alkimyo tarixi va istiqbollari

DOCX 15 pages 1.1 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

kimyo tarixi va istiqbollari fanidan №2 ma'ruza alkimyo davri, alkimyoning kelib chiqishi, alkimyo oldida turgan vazifalar. alkimyo davrining o'ziga xos xususiyatlari. ma'ruza rejasi: 1. misr alkimyosi 2. arab alkimyosi, uning mashhur namoyondalari. 3. evropa alkimyosi, uning mashhur namoyondalari. 4. alkimyo davrining kimyo faniga ko'rsatgan ijobiy va salbiy tomonlari. ma'ruzaning mazmuni eramizdan avvalgi ii asrda alkimyo paydo bo'ldi. aleksandriya akademiyasida «ilohiy mo''jizalar san'ati» vositasida nodir metallarning bir-biriga o'tishlari o'rgatilar edi. elementlarining o'zaro aylanishi haqidagi ta'limot simob va uning birikmalarini o'rganish oqibatida paydo bo'ldi. oltin, kumush, mis kabi elementlar simob bilan amalgama hosil qilishini ularning rangini o'zgarishini metallarning transmutatsiyasi deb hisoblaydi aleksandr makedonskiy 335 yilda 20 yoshida taxtga o'tiradi. aleksandr makedonskiy (iskandar zulqarnayn er. av. 356-323 y) vafotidan so'ng harbiy qo'mondoni ptolomey-soter hokimiyatni qo'lga oladi va aleksandriya shahrida “museyon” ilm va musiqa o'chog'ini tashkil etib, uning kutubxonasiga juda ko'p adabiyottlarni yig'adi. bu paytda misrliklar amaliy kimyoni chuqur o'zlashtirgan bo'lsa ham alohida bilim …

2 / 15

bu so'zni arablardan olishib, shundan evropa tillarida “alkimyo” va “alkimyogar” terminlari paydo bo'lgan. “alkimyo” termini ishlatilganda, kimyoning 300 yildan 1600 yilgacha bo'lgan davr tarixi haqida gapiriladi. khemeia bilan arablar birinchi marta g'alati bir sharoitda tanishishdi. 670 yilda konstantinopol (xristianlar olamida eng katta va kuchli shahar) da turgan arab flotining kemalari “greklar olovi” - yonganda kuchli alanga hosil qiladigan va suv yordamida o'chirib bo'lmaydigan, kimyoviy aralashma bilan yondirildi. aytishlaricha, bu aralashmani khemeia bilan shug'ullanuvchi, arablardan qutulish maqsadida o'z vatani misr (yoki suriya bo'lishi mumkin) dan qochgan kallinik tayyorlagan edi [s.cobb, h.goldwite creations of fire chemistry`s lively history from alchemy to the atomic age // originally published by plenum us in 1995 29b.] 650 yildan keyingrek-misr alximiyasiningrivojlanishini arablar to'liq nazorat ostiga olishdi, bu besh asr davomidashunday davom etdi. bu davrning izlari bir qator arabcha negizli kimyoviy terminlarda saqlanib qolgan: alembic (haydash kubi), alkali (ishqor), alcohol (cpirt), carboy (shisha idish), narhta (ligroin), zircon …

3 / 15

'ziga xos xossalarga ega: u alangalanishgaqobildir (shuningdek, u oltin kabi sariqdir). djobir, qolgan ettita metallning barchasi er qa'rida «etilayotgan» simob va oltingugurt aralashmasidan hosil bo'ladi, deb hisoblar edi. ancha mukammal bo'lgan metall - oltinning hosil bo'lishi hammasidan ham qiyindir. shuning uchun, oltinni olish uchun, oltinni “etilishini” tezlatadigan moddani topish kerak edi.[1.s.cobb, h.goldwite creations of fire chemistry`s lively history from alchemy to the atomic age // originally published by plenum us in 1995 64b. qadmigi naqllarda aytilishicha, bumodda quruq kukun holida bo'ladi. greklar uni xerion ya'ni “quruq” deb atashardi, arablar uni al-iksir deb o'zgartirishida va nihoyat evropaliklarning tillarida eleksir so'zi paydo bo'ldi. evropada bu ajoyib modda falsafiy tosh, degan nomni oldi (1800 yilgacha barcha “olimlar”ni “faylasuf”, deb atalishini eslaylik). eliksir boshqa ajoyib hossalarga ham ega bo'lishi kerak edi. masalan, barcha kasalliklardan davolash kerak edi va eng asosiysi, mangu, abadiy hayotni berishi kerak edi. natijada, keyingi yuz yilliklarda alximiklar ikkita parallel bo'lgan …

4 / 15

bilan aristotelning materiya haqidagi ta'limotini birlashtirgan. ar-roziy gips tayyorlash va singan suyakning bir-biri bilan birikishi uchun, gipsli taxtakach qo'yish usulining metodikasini bayon qilgan. djobir oltingugurtni yonish printsipi, simobni–metallikprintsipi sifatida qarar edi. ar-roziy esa bu ikkala printsipga uchinchi-tuz, ya'ni, qattiqlik printsipini kiritdi. uchuvchan simob va alangalanuvchan oltingugurt faqat uchinchi komponent – tuz ishtirokida qattiq moddalarni hosil qiladi degan fikrni berdi [s.cobb, h.goldwite creations of fire chemistry`s lively history from alchemy to the atomic age // originally published by plenum us in 1995 64-66 b.] ibn-sino (980-1037 y. yaqin) lotinlashgan avitsenna nomi bilan ko'proq tanilgan. uning asarlari 500 yil davomida evropa universitetlarida o'qitilgan hamda ko'p asrlar davomida tibbiyotchilar uchun muhim qo'llanma bo'lib xizmat qildi. alximiklar orasida faqat avitsenna oltinni boshqa metallardan olish mumkinligiga ishonmas edi..[s.cobb, h.goldwite creations of fire chemistry`s lively history from alchemy to the atomic age // originally published by plenum us in 1995 66b.] evropa alkimyosi kimyoning evropacha tarix …

5 / 15

asarlari kabi bebaho asarlar sohiblari ekanliklarini bilib qolishdi. o'zining ashaddiy dushmaniga bunchalik qimmatli asarlarni berishni hohlamagan arablarning qarshiligiga qaramasdan, bu ishlarni lotin tiliga tarjima qilishga urina boshlashdi. bu boshlanishga, 999 yilda silvestr ii papasi bo'lgan, frantsuz olimi gerbert (940-1003 y. yaqin) har tomonlama yordam berdi. chesterlik ingliz olimi robert alkimyodan qilingan arabcha asarlarni lotin tiliga tarjima qilayotganlar orasida birinchi bo'lib tarjima qildi (1144 yilga yaqin). uning anchagina izdoshlari topildi. italiyalik gerard kremonskiy eng zo'r tarjimon edi. (1114-1187y.yaqin). u umrining ko'p qismini xristianlar tomonidan 1085 yilda kurashib, qaytarib olingan ispaniyaning toledo shahrida o'tkazgan va arab tilidan 92 ilmiy asar (traktat) ni tarjima qilgan [s.cobb, h.goldwite creations of fire chemistry`s lively history from alchemy to the atomic age // originally published by plenum us in 1995 73b.] 1200 yildan boshlab evropalik olimlar o'tmishdagi alximiklarning merosi bilan tanishishgach, bilishning mashaqqatli yo'lidan yanada olg'a qadam tashlab siljishga urinib ko'rishlari mumkin edi. ko'proq albertus magnus …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "alkimyo tarixi va istiqbollari"

kimyo tarixi va istiqbollari fanidan №2 ma'ruza alkimyo davri, alkimyoning kelib chiqishi, alkimyo oldida turgan vazifalar. alkimyo davrining o'ziga xos xususiyatlari. ma'ruza rejasi: 1. misr alkimyosi 2. arab alkimyosi, uning mashhur namoyondalari. 3. evropa alkimyosi, uning mashhur namoyondalari. 4. alkimyo davrining kimyo faniga ko'rsatgan ijobiy va salbiy tomonlari. ma'ruzaning mazmuni eramizdan avvalgi ii asrda alkimyo paydo bo'ldi. aleksandriya akademiyasida «ilohiy mo''jizalar san'ati» vositasida nodir metallarning bir-biriga o'tishlari o'rgatilar edi. elementlarining o'zaro aylanishi haqidagi ta'limot simob va uning birikmalarini o'rganish oqibatida paydo bo'ldi. oltin, kumush, mis kabi elementlar simob bilan amalgama hosil qilishini ularning rangini o'zgarishini metallarning trans...

This file contains 15 pages in DOCX format (1.1 MB). To download "alkimyo tarixi va istiqbollari", click the Telegram button on the left.

Tags: alkimyo tarixi va istiqbollari DOCX 15 pages Free download Telegram