ahmad suhayliy

DOC 48,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662848148.doc ahmad suhayliy yoshligidan badiiy ijod bilan shug’ullanar va o’sha davrning taniqli siymolaridan bo’lgan shayx ozariydan ta’lim olardi. shayx ozariy ahmaddagi she’riyatga bo’lgan moyillik, ravon she’r bitishlarini mulohaza qilgach, ahmadga «suhayliy» (yorug’ yulduz) so’zini adabiy taxallus sifatida qo’llashni tavsiya etadi. bu voqyea uning 11 yoshida sodir bo’lgan ekan. shundan so’ng u ham forsiy hamda turkiy tilda bitgan asarlarida suhayliy so’zini taxallus sifatida qo’llaydi. manbalarning ma’lumotiga , xususan alisher navoiyning yozganlariga ko’ra suhayliy forsiy va turkiy tillarda she’r yozishga moyil bo’lib, ulardan devon tuzgan. ammo hozirgi kunda turkiy she’rlaridan namunalar bo’lsa-da, to’liq devonining taqdiri noma’lum bo’lib qolmoqda. shoirning forsiy tilda bitgan she’rlaridan iborat devonlarning turli nusxalari bizgacha yetib kelgan. jumladan, bu devonlardan biri dushanbeda (toj fashi, inv.752) saqlansa, sulton ali mashhadiy tomonidan ko’chirilgan to’liqroq nusxasi sankt-peterburgdagi saltikov-щyedrin nomidagi kutubxonada (inv.№dorn –452) saqlanmoqda (unda besh ming misradan ko’proq turli janrdagi (g’azal, qasida, marsiya…) asarlar to’plangan). suhayliyning she’rlari turli bayozlardan (jumladan, «radoif ul-ash’or») …

i, tahrir etmish bu dostonni. maqsudki bo’yla turfa maqsud, yo’q dahr sahifasida mavjud. (mat, 9 -tom, 55-bet) bu doston alisher navoiyga juda ma’qul tushganidan «majolis un-nafois»da shayxim suhayliy to’g’risida ma’lumot berib, uning «layli va majnun»idan bir baytni ham keltiradi. shunday qilib suhayliyning forsiy devoni, «layli va majnun» dostoni hamda o’zbek tilidagi ayrim she’rlari bizgacha yetib kelgan. suhayliy she’riyatining asosini ishq , ijtimoiy – axloqiy mavzulardan so’z yuritish tashkil etadi. shuni ham eslatish joizki, bu mavzularni yoritishda shoirning o’z uslubi bor. bunga shoirning o’zi ham ishora qilib , jumladan shunday yozadi: suhayli, kardaam uslubi suxan nav’i digar, ammo nihon dor in hadis az choshnigironi qaydi man. mazmuni: suhayliy , men boshqacha so’z aytish (she’r yozish) uslubini qo’llaganman. ammo bu so’zlarni mening asarlarimga e’tiroz bildiradiganlardan yashirin saqla. suhayliy bunday o’ziga xos uslubning mohiyati nimadan iboratligini sharhlab, shunday yozadi: ey, ki abyoti suhayliro muassir gufta , dur nabvad guftahoi o’ chu hasbi holi …

da dur az shahri xeshu shahriyori xud , giriftori baloi g’urbatu hijroni yori xud. na ro’i raftan ne roi budan, vah, chi holest in mabodo hyech kas, yorab , chunin hayroni kori xud. mazmuni: men o’z shahrim va shahriyorimdan uzoqlashib qolib, g’urbat balosi, yor hijroniga giriftorman. menda na borish, na sabru qaror qilishda toqat bor. iloho, hyech kim mening holimga tushib , o’z ishining chorasini topa olmay, hayron bo’lib qolmasin. yana bir misol: ba ro’zi g’am kase juz soyai man nest yori man, vale o’ ham nadorad toqati shabhoi tori man. mazmuni: g’amli kunlarda mening yorim faqat soyamdir, xolos. ammo qorong’u kechalarda uning ham (soyamning ham) men bilan birga bo’lishga toqati yo’q. bu mavzu uning turkiy tilda bitilgan g’azallarida ham o’ziga xos tarzda ifoda etilgan: do’stlar, kelmang suhayliyning mazori boshig’a , kim ko’ngul buzg’uvchidir oning buzilgan turbati. suhayliyning bunday o’ziga xos uslubi va mubolag’aga moyil tasvirlari o’sha zamonda ancha mulohaza …

uhayliyning bir necha g’azallariga javobiyalar yozib, ularni o’zining «devoni forsi(foniy)» siga kiritgan. suhayliy ham , o’z navbatida alisher navoiyning asarlariga o’xshatma va javobiyalar bitgan. ulardan biri alisher navoiyning «to’hfat ul-afkor» qasidasiga javoban yozgan qasidasidir. alisher navoiy qasidasining matla’i: otashin la’le, ki toji xusravonro zevar ast, axgare bahri xayoli xom puxtan dar sar ast. suhayliy qasidasining matla’i: g’ul-g’uli ko’si jahondori, ki shahro dar sar ast, subh yo shom ast, k- in navbat az oni digar ast. mazmuni: shohlarning boshlari jahondorlik nog’orasining g’ul-g’ulasi bilan to’ladir. ammo bunday g’ulg’ula ertami-kechmi boshqa bir shoh boshiga tushadi. suhayliy devonida g’azal, qasidalardan tashqari qit’alar ham bor. ana shulardan biri va uning yozilish tarixi haqida alisher navoiyning «majolis-un-nafois»ida qiziq bir ma’lumot keltirilgan: «hazrat maxdumi nuran (abdurahmon jomiy) makka safarig’a azimat (tayyorgarlik ko’rayotganda) qilg’onda vaysiy va sog’ariy (o’sha davr shoirlari b.v.) ikkalasi mulozamatda borur izhori qildilar. ammo vaysiy eshagi yo’q bahonasi bila va sog’ariy yana bir bahona bila …

an, ularning adabiy muhiti tarbiyasini olgan edi. bundan tashqari amir shayxim suhayliy ustoz va do’stlari singari ma’rifatparvar, ilm va adiblarni qo’llab-quvvatlaguvchi, yangi-yangi asarlarning maydonga kelishida hissa qo’shgan siymolardandir. jumladan, suhayliy sharqda mashhur bo’lgan «kalila va dimna» asarini yangitdan tarjima qilishni zamonasining mashhur alloma va adibi husayn voiz koshifiydan iltimos qiladi. bu taklifni qabul qilgan husayn voiz koshifiy asarning kirish qismida shunday yozadi: (mazmuni) amirlarning izzatlisi, fozillar sardori nizomiddin amir shayx ahmad (suhayliy) buyurdilarki, bu faqir va haqir, ya’ni husayn bin ali al-voiz koshifiy jur’at qilib, «kalila va dimna» ni yangitdan tarjima qilsam, toki mavjud bo’lgan nusxalardagi mug’laq iboralar yangitdan sayqal topib, undagi nodir ma’nolar yarqirab ko’rinib tursa». bu ishning yuzaga kelishida shayx ahmad suhayliy sababchi bo’lganidan unga «anvori suhayliy» (suhayliy nurlari yoki suhayl yulduzining nurlari) tarzida ot qo’yilgan . bu asar o’sha davrda juda katta muvaffaqiyat-ga erishadi, uni ma’qullaydilar. shuning uchun «anvori suhayliy» yozib tugallangach, koshifiy uni suhayliy huzuriga olib …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ahmad suhayliy"

1662848148.doc ahmad suhayliy yoshligidan badiiy ijod bilan shug’ullanar va o’sha davrning taniqli siymolaridan bo’lgan shayx ozariydan ta’lim olardi. shayx ozariy ahmaddagi she’riyatga bo’lgan moyillik, ravon she’r bitishlarini mulohaza qilgach, ahmadga «suhayliy» (yorug’ yulduz) so’zini adabiy taxallus sifatida qo’llashni tavsiya etadi. bu voqyea uning 11 yoshida sodir bo’lgan ekan. shundan so’ng u ham forsiy hamda turkiy tilda bitgan asarlarida suhayliy so’zini taxallus sifatida qo’llaydi. manbalarning ma’lumotiga , xususan alisher navoiyning yozganlariga ko’ra suhayliy forsiy va turkiy tillarda she’r yozishga moyil bo’lib, ulardan devon tuzgan. ammo hozirgi kunda turkiy she’rlaridan namunalar bo’lsa-da, to’liq devonining taqdiri noma’lum bo’lib qolmoqda. shoirning forsiy tilda bitgan s...

Формат DOC, 48,5 КБ. Чтобы скачать "ahmad suhayliy", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ahmad suhayliy DOC Бесплатная загрузка Telegram