mehnat bozorini tartibga solish va boshqarish

DOCX 23 pages 259.6 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 259.6 KB

File type DOCX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

o’zbekiston respublikasi _____________________________ vazirligi ___________________________ universiteti iqtisodiyot fanidan mustaqil ishi tayyorladi: ________________________ qabul qildi: ________________________ 20__ mehnat bozorini tartibga solish va boshqarish reja: kirish 1. mehnat bozorining shakllanishi va me`zonlar bo`yicha guruhlanishi 2. mehnat bozori infratuzilmasi va uning rivojlanishi 3. mehnat bozorini tartibga solish shakllari, usullari va vositalari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish mehnat resurslari va ish bilan bandlik o`zaro aloqadorlik xususiyatlariga ega. mehnatga layoqatli va mehnat qilishga tayyor aholi ish bilan band bo`lish uchun mehnat bozoriga chiqadi. mehnat bozorida ishchi kuchiga talab (ish beruvchilar) ishchi kuchi taklifi (yollanma xodimlar) bilan qondiriladi. jahon tajribasi mehnat bozori bozor munosabatlarining poydevori ekanligidan dalolat beradi. uningsiz iqtisodiyot barqaror rivojlanishini tasa vvur etib bo`lmaydi. chunki, iqtisodiyotni boshqarish eng avvalo insonlar mehnat faoliyatini boshqarishni nazarda tutadi. shu sababli iqtisodchi olim l.a. yelovikov ta`rif berganidek: ―agar bozor iqtisodiyotining bo`laklarini turli bozorlardan iborat bo`lgan bino sifatida tasa vvur etsak hamda noqulay ob-havo paytida uning tomidan cha kk a, …

2 / 23

hatga e`tibor qaratish kerakki, boshqa tovarlarning ishlatilishi yoki ulardan foydalanish jarayonini ifodalaydigan yagona so`z yoki so`z iborasi yo`q. faqat mehnat layoqatidan foydalanish jarayonini muka mm al ifodalaydigan ―mehnat tushunchasi mavjud. 1. mehnat bozorining shakllanishi va me`zonlar bo`yicha guruhlanishi insonning mehnat layoqati oldi-sotdi qilinadigan bozorning «ishchi kuchi bozori» yoki «mehnat resurslari bozori» iboralari bilan atalishini ma`nosiz deb hisoblaymiz, chunki ishchi kuchi va mehnat resurslari mehnat bozorining subyektlari hisoblanadilar. bozorning bu turini faqat bozorga tovarni (mehnat layoqatini) taklif qiluvchi subyektlar bilan nomlash noto`g`ri bo`lib, ular bozor munosabatlarini to`liq namoyon qila olmaydilar. ―mehnat bozori iborasi mehnatning bozorda sotilishini anglatmaydi, mehnat - bu insonning maqsadga muvofiq ongli foydali ijtimoiy faoliyati bo`lib, mehnat layoqatini iste`mol qilish jarayonidir. mehnat layoqatidan foydalanish mehnat ko`rinishida namoyon bo`lishi va bu jarayon bilan barcha mehnat munosabatlari bog`liq bo`lishini inobatga olib, bozorning bu shakliga ―mehnat bozori maqbul nom deb hisobladik. buning sababi boshqa bozorlardan farqli tarzda, ―mehnat tushunchasi bozor obyekti hisoblangan …

3 / 23

ilgari suruvchilar fikriga qo`shilgan holda, mehnat bozorida insonning mehnat layoqati tovar shaklida namoyon bo`ladi va yollanma ishlamoqchi bo`lgan kishilar tomonidan taklif qilinadi. ish beruvchi xodimning sarf qilgan mehnat layoqati bahosini (ish haqini) to`lab boradi. mehnat layoqati insondagi turli qirralarni, kishining ma`naviy va jismoniy rivojlanish darajasi, malakasi, qobiliyati, iqtidori, mehnatsevarligi, ruhiy holati va boshqalarni qamrab oladi. bozor obyekti hisoblangan insonning mehnat layoqati boshqa tovarlardan quyidagi bir qancha jihatlari bilan farqlanadi: 1. har tomonlamalik. mehnat layoqatining bu xususiyati natijasida, inson turli kasblarni egallashi mumkin, shuningdek, iqtisodiy holatga qarab, o`z kasbini istagan vaqtida o`zgartirib, turli tarmoqlarda ish bilan band bo`lishi mumkin. 2. mehnatga layoqat egasining ijtimoiy adolatga bo`ysinishi. inson ongli mavjudot sifatida, turli texnikalardan farq qilib, adolat, tenglik, do`stlik, insoniylik kabi tuyg`ular egasi bo`lib, bu tuyg`ular uning mehnat faoliyatiga ta`sir ko`rsatadi va mehnat layoqatidan cheksiz foydalana olmaydi. 3. inson tanasidan mehnat layoqatini ajratib bo`lmaslik. bu tovar qanchalik bozor munosabatlariga kirishmasin, baribir, uni insondan …

4 / 23

pasayishiga sabab bo`ladi. 6. mehnat layoqatini boshqarish turli usul va vositalarni talab qilishi. insonning mehnat jarayoniga qatnashishi uzoq yillarni qamrab olishidan, mehnatga layoqat ham ushbu davr ichida takomillashib boradi va ishlab chiqarishdagi turli vosita va mehnat predmetlaridan farqli tarzda boshqarishning alohida usul hamda vositalarini talab qiladi. 7. mehnat layoqati sifatini foydalanmasdan aniqlay olmaslik. tovar sifatida moddiy ko`rinishga ega bo`lmaganligidan, mehnat layoqati sifatini insonning mehnat jarayoniga qatnashmasidan ilgari aniqlab bo`lmaydi. insonning malakasi, jismoniy tayyorgarligi, iqtidoriga berilgan har qanday hujjat ham mehnatga layoqat sifatini to`liq aks ettira olmaydi. mehnat bozorida mehnat layoqati oldi-sotdi munosabatlariga kirishib borishi uchun, uning egasi mehnat faoliyatiga qatnashishi uchun tayyor bo`lib, o`zi bu layoqatini sotish istagida bo`lishi va mehnat layoqatini sotib olishni istaydigan ish beruvchilar bo`lishi lozim. mehnat bozoriga doir barcha nazariyalar va qarashlar umumlashtiriladigan bo`lsa, biz uni bozor iqtisodiyotining ish kuchi taklifi hamda unga talabni aks ettiradigan o`ziga xos tuzilmasi sifatida tasa vvur qilishimiz mumkin (1-rasm). mehnat …

5 / 23

rtibga solish. iqtisodiyot fanida mehnat bozori konyunkturasi tushunchasi ham mavjud. u asosan, uch turli bo`lishi mumkin: · xodimlar taqchilligi. bu holda mehnat bozorida ish kuchi taklifi unga talabga nisbatan yetarlicha bo`lmaydi; · ishsizlik. bu holda mehnat bozorida ish kuchi taklifi unga talabga nisbatan ortiqcha bo`ladi; · muvozanat. bu holda mehnat bozorida ish kuchi taklifi bilan unga talab o`rtasida muvozanat bo`ladi. iqtisodchi olimlarning mehnat bozorini turli mezonlar bo`yicha guruhlarga ajratishlarini tahlil qilib, biz mehnat bozorini makon xususiyatiga ko`ra (hududiy, xalqaro, jahon), kasb turlari bo`yicha (yangi, an`anaviy, alohida), mazmuniga ko`ra (ichki, tashqi), mehnat bozorining egiluvchanligi bo`yicha (to`liq ish bilan bandlik, to`liqsiz ish bilan bandlik, ortiqcha ish bilan bandlik, uyda ish olib ishlash), rivojlanish darajasi bo`yicha (yashirin, boshqariladigan, tashkiliy), demografik belgilari bo`yicha (ayollar, erkaklar, yoshlar, mehnat qilish yoshidagi mehnatga layoqatlilar, nafaqaxo`rlar, nogironlar) me`zonlari ko`rinishlarini ajratib ko`rsatdik (2-rasm). mehnat bozori ko`rinishlari o`rtasida qat`iy chegara bo`lmay, biz ko`rsatgan me`zonlar bo`yicha bu bozor ko`rinishlarini bir-biridan ajratib …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mehnat bozorini tartibga solish va boshqarish"

o’zbekiston respublikasi _____________________________ vazirligi ___________________________ universiteti iqtisodiyot fanidan mustaqil ishi tayyorladi: ________________________ qabul qildi: ________________________ 20__ mehnat bozorini tartibga solish va boshqarish reja: kirish 1. mehnat bozorining shakllanishi va me`zonlar bo`yicha guruhlanishi 2. mehnat bozori infratuzilmasi va uning rivojlanishi 3. mehnat bozorini tartibga solish shakllari, usullari va vositalari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish mehnat resurslari va ish bilan bandlik o`zaro aloqadorlik xususiyatlariga ega. mehnatga layoqatli va mehnat qilishga tayyor aholi ish bilan band bo`lish uchun mehnat bozoriga chiqadi. mehnat bozorida ishchi kuchiga talab (ish beruvchilar) ishchi kuchi taklifi (yollanma xodimlar) bilan qon...

This file contains 23 pages in DOCX format (259.6 KB). To download "mehnat bozorini tartibga solish va boshqarish", click the Telegram button on the left.

Tags: mehnat bozorini tartibga solish… DOCX 23 pages Free download Telegram