ko'ruv a'zosining faoliyatlari va ularni tekshirish usullari

DOC 28 pages 3.1 MB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.1 MB

File type DOC

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

o'zbekiston respublikasi sog'liqni saqlash vazirligi mavzu №2 ko'ruv a'zosining faoliyatlari va ularni tekshirish usullari. ko'ruv a'zosining tekshirish usullari 3.1. ko'ruv a'zosining faoliyatlari inson ko'ruv analizatori murakkab asab-retseptor tizimi bo'lib, yorug'lik ta'sirotlarini taxlil va qabul qilish uchun mo'ljallangan. i.p.pavlov ta'limotiga ko'ra, ko'ruv analizatori, boshqa analizatorlar singari uchta asosiy qismdan – retseptor, o'tkazuvchi va kortikal qismlaridan iborat. periferik retseptorlar – ko'z to'r pardasida – yorug'likni sezish va ko'ruv xislarini birlamchi taxlili o'tkaziladi. o'tkazuvchi qism esa ko'ruv yo'llari va ko'zni harakatlantiruvchi nerv tolalaridan tashkil topgan. bosh miya ensa soxasining, pixli egatida joylashgan analizatorning kortikal qismiga, to'r parda fotoretseptorlari, ko'z olmasi tashqi mushaklari proprioretseptoridan, hamda rangdor parda va kipriksimon tanasi mushaklaridan impulslar yo'naladi. bundan tashqari, boshqa analizator tizimlari bilan ham assotsiativ bog'liqliklar mavjud. ko'ruv analizatorining vazifasi yorug'lik energiyasini nerv impulsiga aylantirishdir. 380-760 nm to'lqin uzunligidagi yorug'lik nurlanish energiyasi, inson ko'ruv a'zosining kerakli darajada qo'zg'alishi uchun etarli hisoblanadi. shu bilan birga, maxsus sharoitlarda bu diapazon …

2 / 28

tiklanadi. ushbu fotokimyoviy jarayon yorug'lik energiyasini nerv impulslariga aylantirishga yordam beradi. ob'ektlarning tasvirining yorug', to'qroq tusdagi va rangli detallari to'r pardaning fotoretseptorlarini turli xil qo'zg'atadi va tashqi dunyo ob'ektlarining yorug'ligini, rangini va shaklini sezishga imkon beradi. 3. fotoretseptorlarda paydo bo'lgan impulslar, nerv tolalari orqali bosh miya yarim sharlari ko'ruv markazlariga o'tkaziladi. 4. bosh miya po'stloq markazlarida nerv impulslari energiyasi ko'ruv hissi va tasvirga aylanadi. shunday qilib, ko'z – tashqi dunyo ob'ektlari bilan bevosita aloqa qilmagan xolda, tashqi dunyo haqida keng ma'lumot beruvchi, distant retseptor bo'lib xisoblanadi. boshqa analizator tizimlari bilan yaqin aloqada bo'lgani uchun, boshqa retseptorlar – ta'm, hid, taktil retseptorlari tomonidan amalga oshirilishi mumkin bo'lgan ma'lumotlarni, ko'ruv analizatori masofadan turib ko'rish orqali ob'ektning xususiyatlarini bilib olish imkonini beradi. shunday qilib, limon va shakar tasviri nordon va shirin, gul tasviri – uning hidi, qor va olov – harorat haqida fikr hosil qiladi. turli xil retseptor tizimlarining birlashtirilishi va o'zaro bog'liqligining …

3 / 28

qabul qilinmasligi “tunda barcha mushuklar kulrang” maqolida ham o'z aksini topgan (3.3-rasm). 3. tungi (skotopik) (yunon tilidan: skotos - zulmat va opsis -ko'rish) ko'rish, bu tayoqchasimon fotoretseptorlar yordamida, bo'sag'a va bo'sag'a osti yorug'lik paytida amalga oshiriladi. bu faqat yorug'likni sezishga imkon beradi (3.4-rasm). 3.3-rasm. mezopik ko'rish. 3.4-rasm. skotopik ko'rish. shunday qilib, ko'rish tabiati ko'ruv faoliyatini baholashda differentsial yondashuvni talab qiladi – markaziy ko'rish, periferik ko'rish, yorug'likni sezish, rang ajratish, binokulyar ko'rish, ular yaxlitligi esa atrof-muhitni aks ettiradi. markaziy ko'rish markaziy (shaklli) ko'rish to'r pardaning kolbacha apparati tomonidan amalga oshiriladi. bu yuqori ko'rish o'tkirligi, rangni anglash, predmetning shakli va kichik detallarini aniqlash bilan xarakterlanadi. bu qobiliyat insonning mehnat faoliyatini ta'minlaydi. markaziy ko'rish deyilishiga sabab, to'r pardaning funktsional qobiliyati butun yuzasi bo'ylab bir xilda emasligidir. ko'zning har qanday ob'ektini ko'rib chiqayotganda, ob'ektning tasviri har doim makulaning markaziy chuqurchasi soxasida proektsiyalanadi, chunki bu erda to'r parda faqat neyroepiteliy bilan qoplangan va faqat yuqori …

4 / 28

shda, ko'ruv analizatori po'stloq qismi ishtirokini ko'rsatuvchi, grafik model. bosh miya po'stloq qismining predmet (shakl) ko'rishidagi axamiyatini, bosh miyaning ensa soxasi shikastlanishlarida kuzatiladigan, predmetlar shaklini tanish xususiyatini yo'qotilishi xollari xam tasdiqlaydi. markaziy ko'rish o'tkirligini biroz pasayishi ham bemorlar tomonidan darhol seziladi. shuning uchun inson o'z ko'rish faoliyatini tavsiflar ekan, aynan markaziy ko'rish o'tkirligi to'g'risida gapiradi. tashqi dunyo jismlarini aniqlab olish uchun, ularni nafaqat atrof-muhit miqyosidagi yorqinligi yoki rangi bilan ajratib olish, balki ularning alohida qismlarini xam ajratish kerak. ko'rish o'tkirligi (visus) – bu ko'zning bir-biridan minimal masofada joylashgan, alohida nuqtalarni qabul qilish qobiliyati tushuniladi. ikkita nuqtani alohida-alohida qabul qilishga imkon beruvchi, minimal ko'rish burchagi, tekshiralayotgan ko'zning ko'rish o'tkirligini belgilaydi va 1 burchak daqiqasiga teng bo'ladi. 1862 yilda g.snellen ushbu miqdorni ko'rish o'tkirligini aniqlash uchun jadvallarni tuzishda qo'llagan. 1909 yilda bo'lib o'tgan xalqaro oftalmologlar kongressida, 1( ko'rish burchagi normal ko'rish o'tkirligining halqaro etaloni sifatida tasdiqlandi. landolt turli o'lchamdagi, tutashmagan halqalarni optotip …

5 / 28

ni belgilab beradi. ko'rish o'tkirligi 1,5; 2,0; 3,0 va undan katta birlikka teng ko'rish o'tkirligiga ega insonlar ham uchrab turadi. markaziy ko'rish o'tkirligi inson xayotining turli davrlarida o'zgarib boradi. shunday qilib, yangi tug'ilgan chaqaloqlarda ko'rish o'tkirligi juda past bo'ladi. bolalarda shakllarni ko'rish, doimiy markaziy fiksatsiya shakllangandan so'ng paydo bo'ladi. bolaning to'rt oylik davrida ko'rish o'tkirligi 0,01 dan biroz kamroq bo'ladi va bir yoshga to'lishida asta-sekin 0,1-0,3 ga o'zgarib boradi. ko'rish o'tkirligi inson xayotining 5-15 yillarida normal bo'ladi. tekshirish usullari. ko'rish o'tkirligini o'rganish uchun, bir nechta qator maxsus tanlangan belgilarni o'z ichiga olgan, optotiplar deb nomlanuvchi, jadvallardan foydalaniladi. optotiplar sifatida harflar, raqamlar, ilmoqlar, chiziqlar, rasmlar va boshqalar ishlatiladi. mamlakatimizda sivtsev jadvallari eng keng tarqalgan bo'lib, unda landoltning halqalaridan tashkil topgan jadval bilan birga, xarfli optotipli jadval mavjud (3.6-rasm). jadvaldagi barcha belgilar tanib olish uchun va turli millatlarning savodli va savodsiz odamlarini tekshirish uchun teng darajada qulaydir. ko'rish o'tkirligi snellen formulasi yordamida …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ko'ruv a'zosining faoliyatlari va ularni tekshirish usullari"

o'zbekiston respublikasi sog'liqni saqlash vazirligi mavzu №2 ko'ruv a'zosining faoliyatlari va ularni tekshirish usullari. ko'ruv a'zosining tekshirish usullari 3.1. ko'ruv a'zosining faoliyatlari inson ko'ruv analizatori murakkab asab-retseptor tizimi bo'lib, yorug'lik ta'sirotlarini taxlil va qabul qilish uchun mo'ljallangan. i.p.pavlov ta'limotiga ko'ra, ko'ruv analizatori, boshqa analizatorlar singari uchta asosiy qismdan – retseptor, o'tkazuvchi va kortikal qismlaridan iborat. periferik retseptorlar – ko'z to'r pardasida – yorug'likni sezish va ko'ruv xislarini birlamchi taxlili o'tkaziladi. o'tkazuvchi qism esa ko'ruv yo'llari va ko'zni harakatlantiruvchi nerv tolalaridan tashkil topgan. bosh miya ensa soxasining, pixli egatida joylashgan analizatorning kortikal qismiga, to'r parda ...

This file contains 28 pages in DOC format (3.1 MB). To download "ko'ruv a'zosining faoliyatlari va ularni tekshirish usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: ko'ruv a'zosining faoliyatlari … DOC 28 pages Free download Telegram