tasviriy san'at asoslari

DOCX 36 pages 2.8 MB Free download

36 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.8 MB

File type DOCX

Pages 36

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 36

reja: i bob. tasviriy san’atning nazariy asoslari va tasnifi 1.1. “tasviriy san’at” tushunchasi, “tur” va “janr” atamalarining farq. ifoda vositalari (chiziq, rang, yorug‘-soya, faktura), kompozitsiya qonuniyatlari va uslub (style)–yo‘nalish (movement) munosabati. 1.2. “tasviriy san’at” ning asosiy turlar: rangtasvir (piktura), grafika (qalam, lavha grafikasi, plakat), haykaltaroshlik (dumaloq haykal, barelyef), amaliy bezak san’ati (keramika, miniatyura, naqsh), monumental san’at (freska, mozaika), media san’ati (foto, video, raqamli). 1.3. janr kategoriyalari. portret, peyzaj, natyurmort, maishiy (maishiy sahna), tarixiy va batal janr, diniy–mifologik, animalistik, marinistik. ularning mazmun–g‘oya, obraz yaratish va stilizatsiya mezonlari. ii bob. janrlar evolyutsiyasi va madaniy–tarixiy kontekst 2.1. klassikdan zamonaviygacha. uyg‘onish kompozitsion me’yorlari, barokko dramatizmi, realizm va impressionizm tajribalari, avangard (kubizm, futurizm) hamda xx–xxi asr konseptual yondashuvlari. 2.2. milliy an’ana va mintaqaviy xususiyatlar. sharq miniatyura maktablari, islomiy naqsh va arabesk, markaziy osiyoda rangtasvir va amaliy san’at sintezi; mahalliy mavzularning portret, peyzaj va maishiy janrlarda talqini. 2.3. texnika va materiallar ta’siri. moybo‘yoq, akvarel, tempera, pastel, …

2 / 36

biyotlar kirish tasviriy san’at — inson tafakkuri va tuyg‘ularining rang, chiziq, yorug‘-soya hamda shakl orqali ifodalangan ko‘zgusidir. u faqat ko‘rish zavqini uyg‘otadigan go‘zallik emas, balki jamiyat xotirasi, tarixiy tajriba va madaniy qadriyatlarning tirik tilidir. rangtasvirdan grafika va haykaltaroshlikkacha, amaliy-bezak san’atidan monumental va media san’atigacha bo‘lgan keng maydon san’atning “turlari”ni, portret, peyzaj, natyurmort, maishiy, tarixiy-batal, diniy–mifologik va zamonaviy kross-over shakllargacha esa uning “janrlari”ni tashkil etadi. “tur” va “janr” orasidagi nozik farq — biri ifoda texnikasi va materialiga yaqin bo‘lsa, ikkinchisi mavzu doirasi va obraz qurilishiga daxldor — asarni to‘g‘ri talqin qilish, uslub va davr xususiyatlarini ajratishda tayanch bo‘lib xizmat qiladi. mazkur ishda tasviriy san’at tur va janrlarining nazariy poydevori, tarixiy evolyutsiyasi va zamonaviy amaliyotdagi uyg‘unligi tizimli tahlil qilinadi. avvalo, kompozitsiya qonuniyatlari, kolorit va faktura, rakurs va ritm kabi badiiy vositalar “tur”ning tilini belgilashi; mavzu, syujet, ramz va ikonografiya esa “janr”ning mazmun doirasini shakllantirishi yoritiladi. keyin uyg‘onishdan boshlab barokko, realizm, impressionizm va …

3 / 36

kontekstda janrlarning shakllanish omillarini ko‘rsatish; uslub, texnika va materiallarning janr tiliga ta’sirini ochish; yangi media sharoitida tur va janrlar chegarasining qayta belgilanishini tahlil qilish. metodologiya sifatida kompozitsion va ikonografik tahlil, qiyosiy-uslubiy yondashuv, shuningdek amaliy misollarni sharhlash qo‘llanadi. kutilayotgan natija — talaba va tadqiqotchiga san’at asarini sinchiklab ko‘rish, undagi ifoda vositasini (tur) va mavzu–obraz qatlamini (janr) bir paytning o‘zida tanib, ularni tarixiy va zamonaviy kontekstda to‘g‘ri baholash ko‘nikmasini berishdir. shunda tasviriy san’at nafaqat estetik hodisa, balki madaniy identitet va ijtimoiy xotirani ifodalovchi, zamon bilan birga yangilanib boradigan keng qamrovli til sifatida ochiladi. i bob. tasviriy san’atning nazariy asoslari va tasnifi 1.1. “tasviriy san’at” tushunchasi, “tur” va “janr” atamalarining farq. ifoda vositalari (chiziq, rang, yorug‘-soya, faktura), kompozitsiya qonuniyatlari va uslub (style)–yo‘nalish (movement) munosabati. tasviriy san’at — bu borliqni ko‘rish orqali idrok etish va badiiy obrazga aylantirish amaliyoti bo‘lib, insonning hissiy tajribasi, intellektual kuzatuvi va estetik qarashlarini yagona tasviriy tilga jamlaydi. u naturaning …

4 / 36

grafika, haykaltaroshlik, amaliy-bezak san’ati yoki media san’ati kabi yirik bo‘limlarni o‘z ichiga oladi; har biri o‘z ifoda vositalari, texnikasi va materiallar majmuiga ega. “janr” esa portret, peyzaj, natyurmort, maishiy, tarixiy, diniy–mifologik, animalistik kabi mavzu–tasvir kategoriyalaridir. janrlar real hayot manzaralarini yoki timsoliy–ramziy olamni ierarxik tartibda ochadi, tomoshabinning diqqatini obraz markaziga yo‘naltiradi. demak, tur bilan janr o‘zaro kesishadi: bir tur ichida turli janrlar bo‘lishi, bir janr esa turli turlarda ifodalanishi mumkin. ularni farqlash asarni tahlil qilishda chalkashliklarni bartaraf etadi, chunki texnik sifat va mazmuniy qiymat ko‘pincha har xil mezonlar bilan baholanadi. tasviriy tildagi eng fundamental vositalardan biri chiziqdir. chiziq kontur va shaklni belgilaydi, fazoni bo‘lish, ritm yaratish, harakatni ifodalash va xarakterni ochishda xizmat qiladi. qalamning engil tebranishidan tortib, kalligrafik zarbalargacha bo‘lgan diapazonda chiziqning temperamenti seziladi; keskin, siniq chiziqlar dramatizm uyg‘otsa, egri-bugri va yumshoq chiziqlar sokin ohangni beradi. rang esa ko‘rish fiziologiyasiga bevosita ta’sir etuvchi hodisa sifatida emotsional kalit vazifasini bajaradi. issiq va …

5 / 36

ti, simmetriya va assimetriya o‘yinlari, ritm va takror, bo‘shliq va to‘ldirish nisbatlari tomoshabinning nigohini kerakli marshrut bo‘ylab olib boradi. uchinchi qoidasi, diagonallar dinamikasi, oltin kesim yoki modul panjaralari kabi konstruktsiyalar tasvirni tartibga soladi; kadr chetlaridagi “vizual tortish” kuchlarini muvozanatlash esa asarning barqarorligini ta’minlaydi. rakurs va fazoviy chuqurlik vositalari — perspektiva, havoviy perspektiva, qatlamlash — tasvirga sahna tuyg‘usini beradi. soddaroq aytganda, kompozitsiya — bu mazmun uchun zarur bo‘lgan ko‘rish mantiqini qurish san’ati. uslub va yo‘nalish munosabatini anglash ham muhim. uslub (style) — muallifning yoki maktabning ifoda odatlari, vizual lug‘ati, forma va koloritga bo‘lgan doimiy tanlovi; yo‘nalish (movement) — mazkur uslublar jamlangan va ma’lum tarixiy–madaniy kontekstda paydo bo‘lgan badiiy oqim. masalan, impressionizm — yo‘nalish; uning doirasida turli mualliflardan kelib chiqqan, ammo nur–rang tebranishiga e’tibor qiladigan turli uslublar mavjud. yoki kubizm yo‘nalishi ko‘p rakursli tahlil va geometriyaga asoslangan bo‘lsa, uning ichida har bir rassomning uslubi shakl va rangni o‘zcha “aytadi”. demak, uslub — …

Want to read more?

Download all 36 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tasviriy san'at asoslari"

reja: i bob. tasviriy san’atning nazariy asoslari va tasnifi 1.1. “tasviriy san’at” tushunchasi, “tur” va “janr” atamalarining farq. ifoda vositalari (chiziq, rang, yorug‘-soya, faktura), kompozitsiya qonuniyatlari va uslub (style)–yo‘nalish (movement) munosabati. 1.2. “tasviriy san’at” ning asosiy turlar: rangtasvir (piktura), grafika (qalam, lavha grafikasi, plakat), haykaltaroshlik (dumaloq haykal, barelyef), amaliy bezak san’ati (keramika, miniatyura, naqsh), monumental san’at (freska, mozaika), media san’ati (foto, video, raqamli). 1.3. janr kategoriyalari. portret, peyzaj, natyurmort, maishiy (maishiy sahna), tarixiy va batal janr, diniy–mifologik, animalistik, marinistik. ularning mazmun–g‘oya, obraz yaratish va stilizatsiya mezonlari. ii bob. janrlar evolyutsiyasi va madaniy–tarixi...

This file contains 36 pages in DOCX format (2.8 MB). To download "tasviriy san'at asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: tasviriy san'at asoslari DOCX 36 pages Free download Telegram