koronar qon aylanishi etishmovchiligida qo'llaniladigan vositalar

DOCX 25 pages 1.8 MB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.8 MB

File type DOCX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

14.3. koronar qon aylanishi etishmovchiligida qo'llaniladigan vositalar koronar etishmovchilik bilan bog'liq patologik holatlar “yurak ishemik kasalligi” (yoki yurakning koronar kasalligi) atamasida umumlashadi. yurakning ishemik kasalligiga stenokardiya (“ko'krak qisishi”[footnoteref:1]) va miokard infarkti kiradi. mazkur bo'limda asosiy diqqat stenokardiya farmakoterapiyasiga bag'ishlanadi. [1: “ko'krak qisishi” lotincha nomi – angina pectoris. shu sababli, uni davolashda qo'llaniladigan dori vositalari ko'pincha antianginal, yoki antianginoz vositalar ham deyiladi.] 14.3.1. stenokardiyani davolashda qo'llaniladigan vositalar (antianginal vositalar) koronar etishmovchilik, jumladan stenokardiya yurakning kislorodga bo'lgan talabi va uning kon bilan ta'minlanishi (kislorod etkazib berilishi) o'rtasidagi nomutanosiblik natijasida kelib chiqadi. shu erdan moddalar ta'sirining stenokardiyada samarali ikki muhim tamoyili yuzaga chiqadi. ular yurak ishini pasaytirish tufayli uning kislorodga bo'lgan talabini pasaytiradi yoki yurakda qon aylanishni yaxshilaydi. yurak urishini sekinlashtirish va mos ravishda kislorodga bo'lgan energetik talabini kamaytirish turli yo'llar orqali amalga oshirish mumkin (1-jadval). ulardan biri – umumiy venoz va arterial bosimni tushirish orqali yurakka bo'lgan yuklamani kamaytirishdir (aftidan, bu nitroglitserinning …

2 / 25

ya (masalan, β-adrenoblokatorlar) va miokard hujayralarida kaltsiy ionlari miqdori pasayganda ham yuzaga kelishi mumkin. yurakning kislorodga bo'lgan talabi yurak qisqarishlar soni kamayganda (bradikardiya chaqiruvchi dori vositalar orqali) va miokard metabolizmi susayganda ham kuztiladi. 1-jadval: yurakning kislorodga bo'lgan talabini va kislorod etkazib berilishini aniqlovchi omillar. o2 ga bo'lgan talab o2 etkazib berilishi diastolik bosim (old-yuklama) sistolik bosim (keyingi-yuklama) miokard devorining zo'riqishi yurak qorinchalari hajmi yurak o'lchami (radiusi) qorincha bosimi yurak qisqarishlar soni qiskaruvchanlik qondan o2 ekstraktsiyasi (%) koronar qon aylanish aortadagi diastolik bosim koronar arteriolalar qarshiligi metabolik autoregulyatsiya (adenozin) endokardial-epikardial (koronar qon aylanish) koronar kollateral qon aylanish yirik koronar arteriyalar diametri koronar tomirlarni kengaytirish yo'li bilan koronar qon aylanishni va miokardning oksigenatsiyasini oshirish mumkin. odatda bu holat moddalarning tomirlar silliq mushagiga to'g'ridan-to'g'ri ta'siri natijasida yuzaga keladi. xususan, silliq mushak hujayralari ichiga kaltsiy ionlari kirishini susaytiruvchi moddalar shunday ta'sir qilish xususiyatiga ega (verapamil). bundan tashqari, antianginal dori vositalar, miokarda koronar tomirlarni kengaytiruvchi …

3 / 25

arining kengayishi ikkilamchi, ya'ni moddalar almashinuvi jarayonining o'zgarishi bilan bog'liq bo'lishi ham mumkin. miokardning kislorodga bo'lgan ehtiyoji oshganda ham koronar tomirlarning kengayishi ko'rsatib o'tilgan, masalan, bu holat eufillin yuborilganda kuzatiladi. yurakda kollateral qon aylanishining ortishi, stenokardiyada qo'llaniladigan dori vositalari uchun xos bo'lgan xususiyat hisoblanadi. ushbu tamoyillar antianginal vositalar guruhining quyidagi tasnifiga asoslangan. miokardning kislorodga bo'lgan ehtiyojini kamaytiruvchi moddalar miokardga kislorod etib borishini oshiruvchi moddalar organik nitratlar nitroglitserin, sustak, trinitrolong, nitrong, erinit, nitrosorbid mononitrat, l-tipi kaltsiy kanallarini bloklovchi moddalar verapamil, diltiazem, nifedipin, kaliy kanallari aktivatorlari nikorandil, turli xil moddalar amiodaron β-adrenoblokatorlar toj tomirlarni kengaytiruvchi moddalar anaprilin miotrop ta'sirli preparatlar talinolol dipiridamol atenolol metoprolol bradikardiyada qo'llaniluvchi preparatlar koronarospazmni bartaraf qiluvchi reflektor ta'sirgaega preparatlar ivabradin alinidin validol falipamil shuni qayd etish zarurki, stenokardiyaning farmakoterapiyasi kompleks xarakterga ega. shuning uchun, ko'rsatilgan antianginal dori vositalari bilan birga turli xil ta'sir qilish xususiyatiga ega bo'lgan boshqa moddalar xam qo'llaniladi. ushbu patologiyalarda quyidagi dori vositalari guruhidan foydalaniladi. …

4 / 25

atlar: stenokardiyani davolash uchun tarkibida nitroglitserin saqlovchi turli xil preparatlar qo'llaniladi. nitroglitserin nitratlar guruhining asosiy vakili hisoblanadi (nitrat kislota efiri va glitserindan iborat). uning davolovchi ta'sir mexanizmi bir nechta komponentlardan iborat. uzoq vaqt, nitroglitserinning koronar qon aylanishini oshirish ta'siri asosida koronar qon tomirlarini to'g'ridan-to'g'ri miotrop kengaytiruvchi ta'siriga bog'liq, deb hisoblashgan. biroq, stenokardiyali bemorlarda koronar sinusning kateterizatsiyasi til ostiga qo'yilgan nitroglitserinning koronar qon aylanishini oshirmaganligini ko'rsatgan, ammo yirik tomirlar kengaygan. shu bilan birga, chap koronar arteriyaga nitroglitserin yuborilganda, bemorlarda koronar sinusda qon aylanishni oshirgan, lekin stenokardiya xurujini bartaraf etmagan. nitroglitserin vena ichiga yuborilganda kerakli samara kuzatilgan. olingan natijaga ko'ra, nitroglitserinning antianginal samarasi ko'proq uning ekstrakardial ta'siriga bog'liq. stenokardiya xurujini bartaraf qilishining asosiy sababi, venoz va arterial bosimning pasayishi va shunga mos ravishda yurakka kelayotgan venoz qon hajmining va periferik tomirlar qarshiligini kamayishi bilan tushuntiriladi. bu esa o'z navbatida yurak ishini, miokardni kislorodga bo'lgan talabini kamaytirishga sabab bo'ladi. bunday sharoitda qon aylanish …

5 / 25

mushaklarining bo'shashishiga olib keladi. nitroglitserin miokardning ishemiya bo'lgan sohasida qon ta'minotini oshiradi. bu esa bir qancha samaralar natijasida yuzaga keladi. qorincha devoriga diastolik yuklamani kamaytirish orqali miokardning subendokardial qon aylanishni yaxshilaydi, yirik koronar tomirlarni kengaytiradi. asosiysi okkulyuziyalangan[footnoteref:2] sohadagi tomirlarni kengaytiradi. kollateral qon aylanishni yaxshilaydi, koronar tomirlarni toraytiruvchi markaziy reflekslar tarmog'ini bloklaydi (1-sxema). [2: tiqilish, tomirning yopilishi; lotincha occlusio – qulflanish, yopilish, bloklanish.] nitroglitserin shuningdek miya, ichki organlar, to'rparda tomirlarini ham kengaytiradi. miotrop ta'sirli spazmolitik sifatida ichki organlarda joylashgan silliq mushaklar tonusini pasaytiradi (hazm trakti, bronxiolalar va b.). nojo'ya ta'sirlaridan reflektor taxikardiya ko'proq kuzatiladi (arterial bosimning tushishi bilan bog'liq kompensator reaktsiya), bosh og'rig'i, bosh aylanishi. bu hodisalar ko'proq preparat birinchi marta kiritilganida namoyon bo'ladi. keyinchalik bosh og'rig'i simptomlari intensivligi pasayadi va bora-bora yo'qolib ketadi. shu bilan birga, stenokardiyani bartaraf etish xususiyati saqlanib qoladi. nitroglitserinni qo'llanilganda, ayniqsa dozasi oshganda arterial bosimni keskin tushib ketishi va kollaps kuzatilishi mumkin. nitroglitserinni uzoq vaqt tanafussiz …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "koronar qon aylanishi etishmovchiligida qo'llaniladigan vositalar"

14.3. koronar qon aylanishi etishmovchiligida qo'llaniladigan vositalar koronar etishmovchilik bilan bog'liq patologik holatlar “yurak ishemik kasalligi” (yoki yurakning koronar kasalligi) atamasida umumlashadi. yurakning ishemik kasalligiga stenokardiya (“ko'krak qisishi”[footnoteref:1]) va miokard infarkti kiradi. mazkur bo'limda asosiy diqqat stenokardiya farmakoterapiyasiga bag'ishlanadi. [1: “ko'krak qisishi” lotincha nomi – angina pectoris. shu sababli, uni davolashda qo'llaniladigan dori vositalari ko'pincha antianginal, yoki antianginoz vositalar ham deyiladi.] 14.3.1. stenokardiyani davolashda qo'llaniladigan vositalar (antianginal vositalar) koronar etishmovchilik, jumladan stenokardiya yurakning kislorodga bo'lgan talabi va uning kon bilan ta'minlanishi (kislorod etkazib berilis...

This file contains 25 pages in DOCX format (1.8 MB). To download "koronar qon aylanishi etishmovchiligida qo'llaniladigan vositalar", click the Telegram button on the left.

Tags: koronar qon aylanishi etishmovc… DOCX 25 pages Free download Telegram