islomdagiyonalishlar, mazhablar, oqimlar

PPTX 14 pages 1.0 MB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

slayd 1 islomdagi yonalishlar, mazhablar, oqimlar reja: islomda sunniylik va shialik oqimlarining kelib chiqishi. sunniylik oqimining vujudga kelishi va uning asosiy mazhablari. shialik oqimi va uning mazhablari. shariat doirasidagi huquq maktablari, ya'ni islom qonunlari sistemalari (aynan: «yo‘l» yoki «harakat tarzi», termin ma'nosida - «diniy-huhuhiy ta'limot», «tarikat» yoki «maktab» mazhablar deb ataladi. mazhablar shariat qonunlarini ishlab chiqish jarayonida huquq maktablari yoki tariqatlar sifatida yuzaga kelgan, ularga mashhur huqkuqshunoslar, ularning shogirdlari va izdoshlari asos solganlar. shariat qonunlarini ishlab chiqish bilan shug‘ullangan barcha qonunshunoslar qur'on ko‘rsatmalariga va hadislarga asoslanib ish ko‘rganlar, ammo printsiplarni va qonunlarni ta'riflashda harfxo‘rlik bilan ratsionalizm xususida, sabr-qanoat bilan mutassiblik xususida kelisha olmaganlar. ziyo kelajak ziyo kelajak turli maktablarning tarafdorlari o‘rtasida to‘qnashuvlar bo‘lib turardi. asta-sekin kichik maktablar ortib borardi. xv asrdan so‘ng sunniylikda 4 ta mazhab qolib, ularning huquqlari teng. sunniylik islom dinidagi ikki asosiy yo‘nalishdan biri va eng keng tarqalgani sunniylar ummaviylar sulolasidan bo‘lgan xalifalarning oliy hokimiyatiga bo‘lgan huquqni …

2 / 14

riat bilan kelishtirib qo‘llanishni joriy etgan huquqshunoslikdan oqilona foydalanish unsurlarini kiritgan. abu hanifa fiqhning asoschisi, ilohiyot mutaxassisi bo‘lgan. hanafiya mazhabi sunniylik yo‘nalishiga mansub bo‘lgan musulmonlarning uchdan bir qismini o‘z ichiga oladi. ziyo kelajak molikiya mazhabining asoschisi malik ibn onas abu abdulloh (721-795). islom diniy huquq sistemasini ishlab chiqishda konservativ mavqeda turgan. payg‘ambarimiz muhammad s.a.v. davridagi an'analarni yoqlab chiqqan, ya'ni “ashob al-hadis ” (hadis tarafdorlari) oqimining namoyandasi bo‘lgan. bu mazhab tarafdorlari huquq masalalarida ratsionalistik metodga, ya'ni qur'on va hadislarni aqlga asoslangan holda talqin qilishga qarshi chiqqan. dastlab hijoz va madinada, keyin boshqa mamlakatlarda tarqalgan. hozirgi davrda molikiya mazhabi tunis, jazoir, marokash, liviya va ayrim boshqa mamlakatlarda musulmonlar o‘rtasida ta'sirga ega. ziyo kelajak ziyo kelajak www.arxiv.uz shofiya mazhabining asoschisi abu abdulloh muhammad ibn idris ash-shofi'iy (767-820). makkada yashagan, hadislar va fiqhni o‘rgangan, yamanda qozilik lavozimini egallagan. ali avlodlari bilan yaqinlashganligi uchun 803 yilda qamoqqa olingan. avf etilganidan so‘ng misrga ketib, malik ibn …

3 / 14

ida davlat dini bo‘lishi mu'taziylikka qarshi kurashgani uchun bir necha bor qamalgan va jazolangan. xanbaliya mazhabi tarafdorlari avvallari faqatgina qur'on va sunnagagina tayanib, shar'iy hukmlar chiqarsalar, keyinroq qiyos va ijmo‘ning qo‘llanishida ham ular tanho muhammadning safdoshlari bo‘lmish sahobalarning hamjihatligidan kelib chiqqan hukmlarnigina inobatga olar edilar. ularning rasmiyatchiligi o‘ta ketgan mutaassibligi, jonli tarixiy haqiqatdan uzoq turgan qarashlari, ijtimoiy hayot va turmush tarzidagi har qanday yangiliklarga zid ekanligi sababli – mazhab xii- asrgacha keng tarqalmagan. undan keyingi asrlarda xanbaliya tarafdorlari yana kamayib ketgan. xviii asrda paydo bo‘lgan vahobiylar xanbaliya tarafdori bo‘lib chiqqan. vahobiylar saudiya arabistonda hokimiyatni qo‘lga olgach, xanbaliya qonunlarini amalga kiritganlar. u erda xanbaliyaning ilk islomga xos qonunlari hozir ham amalda. mazkur mazhablar va ulardagi xuquqshunoslik o‘rtasida, yuqorida qayd qilib o‘tilganidek, sabr-toqat va mutaassiblik darajasi xususida bir oz tafovut mavjud bo‘lib, ular islom diniy ta'limoti doirasidan tashqariga chiqmaydi, ya'ni bu mazhablarning hammasi ortodoksal hisoblanadi. ziyo kelajak shialik (arab.-guruh, tarafdorlar) –islomdagi asosiy …

4 / 14

i bo‘lgan shialar ichidan zayd o‘z tarafdorlarini to‘plab, ummaviylar hokimiyatiga qarshi 739 yilda isyon ko‘targan, 740 yili halifa hishom (724-743) ko‘shinlari bilan bo‘lgan jangda halok bo‘lgan. uning tarafdorlari keyin ham oliy hokimiyatni ali avlodiga berishni talab qilib, halifalar hokimiyatiga qarshi ko‘p marta isyon ko‘targanlar. z. zaydni so‘nggi 5-imom hisoblab, undan keyingi shia imomlarini tan olmaydilar. ular o‘z aqidalari va marosimlari jihatidan shialar va sunniylar o‘rtasida turib, har ikkala oqimga nisbatan murosasozlik yulini tutadilar. zaydiylar yashiringan imom mahdiyga ishonmasliklari, alidan ilgarigi uch halifa (abu bakr, umar, usmon)ni la'natlamasliklari, taqiyya printsipini va mut'a (yoki siga) nikohini inkor etishlari bilan shialardan, avliyolar va mozorlarga sig‘inishni hamda darvishlik va zohidlikni inkor etishlari bilan sunniylardan ajralib turadilar. o‘z aqidalarida mu'taziliylardan iroda erkinligi va qur'onni olloh yaratganligi, xorijiylardan esa diniy e'tiqodni amaliy faoliyat bilan mustahkamlash printsiplarini qabul qilib olganlar. hozir zaydiylarning ko‘p qismi shimoliy yamanda yashaydi va aholining yarmidan ko‘pini tashkil qiladi. zaydiylar yaman xalq demokratik …

5 / 14

o ikkiga: zohiriy (tashqi) – ochiq va botiniy (ichki) – maxfiy ta'limotlarga bo‘linadi. zohiriy ta'limoti shialarning umumiy ta'limotidan kam farq qiladi, bu ta'limot sektaning maxfiy ta'limotidan bexabar bo‘lgan oddiy ismoiliylar ommasiga mo‘ljallangan. botiniy ta'limoticha, mutlaq xudo o‘zidan quyi bo‘lgan 7 ta pog‘onani ajratadi (emanatsiya), ya'ni mutlaq xudo, olamiy aql, olamiy jon, birlamchi materiya, fazo, vaqt va kamolotga erishgan inson (ya'ni payg‘ambar). ismoiliylar ta'limoti bo‘yicha, kamolotga erishgan inson (al-inson, al-komil) o‘zida «olamiy aql»ni aks ettirgan notiq (gapiruvchi) bo‘lib, xudo ta'limotini insonlarga etkazib beradi, uning yordamchisi somit (jim turuvchi) esa payg‘ambar ta'limotidagi botiniy mazmunni tushuntirib beradi, deb hisoblanadi. o‘rta asr mobaynida ismoiliylar orasidan nizoriylar (hashshoshiylar), musta'liylar, druzlar, karmatlar ajralib chiqqan. ismoiliylar ta'limoti, xususan, karmatlar ideologiyasi islom diniga nisbatan oppozitsion xarakterda bo‘lgan. o‘rta asr tafakkuriinng yirik namoyandalari – rudakiy, ibn sino, ma'arriy va boshqalarga karmatlar ideologiyasi ta'sir ko‘rsatgan. mashhur shoir va mutaffakkir nosir xisrav esa ismoiliylarning yirik namoyandalaridan biri bo‘lgan. ziyo kelajak www.arxiv.uz …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "islomdagiyonalishlar, mazhablar, oqimlar"

slayd 1 islomdagi yonalishlar, mazhablar, oqimlar reja: islomda sunniylik va shialik oqimlarining kelib chiqishi. sunniylik oqimining vujudga kelishi va uning asosiy mazhablari. shialik oqimi va uning mazhablari. shariat doirasidagi huquq maktablari, ya'ni islom qonunlari sistemalari (aynan: «yo‘l» yoki «harakat tarzi», termin ma'nosida - «diniy-huhuhiy ta'limot», «tarikat» yoki «maktab» mazhablar deb ataladi. mazhablar shariat qonunlarini ishlab chiqish jarayonida huquq maktablari yoki tariqatlar sifatida yuzaga kelgan, ularga mashhur huqkuqshunoslar, ularning shogirdlari va izdoshlari asos solganlar. shariat qonunlarini ishlab chiqish bilan shug‘ullangan barcha qonunshunoslar qur'on ko‘rsatmalariga va hadislarga asoslanib ish ko‘rganlar, ammo printsiplarni va qonunlarni ta'riflashda harf...

This file contains 14 pages in PPTX format (1.0 MB). To download "islomdagiyonalishlar, mazhablar, oqimlar", click the Telegram button on the left.

Tags: islomdagiyonalishlar, mazhablar… PPTX 14 pages Free download Telegram