qutub muzliklarini saqlab qolish masalalari va yechimlari

PPTX 19 pages 1.1 MB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

qutub muzliklarini saqlab qolish masalalari va yechimlari qutub muzliklarini saqlab qolish masalalari va yechimlari kirishi. bob. qutub muzliklarining hozirgi holati va uni o‘zgartirayotgan omillar 1.1. muzliklar haqida umumiy tushuncha va ularning ekologik ahamiyati 1.2. global isish va uning muzliklarga ta’siri 1.3. antarktida va arktikadagi iqlim o‘zgarishlari: statistik tahlil va real misollar ii.bob. qutub muzliklarini saqlab qolish choralari va yechimlari 2.1. xalqaro tashabbuslar: parij kelishuvi, cop sammitlari va boshqa ekologik bitimlar 2.2. texnologik va ilmiy yechimlar: sun’iy qor, co₂ ni kamaytirish, "cooling" texnologiyalari xulosa foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati muzlik yillab, asrlab qor yigʻilishi uning ablatsiyasidan (erish va sublimatsiya) oshib ketgan yerlarda shakllanadigan doimiy katta muz jismidir. muzlik yuzasi kamida 0.1 km², qalinligi esa 50 m boʻladi, u bunday vazn ostida asta-sekin deformatsiyalanadi va oqadi, unda darz va teshiklar paydo boʻladi. muzlik oqishi natijasida kar va morenalar yuzaga keladi. muzliklar quruqlikda vujudga keladi, suv havzalaridagi katta muz boʻlaklari esa dengiz muzi deyiladi. muzliklarni …

2 / 19

dunyo bo‘yicha 60 dan ortiq mamlakatda mavjud bo‘lib, eng yiriklari antarktida va grenlandiyada joylashgan. muzliklarning tasnifi ularning joylashuvi va shakllanishiga ko‘ra ikki asosiy guruhga 1. qutb muzliklari (kontinental muzlik) 2. tog’ muzliklari (alp muzliklar): himolay qutb muzliklari yer yuzasidagi barcha chuchuk suvlarning taxminan 70-75% ini o‘zida saqlaydi yer yuzidagi barcha muzliklar, xususan antarktida va grenlandiya, dengiz sathiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. muzliklar erishi natijasida dengiz suvlari ko‘payadi, bu esa quyidagi oqibatlarga olib keladi: • qirg’oqbo‘yi infratuzilmalarning vayron bo‘lishi • qishloq xo‘jaligi yerlarining sho‘rlanishi • migratsiya va ekologik qochqinlar sonining oshishi • dengiz suvlari bilan ichimlik suvi zaxiralarining aralashuvi issiqxona effekti — yer yuzasining oʻrtacha harorati quyosh va quruqlik radiatsiyasining turli shakllari muvozanati bilan saqlanadi. quyosh nurlanishi koʻpincha „qisqa toʻlqinli“ radiatsiya deb ataladi, chunki radiatsiya chastotalari nisbatan yuqori va toʻlqin uzunliklari nisbatan qisqa — elektromagnit spektrning koʻrinadigan qismiga yaqin. boshqa tomondan, yer usti nurlanishi koʻpincha „uzun toʻlqinli“ nurlanish deb ataladi, chunki chastotalar …

3 / 19

uzasini sovuq holatda ushlab turadi, issiqlikning ortiqcha yig’ilishini oldini oladi. ammo, global isish natijasida muzliklar erib, ularning o‘rnida qoradan quyuqroq rangga ega bo‘lgan tosh, suv va tuproq yuzasi paydo bo‘ladi. bular quyosh nurlarini ko‘proq yutadi, bu esa o‘z navbatida atmosferani yanada qizitadi va erish jarayonini tezlashtiradi. bu ijobiy (pozitiv) teskari aloqa mexanizmi bo‘lib, iqlim tizimining beqarorlashuviga olib keladi. antarktida va arktika muzliklari global ekologik barqarorlikning asosiy ko‘rsatkichlaridan biri bo‘lib, ularning iqlim o‘zgarishlariga nisbatan reaksiyasi butun sayyoraning iqlim tizimiga bevosita ta’sir qiladi. so‘nggi o‘n yilliklarda bu hududlardagi o‘zgarishlar tezlashgan va ilmiy jamoatchilikni tashvishga solmoqda. ushbu bo‘limda antarktida va arktikada sodir bo‘layotgan iqlim o‘zgarishlari statistik ma’lumotlar, ilmiy kuzatuvlar, sputnik tasvirlari va real misollar asosida keng tahlil qilinadi. global isish va muzliklar maydonining kamayishi arktika mintaqasida oxirgi 40 yil ichida harorat o‘rtacha 3-4 °c ga ko‘tarilgan. bu global o‘rtacha ko‘rsatkichdan ikki baravar yuqori. nasa va esa (yevropa kosmik agentligi) tomonidan taqdim etilgan sun’iy …

4 / 19

a sababli nisbatan sekinroq qizimoqda. biroq bu hududda ham ayrim hududlarda (ayniqsa, antarktida yarım oroli) yillik o‘rtacha harorat 1950-yildan beri 2.5°c ga oshgan. bu o‘zgarishlar dengiz muzlarining tez erishiga va muzliklardan bo‘linib chiqayotgan ulkan aysberglar sonining ortishiga olib keldi. masalan, 2017-yilda antarktidadan ajralib chiqqan a-68 aysbergi 5800 kvadrat kilometr maydonni egallagan bo‘lib, bu jami 2 ta toshkent viloyatining hududiga teng edi. antarktidadagi pingvinlar turlari, ayniqsa, imperator va adelie pingvinlari muz qoplamining o‘zgarishidan bevosita ta’sirlanadi. yozgi mavsumda muzliklar chekinib, ular uchun oziq-ovqat (antarktik kril) topish qiyinlashadi. natijada, pingvinlar orasida omon qolish ko‘rsatkichi kamaymoqda. real misollar real misollar orasida grenlandiyadagi tez erish holati e’tiborga loyiq. 2019-yilda grenlandiyada bir kunda 12 milliard tonna muz eriganligi qayd etilgan. bu hodisa tarixdagi eng yirik muz yo‘qotish kunlaridan biri bo‘lib, global ekologik muammolarning qanchalik dolzarb ekanligini ko‘rsatadi. xalqaro tashabbuslar: parij kelishuvi, cop sammitlari va boshqa ekologik bitimlar. qutb muzliklari — arktika va antarktika — dunyo iqlimining …

5 / 19

hini sanoat oldi darajasidan 2°c dan past, imkon qadar 1,5°c darajasida ushlab turishni maqsad qilgan. parij kelishuvi qutb muzliklari uchun ahamiyati: • issiqxona gazlarini qisqartirish: muzliklarning erishi asosan global harorat ko‘tarilishi natijasida yuz beradi. kelishuvga ko‘ra, mamlakatlar karbonat angidrid (co2), metan (ch4) kabi gazlarning atmosferaga chiqarilishini sezilarli darajada kamaytirish uchun o‘z milliy qat’iy maqsadlarini belgilaydi. bu orqali global issiqlik effekti pasayadi va muzliklarning erishi sekinlashadi. • muzliklarning holatini monitoring qilish: parij kelishuvi doirasida ilmiy tadqiqotlar, sun’iy yo‘ldosh kuzatuvlari va iqlim modellashtirish ishlari qo‘llab-quvvatlanadi. bu muzliklarning holati haqidagi real vaqt ma’lumotlarini olish va xavf-xatarlarni oldindan aniqlash imkonini beradi. parij kelishuvi iqlim o‘zgarishiga qarshi global harakatlarning markazida bo‘lib, qutb cop sammitlari va ularning iqlim siyosatidagi roli. cop (conference of parties) — bmt iqlim o‘zgarishi doirasi doirasi (unfccc)ning yillik yig’ilishlari bo‘lib, unda a’zo davlatlar iqlim siyosatini muhokama qiladi va yangi qoidalar, bitimlar ishlab chiqadi.7 qutb muzliklarini saqlash kontekstida muhim cop sammitlari: • cop24 …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qutub muzliklarini saqlab qolish masalalari va yechimlari"

qutub muzliklarini saqlab qolish masalalari va yechimlari qutub muzliklarini saqlab qolish masalalari va yechimlari kirishi. bob. qutub muzliklarining hozirgi holati va uni o‘zgartirayotgan omillar 1.1. muzliklar haqida umumiy tushuncha va ularning ekologik ahamiyati 1.2. global isish va uning muzliklarga ta’siri 1.3. antarktida va arktikadagi iqlim o‘zgarishlari: statistik tahlil va real misollar ii.bob. qutub muzliklarini saqlab qolish choralari va yechimlari 2.1. xalqaro tashabbuslar: parij kelishuvi, cop sammitlari va boshqa ekologik bitimlar 2.2. texnologik va ilmiy yechimlar: sun’iy qor, co₂ ni kamaytirish, "cooling" texnologiyalari xulosa foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati muzlik yillab, asrlab qor yigʻilishi uning ablatsiyasidan (erish va sublimatsiya) oshib ketgan yerlarda shaklla...

This file contains 19 pages in PPTX format (1.1 MB). To download "qutub muzliklarini saqlab qolish masalalari va yechimlari", click the Telegram button on the left.

Tags: qutub muzliklarini saqlab qolis… PPTX 19 pages Free download Telegram