abu rayhon beruniyning "geodeziya" asaridagi ilmiy qarashlar

DOCX 34 sahifa 93,6 KB Bepul yuklash

34 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 93,6 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 34

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 34

o`zbekiston respublikasi oliy ta’lim,fan va innovatsiyalar vazirligi z.m.bobur nomidagi andijon davlat universiteti tarix fakulteti tarix ta’lim yo’nalishi 3-bosqich talabasi baxridinov lutfiddinning o’zbekiston tarixi fanidan beruniyning “geodeziya” asaridagi ilmiy qarashlar mavzusidagi kurs ishi qabul qiluvchi : radjapova marg’ubaxon andijon-2025 mundarija kirish 3-6 1. abu rayhon beruniyning hayoti va ilmiy faoliyatiga umumiy nazar......7-15 2. beruniyning geodeziya va astronomiyaga qo‘shgan hissasi.....................16-19 3. asarda yer shakli, o‘lchami va radiusi haqidagi qarashlar....................21-26 4. joylashuv, masofa va koordinatalarni aniqlash metodlari......................26-32 xulosa 33 foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati 34 kirish markaziy osiyo ilm-fan tarixida alohida o‘rin egallagan buyuk alloma abu rayhon beruniy (973–1048) jahon ilm-fan taraqqiyotiga beqiyos hissa qo‘shgan olimlardan biridir. uning boy ilmiy merosi matematika, astronomiya, geodeziya, fizika, mineralogiya, farmatsiya, tarix, falsafa kabi ko‘plab fan sohalarini qamrab olgan. ayniqsa, geodeziya va yer haqidagi qarashlari bugungi zamonaviy ilm-fanning shakllanishida muhim nazariy asoslardan biri bo‘lib xizmat qilgan. beruniyning “geodeziya” nomi bilan mashhur bo‘lgan “tahdidu nihoyatil-amokin li-tashhihi masofatil-masokin” (“joylar chegarasini aniqlash …

2 / 34

asaridagi asosiy ilmiy qarashlar, ularning zamonaviy fan bilan bog‘liqligi, shuningdek, bu qarashlarning o‘zbek ilmiy tafakkuri tarixidagi o‘rni yoritiladi. ishning dolzarbligi shundaki, bugungi kunda ham geodeziya, xaritashunoslik, geoinformatsion tizimlar kabi yo‘nalishlarda beruniyning asosiy yondashuvlari o‘z ahamiyatini yo‘qotmagan. beruniyning joy aniqlash, masofa o‘lchash va yer yuzasining shakliga doir ilg‘or ilmiy fikrlari nafaqat tarixiy meros sifatida, balki zamonaviy fan uchun ham muhim amaliy ahamiyat kasb etadi. shu bois, beruniyning “geodeziya” asarini ilmiy jihatdan tahlil qilish, uning nazariy yondashuvlarini zamonaviy fan yutuqlari bilan solishtirish, shuningdek, buyuk allomaning metodologik yondashuvlarini o‘rganish ushbu kurs ishining asosiy vazifasi bo‘lib xizmat qiladi. mavzuning dolzarbligi: bugungi ilm-fan taraqqiyoti shiddat bilan rivojlanayotgan bir davrda, geodeziya, kartografiya, geoinformatika va yer tuzish kabi fanlar ham texnologik yangiliklar asosida tubdan yangilanmoqda. bunday sharoitda bu fanlarning shakllanishi, rivojlanish bosqichlari va tarixiy ildizlarini chuqur o‘rganish nafaqat nazariy, balki amaliy ahamiyat kasb etadi. shu nuqtayi nazardan qaralganda, abu rayhon beruniyning geodeziya faniga oid ilg‘or qarashlarini o‘zida …

3 / 34

tarbiyalash, milliy o‘zlikni anglash va sharq uyg‘onish davri olimlarining jahon ilm-faniga qo‘shgan hissasini chuqur tahlil qilish imkonini berishida ham namoyon bo‘ladi. ayniqsa, o‘zbekistonning buyuk ipak yo‘li chorrahasidagi geostrategik mavqei va tabiiy resurslarga boyligidan kelib chiqib, yer bilan bog‘liq fanlarni rivojlantirish istiqbollari fonida beruniyning ilmiy qarashlarini chuqur o‘rganish juda muhim hisoblanadi. mavzuning o‘rganilganlik darajasi: abu rayhon beruniyning ilmiy merosi, jumladan, uning “geodeziya” asari (to‘liq nomi: “tahdidu nihoyatil-amokin li-tashhihi masofatil-masokin”) ko‘p asrlik ilmiy tadqiqotlar mavzusi bo‘lib kelgan. ilm-fan tarixchilari, sharqshunoslar va geodeziya sohasi olimlari bu asarni o‘rganib, undagi nazariy va amaliy qarashlarning mohiyatini ochib berishga harakat qilganlar. beruniyning geodeziyaga oid qarashlari, xususan, yerning shakli, radiusini hisoblash usullari, joylar orasidagi masofani aniqlashda trigonometriyadan foydalanishi, astronomik kuzatuvlarga tayangan holda joylashuvni aniqlash metodlari haqida v. bartold, g. sarton, e. kennedy, a. sayili kabi g‘arbiy olimlar ijobiy fikrlar bildirganlar. sharqshunos olimlar, xususan, a. qayumov, m. xayitmetov, r. juraqulov, a. yoqubov, m. asqarov kabi tadqiqotchilar esa beruniyning …

4 / 34

mavzuni chuqurroq o‘rganish, beruniy qarashlarini hozirgi ilmiy paradigmalarga tatbiq etish zarurati mavjud. kurs ishining maqsadi. ushbu kurs ishining asosiy maqsadi — buyuk alloma abu rayhon beruniyning “geodeziya” asarini tahlil qilish orqali uning geodeziya faniga qo‘shgan nazariy va amaliy hissasini aniqlash, asarda ilgari surilgan ilmiy qarashlarning mohiyatini yoritish hamda ularning bugungi zamonaviy fanlar bilan uyg‘unligini ko‘rsatib berishdan iborat. shuningdek, kurs ishining maqsadi beruniyning joy aniqlash, masofa o‘lchash, yerning shakli va o‘lchamlariga doir yondashuvlarini o‘rganish orqali ularning ilmiy asoslanganligini aniqlash, tarixiy kontekstda baholash va bu qarashlarning zamonaviy geodeziya, astronomiya va geografiya fanlari bilan bog‘liqligini ilmiy tahlil qilishdir. kurs ishining obyekti va predmeti. kurs ishining obyekti — buyuk alloma abu rayhon beruniy va uning ilmiy merosi, xususan “geodeziya” asaridir. kurs ishining predmeti — beruniyning “geodeziya” asarida bayon etilgan ilmiy qarashlar, ularning mazmuni, metodologiyasi va geodeziya faniga qo‘shgan nazariy-amaliy hissasidir. mavzuning ilmiy ahamiyati. abu rayhon beruniy tomonidan xi asrda yozilgan “geodeziya” asari geodeziya, astronomiya …

5 / 34

ilmiy ahamiyati shundaki, u beruniyning boy ilmiy merosini o‘zbek va jahon ilm-faniga tatbiq etish, uni yangi texnologiyalar kontekstida qayta baholash va hozirgi yosh avlodga ilmiy yondashuv namunasi sifatida taqdim etish imkonini yaratadi. ayniqsa, tarixiy fanlar bilan aniq fanlar (matematika, astronomiya, geodeziya) sintezini o‘rganuvchi tadqiqotlar uchun ushbu mavzu dolzarb va istiqbolli yo‘nalish hisoblanadi. ishning hajmi va strukturasi. kurs ishi, kirish, asosiy qism, ilova, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar ro`yxatidan iborat. kurs ishning hajmi 30 sahifani tashkil etadi. 1. abu rayhon beruniyning hayoti va ilmiy faoliyatiga umumiy nazar abu rayhon muhammad ibn ahmad al-beruniy (4-sentyabr, 973-yil, kat (hozirgi qoraqalpogʻistonning beruniy tumani), xorazm, – 13-dekabr, 1048-yil, gʻazna) — islom oltin davrining zabardast xorazmlik qomusiy allomalaridan biri. gʻarb tillarida uning ismi aliboron deb ham atalgan. al-beruniy nomi forscha „birun“ („chet“ degan maʼnoni anglatadi) soʻzidan olingan boʻlib, u afrigʻiy xorazmshohlar poytaxti kat shahrining chekka tumanida tugʻilgan[1][2].beruniy o'z hovlisida turli gullarni parvarishlashni yoqtirgani uchun unga "rayhon" laqabini …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 34 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"abu rayhon beruniyning "geodeziya" asaridagi ilmiy qarashlar" haqida

o`zbekiston respublikasi oliy ta’lim,fan va innovatsiyalar vazirligi z.m.bobur nomidagi andijon davlat universiteti tarix fakulteti tarix ta’lim yo’nalishi 3-bosqich talabasi baxridinov lutfiddinning o’zbekiston tarixi fanidan beruniyning “geodeziya” asaridagi ilmiy qarashlar mavzusidagi kurs ishi qabul qiluvchi : radjapova marg’ubaxon andijon-2025 mundarija kirish 3-6 1. abu rayhon beruniyning hayoti va ilmiy faoliyatiga umumiy nazar......7-15 2. beruniyning geodeziya va astronomiyaga qo‘shgan hissasi.....................16-19 3. asarda yer shakli, o‘lchami va radiusi haqidagi qarashlar....................21-26 4. joylashuv, masofa va koordinatalarni aniqlash metodlari......................26-32 xulosa 33 foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati 34 kirish markaziy osiyo ilm-fan tarixida alohida...

Bu fayl DOCX formatida 34 sahifadan iborat (93,6 KB). "abu rayhon beruniyning "geodeziya" asaridagi ilmiy qarashlar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: abu rayhon beruniyning "geodezi… DOCX 34 sahifa Bepul yuklash Telegram

abu rayhon beruniyning "geodeziya" asaridagi ilmiy qarashlar

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

"abu rayhon beruniyning "geodeziya" asaridagi ilmiy qarashlar" haqida

O'xshash fayllar