va shialik yo‘nalishlarining paydo bo‘lishi va ular e’tiqodidagi farqlar aqidaviy ta'limotlar fiqxiy mazxablar mazhab(yo'nalish, oqim, yo'l, ta'limot) ahli sunna val-jamoaning ko'rinishi: mazhablar tarqalgan hududlar siyosiy oqimlar tasavvuf tariqatlari * * asosiy yo'nalishlar sunniylik (90 % musulmonlar – sunniylar). vii asrda paydo bo'lgan. shialik (arab. tarafdor) vii asrda paydo bo'lgan. * shialik tarqalgan mamlakatlar * sunniylik sunniylar: to'rt xalifani tan oladilar; hadis to'plamlarini tan oladilar; 4 mazxabdan biriga amal qiladilar. * mazxablar xanifiylik – viii asr. asoschisi abu xanifa shofiiylik –ix asr boshi. asoschisi abu abdulloh ash-shofiy molikiylik – ix asr boshi. asoschisi molik ibn anas xanbaliylik – ix asr. asoschisi ahmad ibn hanbal * xorijiylar ali bilan muoviya o'rtasidagi …

2 / 34

qilgan kishini kofir deb e'tiqod qildilar. shunga ko'ra, usmonni abu bakr va umar yo'lidan yurmagani uchun kofir dedilar. ali, muoviya, abu muso, ibn oslar “siffin” kuni o'zaro sulhda qatnashganlari uchun ular nazdida kofirdirlar; zolim podshohga qarshi chiqishni vojib deb bildilar. shialikdagi “taqiya”, ya'ni o'z e'tiqodini yashirin saqlash mumkinligi haqidagi aqidani rad etdilar. o'zlari zaif bo'lsalar ham, zolim podshoh qudratli bo'lsa ham unga qarshi chiqish vojib bo'laveradi deb hisoblardilar; quraysh qabilasidan bo'lmasa ham, arab bo'lmasa ham musulmonlar tomonidan saylangan har qanday odam xalifa bo'la oladi. xalifalik shialar aytganidek, ma'lum jamoat ichida cheklanmagan; qur'oni karimni “maxluq”, ya'ni “yaratilgan”, azaliy emas deb e'tiqod qiladilar; namoz, ro'za, zakot va boshqa amallarni imonning bir bo'lagi va kishi to barcha amallarni bajarmaguncha dili bilan tasdiqlab, tili bilan aytishi kifoya emas dedilar. vii asr ikkinchi yarmida xavorijlar orasida yigirmaga yaqin turli guruhlar paydo bo'ldi. ular ichida eng yiriklari – ibodiylar, azraqiylar, hamda sufriylardir. * shialik shialar 4- …

3 / 34

niy meros sifatida vasiyat yo'li bilan uzatiladi. imomlik (xalifalik) payg'ambarlik kabi ilohiy mansab hisoblanib, alloh bandalari orasidan payg'ambarlarini tanlab, ularni gunohlardan saqlagani va ularga ilmi ladun (alloh huzuridan berilgan ilm) bergani kabi xalifalarni ham shunday tanlaydi deyiladi. abu bakr, umar va usmonlar esa bu huquqni alidan zo'rlik bilan tortib olishgan. alining xalifaligi payg'ambar vafotining birinchi kunidan boshlangan, deb hisoblaydilar. * isno'ashariya imomlari quyidagilar: ali ibn abi tolib (al-murtazo); al-hasan ibn ali (al-mujtabo); al-husayn ibn ali (ash-shahid); ali zayn al-obidin ibn al-husayn (as-sajjod); muhammad ibn ali (al-boqir); ja'far ibn muhammad (as-sodiq); muso al-kozim ibn ja'far as-sodiq (al-kozim); ali ibn muso (ar-rizo); muhammad al-javod ibn ali (at-taqiy); ali al-hodi ibn muhammad al-javod (an-naqiy); al-hasan al-askariy ibn ali al-hodi (az-zakiy); muhammad al-mahdiy ibn al-hasan al-askariy (al-hujjat al-qo’im al-muntazir). * shialikdagi oqimlar imomiylar - erondagi aksar musulmonlar, shuningdek iroq, pokiston, afg'anistonda ham bor ismoiliylar - hindiston, pokiston, saudiya arabistoni, sharqiy afrikada yashaydilar alaviylar – …

4 / 34

yildan boshlab quraysh qabilasiga mansub bo'lgan xalifa usmon boshliq makkalik oqsuyaklar-muhojirlar qo'liga o'tgan. shialar alidan boshqa barcha sunniy xalifalarning uzurpatorlar, ya'ni siyosiy hokimiyatni zo'ravonlik bilan qo'lgan olgan kishilar deb hisoblaydilar. bular alining avlodi bo'lgan 12 imomdan iborat o'z sulolalarini ularga qarshi qo'yganlar. ular alini, uning o'g'illari-hasan va husaynni hamda ularning avlodlarini shahid, deb hisoblashgan. islom tarqalgan mamlakatlardagi iqtisodiy va siyosiy o'zgarishlar natijasida turli davrlarda musulmonlarning har xil guruhlari, ayniqsa ko'proq sektalar paydo bo'la boshlagan. bular sunniy va shia yo'nalishlaridan ajralib chiqqan bo'lib, musulmon sektalari deyiladi. bularning islomdagi hanafiy, hanbaliy, shofi'iy, molikiy kabi mazhablar bilan aralashtirmaslik kerak. islom sektalari musulmonlarning diniy uyushmalari bo'lib, ularning soni juda ko'p, islom mamlakatlarining deyarli hammasida mavjud. chunonchi, ahmadiy, alaviy, ibodiy, idrisiy, qodiriy, muridiy, rashidiy, tijoniy, hamoliy, shodiliy va boshqalar sunniylar yo'nalishidan ajralib chiqqan sektalardir. xorijiy, ismoiliy, zaydiy, nizoriy, isna'ashariy, druz, bahoiy va boshqa mazhablar esa shialar oqimidan ajralib chiqqan. ularning ko'plari tarqab ketgan. zaydiylar. feodal …

5 / 34

gi mavjudligini, diniy e'tiqodni amaliy harakat bilan mustahkamlash zarurligini tan olganlar. ular ko'pgina shia marosimlariga amal qilishgan. ismoiliylar. bu mazhab tarafdorlari shialar orasida eng ko'pchilikni tashkil etgan. ismoiliy mazhabi viii asrning 2-yarmida bog'dod xalifaligida paydo bo'lgan va imom ja'far sodiqning katta o'g'li ismoil nomi bilan atalgan. ismoiliylar diniy ta'limotida butun olamni yaratgan «dunyoviy aql» va «dunyoviy ruh»ga e'tiqod etish asosiy o'rinni egallagan. ularning ta'limotida neoplatonchilar falsafasi va buddaviylikning katta ta'siri seziladi. ismoiliylar turli davrlarda xalqlarga turli payg'ambarlarning yuborilishi – «dunyoviy aql»ning erda namoyon bo'lishidir deb hisoblashadi. ular ettita payg'ambarni – odam ato, nux, ibrohim, ismoil, muso, iso va muhammad (s.a.v.)ni tan olishadi. ularning fikricha, imomlar payg'ambarlarning vorislari hisoblanadi. xi asrdan boshlab ismoiliylar sinfiy ziddiyatlarning kuchayishi natijasida turli qismlarga bo'linib ketgan. hozirgi paytda ismoiliylar o'rta sharq mamlakatlarida, hindiston, uganda, keniya, tanzaniya, tojikistonning tog'li badaxshon viloyatida mavjud. druzlar. o'z ta'limotiga ko'ra, bu sekta ismoiliylardan ajralib chiqqan. druzlar vahdoniyatga – allohning yagonaligiga e'tiqod …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "islom dinining aqidaviy yo`nalishlari va maktablari"

ministerstvo visshego i srednego spetsialnogo obrazovaniya respubliki uzbekistan tashkentskiy gosudarstvenniy ekonomicheskiy universitet islom dinining aqidaviy yo`nalishlari va maktablari reja: kalom ilmining shakllanishi islomda iymon, taqdir, rizq tushunchlarining talqini islom oqimlari va yo‘nalishlarining paydo bo’lishi sabablari, e’tiqodidagi bo‘linishlarning sabablari va oqibatlari sunniylik va shialik yo‘nalishlarining paydo bo‘lishi va ular e’tiqodidagi farqlar aqidaviy ta'limotlar fiqxiy mazxablar mazhab(yo'nalish, oqim, yo'l, ta'limot) ahli sunna val-jamoaning ko'rinishi: mazhablar tarqalgan hududlar siyosiy oqimlar tasavvuf tariqatlari * * asosiy yo'nalishlar sunniylik (90 % musulmonlar – sunniylar). vii asrda paydo bo'lgan. shialik (arab. tarafdor) vii asrda paydo bo'lgan. * s...

This file contains 34 pages in PPT format (3.6 MB). To download "islom dinining aqidaviy yo`nalishlari va maktablari", click the Telegram button on the left.

Tags: islom dinining aqidaviy yo`nali… PPT 34 pages Free download Telegram