sovet davri arxiv hujjatlarini o‘rganish (1941-1990)

DOCX 21 pages 58.5 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 58.5 KB

File type DOCX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

sovet davri arxiv hujjatlarini o‘rganish (1941-1990) reja 1. sovet davrida arxiv ishlarini tashkil etishning umumiy holati (1941–1990) 2. sovet arxiv hujjatlarining turlari va ularni yuritish tartibi 3. 1941–1990 yillar oralig‘idagi muhim tarixiy hujjatlarni tahlil qilish ikkinchi jahon urushi yillari (1941–1945): arxivlar xavfsizligi va evakuatsiya jarayonlari 1941-yilda ikkinchi jahon urushi boshlanishi bilan o‘zbekiston ssrdagi arxiv tizimi oldida yangi sinovlar paydo bo‘ldi. urush davrida arxiv hujjatlarini saqlash, ularni evakuatsiya qilish va xavfsizligini ta’minlash muhim vazifalardan biri bo‘ldi. ko‘plab arxiv hujjatlari, ayniqsa, rossiyaning markaziy hududlaridan o‘zbekistonga ko‘chirildi. bu holat o‘zbekiston arxiv tizimining yuklamasini oshirdi va yangi saqlash joylariga ehtiyoj tug‘dirdi. evakuatsiya qilingan hujjatlar orasida harbiy, sanoat, ilmiy va madaniy sohalarga oid muhim materiallar mavjud edi. ularni saqlash va tartibga solish uchun toshkent, samarqand, buxoro kabi shaharlarda maxsus arxiv bo‘limlari tashkil etildi. bu davrda arxivchilar oldida hujjatlarni tezda ro‘yxatga olish, ularni saqlash sharoitlarini yaxshilash va maxfiylikni ta’minlash kabi muhim vazifalar turardi. urushdan keyingi yillar …

2 / 21

yosatidagi o‘zgarishlar 1953-yilda iosif stalin vafotidan so‘ng, nikita xrushchyov rahbarligida sovet ittifoqida siyosiy erkinliklar davri boshlandi. bu davrda arxiv siyosatida ham muayyan o‘zgarishlar yuz berdi. xususan, siyosiy repressiyalar qurbonlari bo‘lgan shaxslarning ishlariga oid hujjatlar qayta ko‘rib chiqildi va ularning nomlari oqlana boshlandi. o‘zbekiston ssrda ham bu jarayonlar aks etdi. repressiya qurbonlari bo‘lgan o‘zbek ziyolilari, yozuvchilari va olimlarining arxiv hujjatlari qayta ko‘rib chiqildi. bu esa tarixiy haqiqatni tiklash va adolatni qaror toptirish yo‘lida muhim qadam bo‘ldi. shuningdek, bu davrda arxivlardan foydalanish imkoniyatlari kengaydi. ilmiy-tadqiqot institutlari, oliy o‘quv yurtlari va tarixchilar arxiv hujjatlaridan foydalanish huquqiga ega bo‘ldilar. bu esa tarixiy tadqiqotlarning rivojlanishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatdi. brejnev davri (1964–1985): mafkuraviy nazorat va arxiv siyosatining qat’iylashuvi leonid brejnev rahbarligidagi davrda sovet ittifoqida mafkuraviy nazorat kuchaydi. bu holat arxiv siyosatida ham aks etdi. arxiv hujjatlari ustidan nazorat kuchaytirildi, maxfiylik darajasi oshirildi va siyosiy jihatdan noqulay deb topilgan hujjatlar yopiq holda saqlana boshlandi. o‘zbekiston ssrda ham …

3 / 21

olib keldi. o‘zbekiston ssrda arxiv hujjatlarining ochiqligi ta’minlana boshlandi. xususan, siyosiy repressiyalar, deportatsiyalar va milliy harakatlarga oid hujjatlar ommaga taqdim etildi. bu esa tarixiy haqiqatni tiklash va adolatni qaror toptirish yo‘lida muhim qadam bo‘ldi. shuningdek, bu davrda arxivlardan foydalanish imkoniyatlari kengaydi. ilmiy-tadqiqot institutlari, oliy o‘quv yurtlari va tarixchilar arxiv hujjatlaridan erkin foydalanish huquqiga ega bo‘ldilar. bu esa tarixiy tadqiqotlarning rivojlanishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatdi. arxiv tizimining tashkiliy tuzilmasi va kadrlar tayyorlash o‘zbekiston ssrda arxiv tizimi markazlashgan holda tashkil etilgan bo‘lib, u quyidagi asosiy bo‘g‘inlardan iborat edi: · o‘zbekiston ssr davlat arxiv boshqarmasi: arxiv tizimining markaziy boshqaruv organi bo‘lib, arxivlar faoliyatini muvofiqlashtirish, nazorat qilish va rivojlantirish bilan shug‘ullangan. · viloyat va shahar arxivlari: mahalliy darajadagi arxivlar bo‘lib, hududiy hujjatlarni saqlash va ularni tizimlashtirish bilan shug‘ullangan. · idoraviy arxivlar: turli vazirliklar, komitetlar va tashkilotlar qoshida tashkil etilgan arxivlar bo‘lib, o‘z faoliyatlariga oid hujjatlarni saqlaganlar. arxiv tizimining samarali faoliyat yuritishi uchun malakali kadrlar tayyorlash …

4 / 21

atlar. · madaniy va ilmiy hujjatlar: ilmiy-tadqiqot institutlari, madaniyat muassasalari va ta’lim muassasalarining faoliyatiga oid hujjatlar. · shaxsiy hujjatlar: mashhur shaxslarning shaxsiy arxivlari, xatlar, kundaliklar va boshqa shaxsiy hujjatlar. bu hujjatlar o‘zbekiston tarixini o‘rganishda muhim manba bo‘lib xizmat qiladi. ular orqali siyosiy, iqtisodiy, madaniy va ijtimoiy sohalardagi o‘zgarishlarni tahlil qilish mumkin. 1941–1990 yillar oralig‘ida o‘zbekiston ssrda arxiv tizimi turli bosqichlarni boshdan kechirdi. urush yillarida arxivlar xavfsizligini ta’minlash, urushdan keyin esa tizimni tiklash va rivojlantirish ishlari amalga oshirildi. xrushchyov davrida siyosiy erkinliklar arxiv siyosatiga ijobiy ta’sir ko‘rsatdi, brejnev davrida esa mafkuraviy nazorat kuchaydi. gorbachyov davrida esa arxivlarning ochiqligi ta’minlandi. arxiv hujjatlarining asosiy turlari va ularning mohiyati sovet davri arxiv hujjatlari turli darajadagi davlat organlari va idoralari faoliyatidan kelib chiqib toifalangan. ular quyidagi asosiy guruhlarga bo‘linadi: 1. davlat boshqaruvi hujjatlari · qarorlar, farmonlar, nizomlar (oliy sovet, vazirlar soveti, vazirliklar); · statistik va rejalashtirish materiallari (besh yillik rejalar, hisob-ko‘rsatkichlar) 2. partiya hujjatlari · …

5 / 21

rs jadvali, o‘quv materiallari; · madaniyat vazirligi, kutubxonalar, muzeylar faoliyatiga oid hujjatlar 7. shaxsiy va biografik arxivlar · mahalliy ziyolilar, jamoat arboblari, yozuvchilar x; · repressiya qurbonl 8. fotohujjatlar, kinoxronika, audiofonogrammalar · rasmiy fotosessiyalar va norasmiy lavhalar; · arxiv kinokadrlar (dokfilm, yig‘ilish videoyozuvlari); · audioyozuvlar (intervyu, partiya yig‘ilishlari) bu tasnif arxivchi uchun hujjatning iqtisodiy, siyosiy yoki madaniy ahamiyatiga qarab to‘g‘ri papkaga joylash, ekspertiza qilish va foydalanish qat’iy belgilanishiga xizmat qilgan. hujjatlarni yuritish tizimi: “delo” (papka) modeli “sovet uslubi” deb nomlangan hujjat yuritish mexanizmi asosan — delo tizimi (delo) bo‘lib, uning asosiy xususiyatlari: 1. nomenklatura-reja · har yili tasdiqlanadigan hujjat “klassifikatori” (nomenklatura)ga muvofiq, mavzu bo‘yicha datchik (papka) raqami va nomi beriladi. · masalan, “delo № 12 — buxoro viloyatida mashina-traktor stansiyalari faoliyati” kabi. 2. delo rakami va metama’lumotlari · delo o‘zida hujjatlar ro‘yxati (opis’)ni saqlaydi: har bir pozitsiya nomi, muallifi, sanasi, qisqacha mazmuni. · papka ustida — muassasa nomi, addresse (manzil), …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sovet davri arxiv hujjatlarini o‘rganish (1941-1990)"

sovet davri arxiv hujjatlarini o‘rganish (1941-1990) reja 1. sovet davrida arxiv ishlarini tashkil etishning umumiy holati (1941–1990) 2. sovet arxiv hujjatlarining turlari va ularni yuritish tartibi 3. 1941–1990 yillar oralig‘idagi muhim tarixiy hujjatlarni tahlil qilish ikkinchi jahon urushi yillari (1941–1945): arxivlar xavfsizligi va evakuatsiya jarayonlari 1941-yilda ikkinchi jahon urushi boshlanishi bilan o‘zbekiston ssrdagi arxiv tizimi oldida yangi sinovlar paydo bo‘ldi. urush davrida arxiv hujjatlarini saqlash, ularni evakuatsiya qilish va xavfsizligini ta’minlash muhim vazifalardan biri bo‘ldi. ko‘plab arxiv hujjatlari, ayniqsa, rossiyaning markaziy hududlaridan o‘zbekistonga ko‘chirildi. bu holat o‘zbekiston arxiv tizimining yuklamasini oshirdi va yangi saqlash joylariga ehtiyoj...

This file contains 21 pages in DOCX format (58.5 KB). To download "sovet davri arxiv hujjatlarini o‘rganish (1941-1990)", click the Telegram button on the left.

Tags: sovet davri arxiv hujjatlarini … DOCX 21 pages Free download Telegram