bozor iqtisodiyoti sharoitida mehnat faoliyati

DOC 419.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1355651654_41167.doc www.arxiv.uz reja: 1. bozor iqtisodiyoti sharoitida mehnat faoliyati 2. mehnat bozori va mehnat munosabatlari 3. bandlik 4. ishsizlik haqida bozor iqtisodiyoti sharoitida mehnat faoliyati kishilar o`zlarining moddiy va ma`naviy ehtiyojini qondirish uchun mehnat qiladilar. mehnat kishilarning ma`lum bir maqsadga qaratilgan ongli faoliyati bo`lib, uning natijasida moddiy ne`matlar va boyliklar yaratiladi. shu bilan birga, har qanday jamiyatda ham mehnat ijtimoiy ishlab chiqarishning asosiy zaruriy sharti hisoblanadi. kishilarning mehnati yo`naltirilgan tabiatdagi barcha narsalar mehnat predmeti, deb aytiladi. yer osti tabiiy qazilma boyliklari, tabiiy va sun`iy xomashyo va materiallar, yarim tayyor va butlovchi mahsulotlar va boshqa shunga o`xshashlar mehnat predmetlarini tashkil etadi. insonning mehnat predmetlariga o`z ta`sirini o`tkazishda qatnashuvchi asbob-uskunalar, mashinalar, jihozlar, binolar, inshootlar, er va shu kabilar mehnat vositalari deb yuritiladi. ishchi ular yordamida mehnat predmetlarini o`zgartiradi, ya`ni iste`mol uchun tayyor mahsulot ishlab chiqaradi. mehnat predmeti bilan mehnat vositalari birgalikda ishlab chiqarish vositalarini tashkil qiladi. ular har qancha zamonaviy, rivojlangan va …

si hisoblanadi. shunday qilib, insonning mehnat jarayonidagi biz yuqorida ko`rib o`tgan elementlari bilan o`zaro aloqadorligini quyidagi rasmdan bilib olish mumkin (11.1-rasm). 11.1-rasm. insonning mehnat jarayoni elementlari bilan o`zaro aloqadorligi ijtimoiy-iqtisodiy turmushda “mehnat”, “mehnat faoliyati” tushunchalari bilan bir qatorda “ish” tushunchasi ham uchrab turadi va keng foydalaniladi. mehnat va ishning miqdori sarflangan vaqt bilan o`lchansa-da, ularni bir-birlari bilan tenglashtirib bo`lmaydi. mehnat insonning aqliy va fiziologik faoliyati bo`lib, bu faoliyat natijasida muayyan ish bajariladi. shu nuqtai nazardan qaraydigan bo`lsak, ish odamlar mehnat faoliyatining natijasi yoki mahsulidir. o`zbekiston respublikasi konstitutsiyasiga muvofiq har bir shaxs mehnat qilish, erkin ish tanlash, haqqoniy mehnat shartlari asosida ishlash va qonunda belgilangan tartibda ishsizlikdan himoyalanish huquqiga egadir. fuqarolarning mehnat huquqlari o`zbekiston respublikasining mehnat kodeksi va tegishli qonunlar bilan himoyalanib qolmay, balki bu himoya kafolatlanadi ham. davlat mehnat bozorining shakllanishi va samarali amal qilishiga, xavfsiz mehnat shart-sharoitini yaratishga, mehnat sifati va unumdorligini oshirishga va pirovard natijada mamlakat aholisining turmush …

1. mehnatning tabiati va mazmuni bo`yicha; 2. mehnatning predmeti va maqsadi bo`yicha; 3. mehnat vositasi va usuli bo`yicha; 4. mehnat sharoitlari bo`yicha. endi ana shu guruhlarga mehnatning aynan qaysi turlari kirishini ko`rib chiqamiz. mehnatning tabiati va mazmuni bo`yicha: -yollanma va xususiy mehnat; -yakka tartibdagi yoki jamoadagi mehnat; -jismoniy va aqliy mehnat; -takroriy va ijodiy mehnat; -murakkab tarkibli mehnat. mehnatning predmeti va maqsadi bo`yicha: -ilmiy-muhandislik mehnati; -boshqaruvlik mehnati; -tadbirkorlik faoliyati; -innovatsion (fan-texnika yutuqlarini joriy etish bilan bog`liq) mehnat faoliyati; -sanoat, qishloq xo`jalik, qurilish tarmoqlarida ishlab chiqarish bilan bog`liq mehnat faoliyati; -transport va aloqa tizimidagi mehnat. mehnat vositasi va usuli bo`yicha: -qo`l mehnati (texnika vositalari bilan qurollanmagan); -mexanizatsiyalashgan va avtomatlashtirilgan mehnat; -kompьyuterlashgan mehnat; -inson ishtiroki turli darajadagi mehnat; -quyi darajada, o`rtacha va yuqori darajada texnologiyalashtirilgan mehnat. mehnat sharoitlari bo`yicha: -turg`un va ko`chma mehnat; -er osti va er ustidagi mehnat; -engil, o`rta va og`ir mehnat; -yoqimli va yoqimsiz mehnat; -erkin va turli darajada …

asiga kiradi. mehnat bozori va mehnat munosabatlari mehnat bozori bozor iqtisodiyotining muhim unsuri hisoblanadi. unda ishchi kuchini oldi-sotdi jarayoni sodir bo`lib, ishga yollanuvchilar bilan ishga yollovchilar uchrashib, o`zaro mehnat munosabatlariga kirishadilar. mehnat bozorida ishchi kuchiga bo`lgan talab bilan uning taklifi shakllanadi va tartibga solinadi. ishga yollanuvchilar bu bozorda o`z mehnatlarini sotuvga taklif etadilar, ishga oluvchilar esa o`ziga ma`qul bo`lgan mehnat turlarini sotib oladilar. shunday qilib, ishchi kuchini, aniqrog`i mehnatni, oldi-sotdi jarayoni sodir bo`ladi. mehnat bozorining samarali amal qilishi uchun, birinchidan, ishlab chiqarish vositalariga ega bo`lib, ular yordamida ishlab chiqarishni tashkil qilish yoki uni kengaytirish ishtiyoqidagi mulk egalarining mavjudligi zarur bo`lsa, ikkinchidan, ishlab chiqarish vositalariga ega bo`lmagan va ish bilan band bo`lmagan kishilarning mavjudligi zarur. ana shu ikki xil toifadagi odamlar mehnat bozorida asosiy sub`ektlar, bozor qatnashchilari hisoblanadi. ishlab chiqarish vositalarining egasi bozorda ishchining mehnatga layoqatidan foydalanish huquqini sotib oladi. u ishchiga ma`lum miqdorda pul to`lab, undan ishlab chiqarishda foydalanishi, butun …

ning erkin amal qilishini kafolatlovchi huquqiy asoslarning mavjudligi; -mehnat bozori infratuzilmasining mavjudligi; -ish haqi miqdorining chegaralanmasligi; -uy-joy bozorining mavjudligi. respublikamizda o`tgan yillar davomida ishchi kuchiga bo`lgan talab va taklifni tartibga solishning tashkiliy va huquqiy asoslari shaklantirildi, har bir fuqaro uchun o`z qobiliyatiga va hohishiga qarab faoliyat sohasi va turini tanlash imkoniyatlari yaratildi. qabul qilingan qonunlar va hukumat qarorlari tufayli hamda islohotlarning ijtimoiy yo`naltirilganligi natijasida mehnat bozoridagi vaziyatning keskinlashib ketishi va ommaviy ishsizlik vujudga kelishining oldi olindi. mehnat bozori iqtisodiy islohotlarning aniq yo`nalishlari va ularni chuqurlashtirish bilan bog`liq ravishda shakllandi. bozor mexanizmi bir necha o`zaro bog`liq tarkibiy qismlardan: iste`mol bozori, ishlab chiqarish vositalarining ulgurji bozori, investitsiya va moliya bozorlari hamda mehnat bozoridan tashkil topishi kerak. iqtisodiyotning samarali amal qilishi uchun barcha yuqorida keltirilgan bozorlarda, shu jumladan, mehnat bozorida talab va taklif muvozanati zarur. mehnat bozorining resurslar bozorining boshqa turlaridan farq qiluvchi jihatlari mavjud bo`lib, ular quyidagilardan iboratdir: birinchidan, mehnat bozoridagi taklif …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "bozor iqtisodiyoti sharoitida mehnat faoliyati"

1355651654_41167.doc www.arxiv.uz reja: 1. bozor iqtisodiyoti sharoitida mehnat faoliyati 2. mehnat bozori va mehnat munosabatlari 3. bandlik 4. ishsizlik haqida bozor iqtisodiyoti sharoitida mehnat faoliyati kishilar o`zlarining moddiy va ma`naviy ehtiyojini qondirish uchun mehnat qiladilar. mehnat kishilarning ma`lum bir maqsadga qaratilgan ongli faoliyati bo`lib, uning natijasida moddiy ne`matlar va boyliklar yaratiladi. shu bilan birga, har qanday jamiyatda ham mehnat ijtimoiy ishlab chiqarishning asosiy zaruriy sharti hisoblanadi. kishilarning mehnati yo`naltirilgan tabiatdagi barcha narsalar mehnat predmeti, deb aytiladi. yer osti tabiiy qazilma boyliklari, tabiiy va sun`iy xomashyo va materiallar, yarim tayyor va butlovchi mahsulotlar va boshqa shunga o`xshashlar mehnat predmetlarin...

DOC format, 419.5 KB. To download "bozor iqtisodiyoti sharoitida mehnat faoliyati", click the Telegram button on the left.

Tags: bozor iqtisodiyoti sharoitida m… DOC Free download Telegram