mehnat faoliyati jarayonida ergonomikaning ro'li

DOCX 12 pages 25.3 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 25.3 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

mehnat faoliyati jarayonida ergonomikaning ro'li reja: 1. ergonomika asoslari va uni inson mehnat faoliyatida ishtroki 2. faoliyat xavfsizligi psixologiyasi 3. hayot faoliyati xavfsizligining iqtisodiy jihatlari 1. ergonomika asoslari va uni inson mehnat faoliyatida ishtroki mehnatni muhofaza qilishda ergonomik, metereologiya talablari va sharoitlari «mehnatni muhofaza qilish» fanini o‘rganishda boshqa ijtimoiy, texnikaviy, gumanitar fanlarning ma’lumotlari e’tiborga olinadi. sho’lar qatorida ergonomika fanining ma’lumotlari ham katta ahamiyatga ega. ergonomika so‘zi lotin tilidan olingan bo‘lib, «ergo» - (rabota) ish, «nomika» - (nauka) fan, ya’ni «ish to‘g‘risidagi fani» degan ma’noni bildiradi. ergonomika insonning mehnat faoliyati jarayonida qulay, xavfsizlik bilan bog‘liq ma’lum muhim vazifalar yechiladi. shunday qilib, ergonomika muhim vositalarni yechadigan birlik sifatida texnikani insonga yaqinlashtirishga harakat qiladi, «inson - texnika» tizimidagi mavjud muammolarni ko‘rib chiqadi. ergonomika doirasida besh xil moslik – ma’lumot axborot, biofizik, energetik, fazoviy-antropometrik va texnik-estetik moslanish mavjud bo‘lib, ularni ta’minlash va amalga oshirish ishni – vazifani muvaffaqiyatli yakunlanishini kafolatlaydi. bajarilayotgan turli jarayonlar va …

2 / 12

, normadagi fiziologik holatini ta’minlaydigan atrof – muhitning yaratilishini ifodalaydi. bu vazifa mehnat muhofazasi talablari bilan bog‘langan. atrof-muhitning ko‘pgina omillari, chegara miqdorlari qonuniyat bilan belgilangan va ular operatorning ish vazifasi bilan doimiy bog‘lanmagan va ular operatorning ish vazifasi bilan doimiy bog‘lanmagan bo‘lishi mumkin. shuning uchun mashinalarning yaratilishida shovqin, tebranish, havo muhiti kabi barcha birliklarning maxsus tekshirilishi talab qilinadi. insonning kuchi va energetik qobiliyati ma’lum chegaraga ega. shuning uchun ish jarayonida boshqarish tizimida charchash maqsadga muofiq bo‘lmagan oqibatga olib kelishi mumkin. shuningdek, ish tizimidagi aniqlik pasayadi. bunday cheklanish yoki atrof – muhitga bog‘liq bo‘lgan vaziyat, omillar e’tiborga olinishi kerak. energetik moslik operatorning optimal imkoniyatlari asosida talab qilinadigan kuch, sarflanadigan quvvat, harakatning aniqligi va tezligi bilan mashinani boshqarilishidagi kelishuvini ifodalaydi. fazoviy-antropometrik moslik inson tanasi o‘lchami, tashqi fazoning ta’siri imkoniyatlari, ish jarayonida operatorning vaziyati , gavdaninng turishi hisobga olinishini ifodalaydi. vazifaning to‘g‘ri hal qilinishida ish joyi hajmi, operator harakatlanadigan masofa, balandlik, boshqaruv pultigacha …

3 / 12

) bilan ifodalanadi. bulardan tashqari metereologik sharoitga ta’sir qiluvchi ishlab chiqarish omillari mavjud, ya’ni ishlab chiqarish korxonalaridagi har xil qurilma-uskunalar va ishlov berilayotgan materiallar, moddalar yuzasidan tarqaladigan issiqlik nurlari havo haroratining oshishiga olib keladi. bu omillar ta’sirida ishlab chiqarish zonasidagi hosil bo‘ladigan havo muhiti sanoat mikroiqlimi deb yuritiladi. metereologik birlik va omillarning har biri ayrim holda yoki bir nechtasi birgalikda insonning mehnat qilish qobiliyatiga, sog‘lig‘iga juda katta ta’sir qiladi. ba’zi hollarda bunday ta’sir ko‘rsatish foydali bo‘lishi mumkin. masalan, salqin sharoitda isituvchi omil va shu bilan birga texnologik jarayonlardan ajralib chiqayotgan bug‘ va parlar hisobiga nisbiy namlik ortib ketganda, uni normalashtiruvchi omil bo‘lishi mumkin. ba’zi vaqtlarda esa omillarning bir-biriga qo‘shilishi natijasida zararli ta’sir darajasi ortib ketishi mumkin. masalan, nisbiy namlik va haroratning ortib ketishi inson uchun og‘ir sharoit vujudga keltiriladi. bundan tashqari ish joylaridagi havo harakatining oshishi harorat yuqori bo‘lgan vaqtda ijobiy natija beradi, harorat past bo‘lgan vaqtda esa salbiy natija …

4 / 12

orati ostida bo‘ladi. bu fiziologik mexanizmning asosiy vazifasi organizmda modda almashinuvi natijasida ajralib chiqayotgan issiqlikning ortiqchasini tashqi muhitga chiqarib, issiqlik balansini ushlab turishdir. issiqlik boshqarilishi ikki xil - fizik va kimyoviy bo‘lishi mumkin. kimyoviy issiqlik boshqarilishi organizmning issiqlash davrida modda almashinuvini kamaytirishi va sovishi natijasida modda almashinuvini oshirishi mumkin. ammo kimyoviy issiqlik boshqarilishining tashqi muhitning keskin o‘zgarishi borasida fizik issiqlik boshqarilishiga nisbatan ahamiyati katta emas. asosan tashqi muhitga issiqlikni almashtirishda fizik issiqlik boshqarilishi ahamiyatlidir. organizmdan tashqi muhitga uch xil yo‘l bilan issiqlik chiqishi mumkin: 1. odam tanasining umumiy yuzasidan infraqizil nurlanish orqali (radiatsiya) havo almashinuvi. 2. tanani o‘rab turgan havo muhitini isitish. 3. terining terlab, bug‘lanishi va nafas olish yo‘llari orqali suyuqliklarning bug‘lanishi natijasida. normal sharoitda kuchsiz havo harakati bo‘lgan holda harakatsiz odam organizmi radiatsiya yo‘li bilan organizm ishlab chiqarayotgan issiqlikning 45%ini, konveksiya (issitish) natijasida 30%ini va terlash orqali 25 %ini yo‘qotishi aniqlangan. bunda teri orqali umumiy issiqlikning 80%dan ortig‘i, …

5 / 12

h miqdori juda kam miqdorni (soatiga 30 ml) tashkil qiladi. yuqori haroratlarda (300s va undan yuqori), ayniqsa og‘ir ishlarni bajarganda organizmning terlashi juda ortib ketadi. masalan, issiq sexlarda, og‘ir ishlarni bajarish natijasida terlash miqdori soatiga 1-1,5 litrga yetarli va bu miqdor terning bug‘lanishi uchun 2500-3800 kj (600-900 kkal) issiqlik sarflanadi. terlash yo‘li bilan issiqlik sarflash faqat tana yuzasidan tyerbug‘langandagina amalga oshadi. terning bug‘lanishi esa havoning harakatiga, nisbiy namli giga, kiyilgan kiyimning materialiga bog‘liq. issiqlik yo‘qotish faqat terlash yo‘li bilan amalga oshirilayotgan sharoitda havoning nisbiy namligi 75 – 80% dan ortiq bo‘lsa, terning bug‘lanishi qiyinlashadi va organizmning issiqlik boshqarilishi buzilishi natijasida «issiqlash» yuz berishi mumkin. issiqlashning birinchi belgisi – tana haroratining ko‘tarilishidir. kuchsiz issiqlashni tana haroratining yengil ko‘tarilishi, haddan tashqari tyerchiqishi, kuchli tashnalik, nafas olish va qon tomirlari urishining tezlashishi bilan ifodalash mumkin. agar kuchli issiqlash yuz bersa, unda nafas olish qiyinlashadi: qattiq bosh og‘riydi, bosh aylanadi, gapirish qiyinlashadi. issiqlik bosh …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mehnat faoliyati jarayonida ergonomikaning ro'li"

mehnat faoliyati jarayonida ergonomikaning ro'li reja: 1. ergonomika asoslari va uni inson mehnat faoliyatida ishtroki 2. faoliyat xavfsizligi psixologiyasi 3. hayot faoliyati xavfsizligining iqtisodiy jihatlari 1. ergonomika asoslari va uni inson mehnat faoliyatida ishtroki mehnatni muhofaza qilishda ergonomik, metereologiya talablari va sharoitlari «mehnatni muhofaza qilish» fanini o‘rganishda boshqa ijtimoiy, texnikaviy, gumanitar fanlarning ma’lumotlari e’tiborga olinadi. sho’lar qatorida ergonomika fanining ma’lumotlari ham katta ahamiyatga ega. ergonomika so‘zi lotin tilidan olingan bo‘lib, «ergo» - (rabota) ish, «nomika» - (nauka) fan, ya’ni «ish to‘g‘risidagi fani» degan ma’noni bildiradi. ergonomika insonning mehnat faoliyati jarayonida qulay, xavfsizlik bilan bog‘liq ma’lum muhim...

This file contains 12 pages in DOCX format (25.3 KB). To download "mehnat faoliyati jarayonida ergonomikaning ro'li", click the Telegram button on the left.

Tags: mehnat faoliyati jarayonida erg… DOCX 12 pages Free download Telegram