tillarning tarixiy rivojlanishi

PPTX 22 стр. 1002,6 КБ Бесплатная загрузка

22 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1002,6 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 22

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 22

my future profession. present perfect continuous nizamova khilola kirish tillarning tarixiy rivojlanishi tilshunoslik - tilning ijtimoiy tabiati. vazifasi, ichki tuzilishini, tillarning ish ko'rish (faoliyat) qonunlari va tarixiy taraqqiyotini o‘rganuvchi fan. demak, tilshunoslik inson tilini o‘rganadigan mustaqil fandir. tilshunoslik termini bilan bir qatorda ilmiy adabiyotlarda lingvistika (<fran linguistique< lot.lingua-til) termini ham qo’llaniladi. til - nutq tuzilishi, fikr, his-tuyg'u, istak kabilarni ifodalashda xizmat qiladigan fonetik, leksik va grammatik vositalar tizimi; kishilar orasida asosiy va eng muhim aloqa-aralashuv, fikrlashuv quroli bo’lib xizmat qiladigan ijtimoiy hodisa. bundan ko’rinadiki, til kishilik jamiyatidagi ikkilamchi yozuv va belgilar, signallar, imo-ishora, mimika kabi yordamchi aloqa vositalariga nisbatan eng muhim aloqa vositasi bo’lib, jamiyat tomonidan yaratilgan hamda unga xizmat qiladi. shuning uchun ham uni o’rganadigan tilshunoslik falsafa, psixologiya, tarix kabi ijtimoiy fanlar qatoriga kiradi tilshunoslik fani qadimiy tarixga ega tilshunoslik fanining predmeti, tilning tabiati va mohiyatini har xil tushunish natijasida naturalizm, psixologizm, hogisizm, sotsiologizm, strukturalizm kabi turli ilmiy maktablar …

2 / 22

rixida yangi bir davrni boshlab berdi. ferdinand de sossyur (1857 - 1913) shveytsariyada tug‘ilgan u 1876-yili leypsigda leskrn, ostgof, brugman kabi «yosh grammatikachilar» oqimi asosehilarinmg ma'ruzalarini tinglagan. uning 1879-yilda nashr etilgan «hind-evropa tillari unlilarining dastlabki tizimi haqida ma’lum otiar» kitobi tilshunoslikda ma’lum va mashhur bo‘lib, hind-evropa tillari tadqiqida hamda qiyosiy-tarixiy metod tarqqiyotida alohida o'rin lutadi. ferdinand de sossyur 1880-yilda leypsigda doktorlik dissertasiyasmi himoya qiladi, 1881-yilda parijga keiib german tillari, hind-evropa tillari qiyosiv grammatikasi bo‘yicha ma’ruzalar o'qiydi, 1891-yildan jenevada professor lavozimida ilmiy, pedagogik faolivatini davom ettirgan. ferdinand de sossyur parijda 1906 - 1911-yillarda uch marta «umumiv tilshunoslik» kursidan ma’ruzalar o'qigan. bu ma’ruzalarni o‘zlari tinglamagan shogirdlari shari balli va albert seshe 1916-yili ferdinand de sossyur vafotidan key sn u o‘qigan m a’ruzalarni kitob qilib chiqardilar. kitob «cours de linguistgue generale» («umumiy tilshunoslik kursi») deb nomlanadi. kitob o‘z mazmun-mohivati, ilmiy-nazariy g‘oyalari bilan e’tirofga sazovor bo‘ldi. ferdinand de sossyur ta'rificha, tilshunoslik fanining manbai shartli …

3 / 22

tilni umuman insonga xos hodisa sifatida o’rganuvchi tilshunoslik yo‘nalishi. umumiy tilshunoslik dunyo tillariga xos umumiy belgi-xususiyatlarni o’rganish bilan shug’ulanadi siz 4-kursda «tilshunoslik nazariyasi» fanida mazkur yo‘nalishga doir bilimlar olasiz xususiy tilshunoslik - ma’lum bir tilning belgi-xususiyatlarini o‘rganuvchi soha. masalan, o'zbek tilshunosligi, rus tilshunosligi kabi amaliy tilshunoslik - tilshunoslikning lingvistik masalalarni amaliy yo’l bilan o’rganuvchi yo'nalishi bo’lib, u eksperimental fonetika, leksikografiya, lingvostatistika, grafika kabi sohalarni o‘z ichiga oladi. shuningdek, transkripsiya, transliteratsiya masalalari bilan ham amaliy tilshunoslik shug'ulianadi struktural lingvistika (strukturalizm ) -tilshunoslikning o‘z tekshirish manbaini tildagi ichki munosabatlar va aloqalar bilan chegaralovchi, til va tafakkurnmg o'zaro munosabati. tilning jamiyat bilan aloqasi kabi masalalarni chetlab o‘tuvchi sohasi matematik lingvistika - tilshunoslikning tilni tadqiq etish va tasvirlashda matematik metodlardan foydalanish imkoniyatlarini o’rganuvchi sohasi. tilshunoslik fani taraqqiyoiida yuzaga kelgan turli lingvistik maktab va oqimlar tilga qanday yondoshish hamda tahlil metodlarini turlicha bo’lishidan qat’i nazar hozirgi zamon tilshunosligi quyidagi uch asosiy tarmoqqa bo‘linadi: 1) ekstralingvistika; …

4 / 22

bi fanlarga oid materiallar va xulosalardan foydalanadilar. tilshunoslik fani eng uzoq tarixga ega bo‘lgan fanlar sirasiga kiradi. u eramizdan bir necha yuz yillar avval qadimgi hindiston va qadimgi yunoniston (gretsiya)da taraqqiy eta boshlagan. qadimgi yunoniston olim va faylasuflari o‘rtasida so‘z va uning tushunchasi o’rganilgan qiyosiy-tarixiy metod shakllandi va unga hamohang tarzda til haqidagi fan ham qiyosiy-tarixiy tilshunoslik fani deb yuritila boshlandi yevropa tillarining sanskrit (qadimgi hind) tili bilan uzviy bog‘lanishiligi va tillarning o‘zaro aloqadorlik, bog'liqlik taraflari jiddiy o‘rganila boshlandi. xix asrning birinchi yarmida qiyosiy-tarixiy o‘rganish borasida nemis olimlari frans bopp (1791-1867), yakob grimm (1785-1863), daniyalik olim rasmus rask (1787-1832), rus olimi aleksandr vostokov (1781-1864), chex olimi dobrovskiy (1753- 1829) kabilarning xizmatlari katta bo‘ldi tushuncha ta’rif tilshunoslik a) ma’lum bir tilning belgilarini tadqiq qiluvchi yo‘nalish umumiy tilshunoslik b) dunyodagi barcha tillarga xos umumiy belgilarni o‘rganuvchi yo‘nalish xususiy tilshunoslik c) tilni ichki munosabatlar va tizim asosida o‘rganadigan yo‘nalish struktural lingvistika d) belgilar …

5 / 22

faoliyati uning tilshunoslikka qo‘shgan hissasi uning g‘oyalari hozirgi zamon tilshunosligida qanday qo‘llanilmoqda? muhokama savollari nima uchun tilshunoslikni falsafa, psixologiya va tarix fanlari bilan bog‘lash mumkin? semiotika va struktural lingvistikaning asosiy farqlari nimalardan iborat? sizning fikringizcha, kelajakda tilshunoslik qanday yo‘nalishlarda rivojlanishi mumkin?

Хотите читать дальше?

Скачайте все 22 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tillarning tarixiy rivojlanishi"

my future profession. present perfect continuous nizamova khilola kirish tillarning tarixiy rivojlanishi tilshunoslik - tilning ijtimoiy tabiati. vazifasi, ichki tuzilishini, tillarning ish ko'rish (faoliyat) qonunlari va tarixiy taraqqiyotini o‘rganuvchi fan. demak, tilshunoslik inson tilini o‘rganadigan mustaqil fandir. tilshunoslik termini bilan bir qatorda ilmiy adabiyotlarda lingvistika (<fran linguistique< lot.lingua-til) termini ham qo’llaniladi. til - nutq tuzilishi, fikr, his-tuyg'u, istak kabilarni ifodalashda xizmat qiladigan fonetik, leksik va grammatik vositalar tizimi; kishilar orasida asosiy va eng muhim aloqa-aralashuv, fikrlashuv quroli bo’lib xizmat qiladigan ijtimoiy hodisa. bundan ko’rinadiki, til kishilik jamiyatidagi ikkilamchi yozuv va belgilar, signallar, imo-ishora...

Этот файл содержит 22 стр. в формате PPTX (1002,6 КБ). Чтобы скачать "tillarning tarixiy rivojlanishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tillarning tarixiy rivojlanishi PPTX 22 стр. Бесплатная загрузка Telegram