uyushiq bo‘laklar bilan kengaygan sodda gaplarning semantik-sintaktik tuzilishi

DOCX 35 sahifa 63,5 KB Bepul yuklash

35 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 63,5 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 35

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 35

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi abdulla qodiriy nomidagi jizzax davlat pedagogika universiteti o‘zbek tili yo‘nalishi 402-guruh talabasi qilichbekova mashxura orifjon qizi hozirgi o‘zbek adabiy tili fanidan kurs ishi mavzu: uyushiq bo‘laklar bilan kengaygan sodda gaplarning semantik-sintaktik tuzilishi.(badiiy asarlar misolida) bajardi: 402-guruh talabasi qilichbekova mashxura orifjon qizi ilmiy rahbar:__________________________________ jizzax-2025 reja: kirish……………………………………………………………………………...3 i.bob. uyushiq bo‘laklar bilan kengaygan sodda gaplarning sintaktik tuzilishi. 1.1. sintaktik jihatdan kengaygan sodda gaplarning komponentlari: predikat, subyekt, obyektdan foydalanish.………………………………….…….….……6 1.2 bog‘lama so‘zlar va qo‘shma bo‘laklar yordamida gaplarning sintaktik kengayishi..........................................................................................................8 1.3. badiiy asarlarda kengaygan sodda gaplarning ifodalash imkoniyatlari...........12 ii.bob. uyushiq bo‘laklar bilan kengaygan sodda gaplarning semantik xususiyatlari. 2.1. kengaygan sodda gaplarning ma’no shakllanishi: asosiy fikr va qo‘shimcha ma’no qatlamlari...……………..……………………………………………..…..16 2.2. gapda yuzaga keladigan ijobiy va salbiy tasavvurlar, noan’anaviy so‘z birikmalari.…..........................................................................................................19 2.3. semantik jihatdan kengaygan sodda gaplarning ifodalashdagi ta’siri va badiiy asarlardagi rol.…………………………………………………………………..21 iii.bob. badiiy asarlar misolida kengaygan sodda gaplarning ishlatilishi. 3.1. erkin vohidov, abdulla oripov, hamid …

2 / 35

g ma’nolarni keltirib chiqarishdagi roli.……………..…………………………………………............30 iii.xulosa…………………………………………………………………….…...33 iv.foydalanilgan adabiyotlar…………………………………………………..35 kirish o‘zbek tili va adabiyotida sintaksis va semantikaning o‘zaro aloqasini o‘rganish tilshunoslikda juda muhim o‘rin tutadi. syntaktik va semantik tahlil orqali badiiy asarlarda foydalanilgan so‘z birikmalarining qanday o‘zgarishlarga uchraganini va ularga qanday ma’no yuklanganini tushunish mumkin[footnoteref:1]. ayniqsa, sodda gaplarning kengayishi, ya’ni uyushiq bo‘laklar yordamida sodda gapning tuzilishini kengaytirish va bu jarayonning semantik ta’sirini o‘rganish, tilda badiiy ifodaning qanday shakllanayotganini anglashda katta ahamiyatga ega. [1: r.ikromova, d.muhamedova, m.hamrayev. ona tilidan mashqlar toʻplami. tdpu, toshkent, 2009-yil] tilshunoslikda sodda gapni murakkablashtiruvchi vositalar haqidagi qarashlar xilma-xil. ba’zi tadqiqotchilar murakkablashtiruvchi vositalarga sifatdosh, ravishdosh, harakat nomili o‘ramlar, kiritma va o‘xshatishli qurilmalarni kiritsa, ba’zi tadqiqotchilar tasavvur nomlari, segment qurilmalar ham sodda gapni murakkablashtiruvchi vosita ekanligini qayd etadilar. sodda gapni murakkablashtiruvchi vositalarga ajratilgan bo‘laklar, uyushiq bo‘laklar, murojaat birliklarining kiritilishi deyarli barcha tadqiqotchilar tomonidan ma’qullangan. sodda gaplarning murakkablashuvi ikki xil yo‘l bilan amalga oshadi: shakliy murakkablashuv va mazmuniy murakkablashuv. n.mamudov ikkinchi …

3 / 35

propozitsiya ifodalanishini “sodda va qoʻshma gaplar moʻtadillashuvi yuz bergan. moʻtadillashuv uchun asos propozitsiyalar oʻrtasidagi predikasiyaning mavjud mavjud emasligiga koʻra privativ zidlanishdir” deya baholaydi. rus tadqiqotchisi n.patroyeva sodda gapning murakkablashuvini shakliy, shakliy-semantik, semantik turlarga ajratadi shakliy murakkablashuv segment qurilmalar, shakliy-mazmuniy murakkablashuv ajratilgan bo‘laklar, o‘xshatishli qurilmalar, ilova qurilmalar, semantik murakkablashuv kirish, kiritmalar, murojaat birliklari vositasida amalga oshadi. o‘zbek tilshunosligida segment qurilmalarning pragmatik xususiyatlarini tadqiq qilgan m.umurzoqova birikmali tarzda qo‘llangan segment qurilmalar presuppozitsiyaga ishora qilishi bilan gapni murakkablashtirishini qayd etadi. “segment qurilmalar soʻzlovchining kommunikativ niyatini ifodalash maqsadida qayta shakllantirilgan gaplardir, bu hodisa soʻzlovchining koʻzda tutgan maqsadini namoyon etishi bilan pragmatikaning bosh masalasiga aylanadi. segment boʻlak aktuallashtirilgan boʻlak sifatida tinglovchining diqqatini ma’lum bir oʻringa tortishi bilan pragmatik vazifani bajaradi” o‘zbek tilshunosligida ravishdosh o‘ramlar, ularning gapdagi sintaktik o‘rni masalasida qarashlar turlicha[footnoteref:2]. formal tilshunoslikda ravishdosh bilan shakllangan gaplar asosan ergashgan qo‘shma gapda ergash gapning kesimi sifatida talqin qilingan. – (i)b affiksli ravishdosh ravish ergash gapning kesimi …

4 / 35

ng semantik va sintaktik tuzilishi muhim rol o‘ynaydi. shoirlar va yozuvchilar tilning sintaktik imkoniyatlaridan foydalanib, fikrni yanada murakkabroq va chuqurroq ifodalashga harakat qiladilar. uyushiq bo‘laklar yordamida kengaygan sodda gaplar esa badiiy asarda tilning kuchli, ma’noli vositasi sifatida ishlatiladi. sodda va kengaygan sodda gaplar tushunchasi sodda gap – bir predikat (fe’l) va unga bog‘langan bir yoki bir nechta bo‘laklardan tashkil topgan, ma’no jihatidan to‘liq va o‘z-o‘zini tushuntiradigan gap. kengaygan sodda gap – sodda gapning uyushiq bo‘laklar yordamida kengayishi, ya’ni qo‘shma, bog‘lama, qo‘shma-sodda tuzilmalarga o‘tishi. bunda gapning sintaktik tuzilishi murakkablashadi va semantik imkoniyatlar oshadi. kurs ishining maqsadi va vazifalari: uyushiq bo‘laklar bilan kengaygan sodda gaplarning sintaktik tuzilishini o‘rganish, badiiy asarlarda kengaygan sodda gaplarning semantik ifodalashdagi rolini tahlil qilish, shoir va yozuvchilarning til boyligini kengaytirish uchun uyushiq bo‘laklarni qanday ishlatganini o‘rganish, badiiy asarlar misolida kengaygan sodda gaplarning estetika va ma’no yaratishdagi ahamiyatini ko‘rsatish. kurs ishining metodologiyasi: tadqiqotda tilshunoslikning semantik va sintaktik yondoshuvlarini qo‘llash, …

5 / 35

dlari: mavzuga oid adabiyotlarni o‘rganish, tahlil etish hamda umumlashtirish. kurs ishining tuzilishi va hajmi: kurs ishi kirish, 3 bob, 9 paragraf, xulosa, foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxatidan iborat bo‘lib hajmi 35 sahifani tashkil etadi. i.bob. uyushiq bo‘laklar bilan kengaygan sodda gaplarning sintaktik tuzilishi. 1.1. sintaktik jihatdan kengaygan sodda gaplarning komponentlari: predikat, subyekt, obyektdan foydalanish. sodda gaplar – bu bir predikat (fe’l) va unga bog‘langan bo‘laklardan tashkil topgan, to‘liq va o‘z-o‘zini tushuntiradigan grammatik birlikdir. sodda gaplar sintaktik jihatdan uchta asosiy komponentdan tashkil topgan: subyekt, predikat va obyektdan. kengaygan sodda gaplar esa, bu uch komponentga qo‘shimcha ravishda uyushiq bo‘laklar yordamida kengayadi va sintaktik tuzilishi murakkablashadi. kengaygan sodda gaplar sintaktik jihatdan quyidagi asosiy komponentlardan foydalanadi: tushuncha: subyekt – bu gapning asosiy elementi bo‘lib, predikatning kim yoki nima haqida gapirishini belgilaydi. odatda subyekt gapda fe’lni bajaruvchi yoki harakatni amalga oshiruvchi bo‘ladi[footnoteref:3]. [3: sh.rahmatullayev. hozirgi adabiy oʻzbek tili. 2006,“universitet” nashriyoti.] sintaktik tuzilishdagi roli: subyekt predikat bilan birga …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 35 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"uyushiq bo‘laklar bilan kengaygan sodda gaplarning semantik-sintaktik tuzilishi" haqida

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi abdulla qodiriy nomidagi jizzax davlat pedagogika universiteti o‘zbek tili yo‘nalishi 402-guruh talabasi qilichbekova mashxura orifjon qizi hozirgi o‘zbek adabiy tili fanidan kurs ishi mavzu: uyushiq bo‘laklar bilan kengaygan sodda gaplarning semantik-sintaktik tuzilishi.(badiiy asarlar misolida) bajardi: 402-guruh talabasi qilichbekova mashxura orifjon qizi ilmiy rahbar:__________________________________ jizzax-2025 reja: kirish……………………………………………………………………………...3 i.bob. uyushiq bo‘laklar bilan kengaygan sodda gaplarning sintaktik tuzilishi. 1.1. sintaktik jihatdan kengaygan sodda gaplarning komponentlari: predikat, subyekt, obyektdan foydalanish.………………………………….…….….……6 1.2 bog‘lama so‘zlar va qo‘shma bo‘laklar yordamida ga...

Bu fayl DOCX formatida 35 sahifadan iborat (63,5 KB). "uyushiq bo‘laklar bilan kengaygan sodda gaplarning semantik-sintaktik tuzilishi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: uyushiq bo‘laklar bilan kengayg… DOCX 35 sahifa Bepul yuklash Telegram