xv asrning ii yarmida hirot adabiy muhiti

DOCX 22,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1534864815_72206.docx xv asrning ii yarmida hirot adabiy muhiti reja: 1. xv asrning ii yarmi va xvi asr boshlarida ijtimoiy-siyosiy va madaniy hayot. 2. davr madaniy va adabiy muhitining asosiy manbalari. 3. adabiy muhitning asosiy figuralari va xususiyatlari. xv asrning ikkinchi yarmi movarounnahr va xurosonda temuriylar saltanatining yakuniy davridir. bu davrda movarounnahrda temuriyzoda sulton abusaid mirzo (vaf.1468), uning o‘g‘illari sulton ahmad mirzo (vaf.1494), umarshayx mirzo (vaf.1494), sulton mahmud mirzo, boysunqur mirzo, sulton ali mirzolar saltanati davom etgan bo‘lsa, hirot markazligidagi xurosonda esa abulqosim bobur mirzo (vaf.1457), abusaid mirzo (vaf.1468)lardan so‘ng 1469 yildan 1506 yilgacha sulton husayn boyqaro hukmronlik qildi. samarqand markazligidagi movarounnahrda sulton ahmad mirzo hukmronligi davrida (1458-1494) naqshbandiya sulukining murshidi-rahnamosi xoja ubaydulloh – xoja ahrori valining (1404-1490) faoliyati tufayli nisbatan tinchlik va osoyishtalik davom etgan edi. bu holni zahiriddin muhammad bobur ham alohida ta’kidlab, shunday yozadi: «samarqand ahlikim, yigirma-yigirma besh yil sulton ahmad mirzoning zamonida rafohiyat va farog‘at (osoyishtalik va …

suhayliy, pahlavon muhammad va boshqalar ko‘magida samarali tarzda davom etdi. sulton husayn boyqaro davridagi xuroson, xususan, hirotning holati alisher navoiyning turli asarlarida mirxond va xondamir «ravzat us-safo»sining ettinchi jildida, bobur «boburnoma» sida, sulton husayn boyqaroning o‘zi yozgan «risola»sida, vosifiyning «badoe’ ul-vaqoe’» yodnomasi va boshqa asarlarda batafsil bayon qilingan. xv asrning oxirlarida movarounnahr va xurosonda ham notinchlik yuzaga kela boshlaydi. buning sababi, bir tomondan, amiru amaldorlarning o‘zaro nizolari, shohzodalarning esa toju taxt uchun kurashlari sabab bo‘lgan bo‘lsa, ikkinchi tomondan, movarounnahr shimolida dashti qipchoq va turkistonda shayboniyxon (1451-1510) boshliq guruhlar xuruji, movarounnahrga hujumlarining kuchayishi; xuroson g‘arbida esa tabriz markazligidagi safaviylar davlatining mustahkamlanib borishi temuriyzodalar hukmronlik qilayotgan hududlardagi barqarorlikka tahdid sola boshladi. bularning natijasida shayboniyxonning movarounnahrni qo‘lga kiritishi va 1507 yilda xuroson poytaxti hirotni bosib olishiga sabab bo‘lgan edi. 1510 yilda ismoil safaviyning (1486-1524) shayboniyxon ustidan g‘alabasi movarounnahrda shayboniylar, xurosonning ko‘pchilik qismida esa safaviylar xonadonlarining hukmronliklarini yuzaga keltirdi. faqat kobul markazligida xurosonning sharqiy …

slar – husayn boyqaro, alisher navoiy, abdurahmon jomiy, shayboniyxon, abdullo hotifiy va boshqalar portretlarining yaratilgani va sharq rassomchiligi – miniaturasida portret janrining rivojlangani (xuddi shuning uchun shved san’atshunos olimi martin behzodni «sharq rafaeli» deb ulug‘lagan edi), mehnat jarayonining aks ettirilishi (madrasa qurilishi manzarasi) kabilar maydonga keldi.xv asrning ikkinchi yarmi-«temuriylar davri haqiqatan ham ilm-fan, madaniyat va maorifning behad ravnaq topishini ta’minlagan sharq uyg‘onish davri edi. islom karimov bunday holni musiqa (xoja kamoliddin udiy, ustod qulmuhammad udiy, g‘ijjakiy, qo‘buziy; xoja abdulloh sadr qonuniy), xattotlik (sulton ali mashhadiy, mavlono sulton ali qoiniy), hunarmandchilikning boshqa sohalarida ham (masalan, amaliy san’at – hoji muhammad naqqosh yaratgan sandiq soat) kuzatish mumkin. ilm va san’atning turli sohalari bilan chambarchas aloqada bo‘lgan adabiy muhitda ham ana shunday rivojlanish ko‘zga tashlanadi. bu davr ilmiy-adabiy muhitini quyidagi manbalarda o’z aksini topgan: «ravzat us-safo» - (pokizalik bog‘i) tarzida mashhur bo‘lgan bu asarning to‘liq nomi «ravzat us-safo fi siyar ul-anbiyo va-l-muluk va-l-xulafo» …

nda alisher navoiy «nazm mulkining sohibqironi» deb sharaflangan. «risola» 1485 yilda yozilgan. «tazkirat-ush shuaro» (shoirlar zikri). davlatshoh ibn baxtishohi samarqandiyning bu tazkirasida (1487) ham shu davrga oid ma’lumotlar bor. «bahoriston». abdurahmon jomiy qalamiga mansub bu asarning (1487) ettinchi bobida 39 shoirning zikri o‘rin olgan. ular qatorida alisher navoiy haqida ham diqqatga sazovor mulohazalar bayon etilgan. «majolis un-nafois» (nafosat ahlining majlislari). alisher navoiyning mazkur asarida husayn boyqaroning tug‘ilganidan (1438 yil) tazkira tuzilgan davrgacha (1491-1498 yillar) faoliyat ko‘rsatgan shoir, fozil va adiblar, she’r va she’rshunoslikka aloqador bo‘lgan 459 kishi haqida ma’lumot beriladi. «badoe’ ul-vaqoe’». zayniddin mahmud vosifiyning bu tarixiy- esdalik asarida o‘rganilayotgan davr adabiy muhiti, uning vakillari haqida voqeiy va rivoyatiy hikoyalar vositasida ajoyib ma’lumotlar keltirilgan. bunday voqeiy va rivoyatiy hikoyalardan abdurahmon jomiy, alisher navoiy, husayn boyqaro va boshqalarga bag‘ishlanganlari diqqatga sazovordir. «tarixi rashidiy». mirzo muhammad haydarning bu asarida (1548) xv asrning ikkinchi yarmi va xvi asr boshlarida faoliyat ko‘rsatgan abdurahmon jomiy, …

nrlarning ko‘pida badiiy asarlar yaratilgan bo‘lsa-da, she’riy janrlardan g‘azal, qasida, ruboiy, qit’a, fard, muammo va musammatlarga ko‘proq e’tibor qaratildi. doston-masnaviy janrida esa alohida doston-masnaviylar, jumladan, alisher navoiyning «lison ut-tayr»i, shayximbek suhayliyning «layli va majnun»i bilan bir qatorda turkum doston-masnaviylar, ya’ni xamsa: alisher navoiy «xamsa»si va sab’a – yettilik: abdurahmon jomiyning «haft avrang»i ham yaratildi. nasriy asarlar yozish ham keng rivojlanib, tarixiy (mirxond va xondamirning «ravzat-us-safo»si, alisher navoiyning «tarixi muluki ajam», «tarixi anbiyo va hukamo»), falsafiy (abdurahmon jomiyning «nafahot ul-uns», alisher navoiyning «nasoyim ul-muhabbat»), pand-nasihat va ijtimoiy (navoiyning «mahbub ul-qulub»i, koshifiyning «futuvvatnoma», «axloqi muhsiniy», abdurahmon jomiyning «bahoriston»), ilmiy (navoiyning «majolis un-nafois», «muhokamat ul-lug‘atayn», «mezon ul- avzon», abdurahmon jomiyning aruz va qofiya haqidagi risolalari, atoulloh mashhadiyning «badoe’ us-sanoe’», sayfiy buxoriyning aruzga doir risolasi), badiiy (husayn voiz koshifiyning «anvori suhayliy» - «kalila va dimna» ning yangi tahriri) yo‘nalishdagi asarlar maydonga keldi. davr adabiy jarayonida kuzatiladigan xususiyatlardan yana biri unda romantik tasvir uslubining etakchiligi …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xv asrning ii yarmida hirot adabiy muhiti"

1534864815_72206.docx xv asrning ii yarmida hirot adabiy muhiti reja: 1. xv asrning ii yarmi va xvi asr boshlarida ijtimoiy-siyosiy va madaniy hayot. 2. davr madaniy va adabiy muhitining asosiy manbalari. 3. adabiy muhitning asosiy figuralari va xususiyatlari. xv asrning ikkinchi yarmi movarounnahr va xurosonda temuriylar saltanatining yakuniy davridir. bu davrda movarounnahrda temuriyzoda sulton abusaid mirzo (vaf.1468), uning o‘g‘illari sulton ahmad mirzo (vaf.1494), umarshayx mirzo (vaf.1494), sulton mahmud mirzo, boysunqur mirzo, sulton ali mirzolar saltanati davom etgan bo‘lsa, hirot markazligidagi xurosonda esa abulqosim bobur mirzo (vaf.1457), abusaid mirzo (vaf.1468)lardan so‘ng 1469 yildan 1506 yilgacha sulton husayn boyqaro hukmronlik qildi. samarqand markazligidagi movarounnahrd...

Формат DOCX, 22,5 КБ. Чтобы скачать "xv asrning ii yarmida hirot adabiy muhiti", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xv asrning ii yarmida hirot ada… DOCX Бесплатная загрузка Telegram