alisher navoiy turkiy she`riyatining mavzu va g’oyaviy rang barangligi

DOCX 20,6 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1534865568_72213.docx alisher navoiy turkiy she`riyatining mavzu va g’oyaviy rang barangligi reja: 1. navoiy she’riyatining mavzu-mundarijasi: irfon va tasavvuf, ilohiy va majoziy ishq, didaktika, inson va jamiyat, hasbu hol va b. 2. hamd va na’t g’azallar badiiyati. 3. navoiy g’azaliyotida ishq talqini. 4. navoiy she’riyatida falsafiy-axloqiy masalalar talqini. 5. navoiyning turkiy she’riyatida badiiy timsollar rang-barangligi. alisher navoiy o’zbek she`riyati tarixida g’azal janrini ham mazmun, ham shakl va ham badiiylik jihatidan yuqori cho’qqiga ko’targani sababli uni "g’azal mulkining sultoni" deb e`zozlaydilar. shundan-da, inglis sharqshunosi a.gibb "navoiy turkiygo’y shoirlar uchun ibrat va namunadir",- deb yozganda bu haqiqatni e`tirof etgan edi. alisher navoiy g’azallarining mavzu doirasi keng. ularda ishq (majoziy va haqiqiy), ijtimoiy, falsafiy, axloqiy mavzular shunchalik mahorat bilan yortilganki, natijada har bir g’azal badiiy tafakkurning o’ziga xos mujassamiga aylangan. alisher navoiy o’zining g’azallari bilan o’zbek she`riyatidagi g’azal yozish an`anasini rivojlantirdi va navoiyona uslubda yozilgan g’azallarni yaratdi. navoiyona uslubda yozilgan g’azallar bir mavzuni keng …

ng qorishuvi natijasida yaratilgan ajoyib asarlardir. alisher navoiyning ana shunday ajoyib g’azallarida turli mavzular bilan birga ishq mavzusi alohida mavqega ega. alisher navoiy she`riyati, jumladan g’azallarida ishq keng qirrali mavzu sifatida qalamga olingan, jumladan insonning insonga, tabiatga nisbatan bo’lgan ishq-muhabbati va, shuning bilan birga, alloh taologa nisbatan bo’lgan ishqi masalalari yoritilgan. har ikkala ishq mukammal mujassam bo’lgan shaxsning komillikka-komil inson darajasiga erishuvi shoirning bosh maqsadi bo’lib hisoblanadi. alisher navoiy: ofarinishdin qilib inson g’araz, oni aylab xalq ichinda beavaz, - deb hazrati insonning buyuk maqomidan so’z yuritadi va uning uchungina xos bo’lgan fazilatni-ishqdagi yonish-kuyish (so’z), samimiylik va chuqur hissiyotlarni har tomonlama yoritadi. shundan kelib chiqqan shoir shunday deydi: ey navoiy, ul pari o’ltursa ham ozdur seni, kimki insondur aning mahbubi ham inson kerak. alisher navoiy g’azallarida ana shu mahbub-sevimli kishining siymosi-portreti ham ma`lum darajada chizilgan. alisher navoiy g’azallaridagi inson, bir tomondan, go’zal mahbuba bo’lsa, ikkinchi tomondan, do’st, yor, erkak jinsidagi yaqin …

sh, birinchidan, ilmiy ma`lumotning etishmasligi natijasida vujudga kelgan taassub, ikkinchidan, fazlfurushlikka bo’lgan intilish natijasidir. navoiy shaklsiz oliy vujudga (allohga) "qora ko’zum" deb murojaat qilmaydi, undan inson qiyofasiga kirishni talab qilmaydi va uning "yuzidagi ter"ni ko’rib o’lmaydi… navoiyning bu g’azaliga manzuri (mahbubi) yigitmi, qizmi degan savolga yigit deb javob berishimiz kerak bo’ladi… uning yigitligini tan olmaslikka harakat qilish navoiyning ishqi ma`naviy ishq ekanligini hisobga olmaslik natijasidir. ma`naviy ishqda jins va yoshning ahamiyati bo’lmaydi". bundan ma`lum bo’ladiki, navoiy g’azaliyotida ham insoniy (ayol-erkak o’rtasidagi), ham ma`naviy (jinsi farq qilmaydi) hamda haqiqiy (alloh taolaga nisbatan) ishq o’z ifodasini topgan bo’lib, ana shu asosda uning timsollari ham belgilanadi: oshiq-ma`shuqa, do’st-yor, alloh-solik va boshqalar. navoiy talqini bo’yicha, ishq - bulhavaslik, mas`uliyatsizlik va axloqsizlikni emas, balki samimiylik, fidoiylik va o’zni idora qila bilishlikni talab qiladi. gar jafo qil, gar vafokim, dilsitonim sen mening, gar meni o’ltur v-agar tirguzki, jonim sen mening. alisher navoiy she`riyatida haqiqiy ishq - …

boshlanadigan, "navodir ush-shabob" devonining "zihi zuhuri jamoling", "ilohiy amringa" kabi so’zlar bilan boshlanadigan hamd g’azallar hamda "ey nubuvvat", "zihi javlongahing", ("g’aroyib us-sig’ar"),"zihi buroqing", "bediling xayli rusul" ("navodir ush-shabob") kabi na`t g’azallar bilan boshlanishi ham bejiz emas. qayd qilinganidek, butun "xazoyin ul-maoni" "g’aroyib us-sig’ar"dagi birinchi g’azal - "ashraqat" bilan boshlanadi (ma`lumki, "badoe` ul-bidoya" ham shu g’azal bilan boshlangan edi). alisher navoiyning bu g’azalga bunchalik e`tibor berishining sababi nimadag’ buning asosiy sababi, bizningcha, shundan iborat bo’lsa kerakki, g’azalda inson va alloh taolo, inson va koinot, inson va komillik, insonning o’zligini hamda oliy haqiqatni tanishi kabi falsafiy masalalar tasavvufiy idrok va talqinda berilgan. bu masalalar esa dunyoqarashning asosiy falsafiy tamoyillari bo’lib, ularning badiiy in`ikosi butun she`riyatda amalga oshirilgan. shu jihatdan bu g’azal "xazoyin ul-maoni" xazinasining kaliti vazifasini ham o’tagan ko’rinadi. chunki bu g’azalning asl mohiyatiga etgan kishi "xazoyin ul-maoni"da bayon etilgan badiiy tafakkur mahsulini yaxshi anglab oladi. g’azalning birinchi bayti husni matla` bo’lib, …

qalamga olingan. alisher navoiy g’azallarida ijtimoiy-siyosiy hayotning muhim muammolaridan bo’lmish jamiyatni boshqarish, boshqaruvchilarning qanday bo’lmog’i lozimligi haqida diqqatga sazovor mulohazalar bayon etilgan. jumladan: yordin ayru ko’ngul mulkedurur sultoni yo’q, mulkkim, sultoni yo’q, jismedururkim joni yo’q. bu baytda asosiy diqqat ko’ngulning yordan ayrilmog’i mumkin emas, chunki ko’ngul mulkining joni-sultoni yordir, degan fikrga qaratilgan bo’lsa-da, ammo shoir bu fikrni kuchaytirish maqsadida uni ijtimoiy-siyosiy hayotdagi hodisa - mamlakatning sultonsiz (boshqaruv boshlig’i ma`nosida) bo’lishi mumkin emasligi, ya`ni sulton (boshqaruv boshlig’i) mamlakatning joni ekanligi bilan qiyoslaydi. bu bilan alisher navoiy o’zining jamiyat va uning boshqaruvi (sulton, shoh) to’g’risidagi ijtimoiy-siyosiy qarashlarini ifoda etadi. shuning bilan birga boshqaruv boshlig’i - shoh, sultonning qanday fazilatlar sohibi bo’lmog’i lozimligiga ham e`tiborni qaratib, shunday yozadi: vasl ila qilg’il buzuq ko’nglum ilojinkim, qilur shoh adl etmak bila vayronalar ta`mirini. "xazoyin ul-maoni" da she`riyatning boshqa nav`lari - ruboiy, qit`a, qasida, muxammas, soqiynoma, tuyuq va boshqalar ham kiritilgan. shulardan ayrimlarini ko’zdan kechirish maqsadga …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "alisher navoiy turkiy she`riyatining mavzu va g’oyaviy rang barangligi"

1534865568_72213.docx alisher navoiy turkiy she`riyatining mavzu va g’oyaviy rang barangligi reja: 1. navoiy she’riyatining mavzu-mundarijasi: irfon va tasavvuf, ilohiy va majoziy ishq, didaktika, inson va jamiyat, hasbu hol va b. 2. hamd va na’t g’azallar badiiyati. 3. navoiy g’azaliyotida ishq talqini. 4. navoiy she’riyatida falsafiy-axloqiy masalalar talqini. 5. navoiyning turkiy she’riyatida badiiy timsollar rang-barangligi. alisher navoiy o’zbek she`riyati tarixida g’azal janrini ham mazmun, ham shakl va ham badiiylik jihatidan yuqori cho’qqiga ko’targani sababli uni "g’azal mulkining sultoni" deb e`zozlaydilar. shundan-da, inglis sharqshunosi a.gibb "navoiy turkiygo’y shoirlar uchun ibrat va namunadir",- deb yozganda bu haqiqatni e`tirof etgan edi. alisher navoiy g’azallarining mavzu...

Формат DOCX, 20,6 КБ. Чтобы скачать "alisher navoiy turkiy she`riyatining mavzu va g’oyaviy rang barangligi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: alisher navoiy turkiy she`riyat… DOCX Бесплатная загрузка Telegram

alisher navoiy turkiy she`riyatining mavzu va g’oyaviy rang barangligi

Предварительный просмотр (5 стр.)

Хотите читать дальше?

О "alisher navoiy turkiy she`riyatining mavzu va g’oyaviy rang barangligi"

Похожие файлы