alisher navoiy she`riyati manbalari lirik devonlari.docx

DOCX 21.7 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1534865613_72214.docx alisher navoiy she`riyati manbalari lirik devonlari reja: 1. alisher navoiyning she`riyatdagi ilk qadamlari, "ilk devon"ning yaratilishi. 2. "badoe` ul-bidoya" va "navodir un-nihoya" devonlari kompozitsiyasi. 3. "xazoyin ul-maoni" - alisher navoiyning turkiy she`riyati kulliyoti. 4. “arba’in” va “nazm ul-javohir” asarlari. alisher navoiyning turkiy-o’zbek tilida yozgan she`rlari quyidagi manba`larda to’plangan. 1. alisher navoiy she`rlaridan tuzilgan "ilk devon". alisher navoiy she`riyatining noma`lum muxlislari tomonidan tuzilgan "ilk devon". ta`kidlanganidek, mazkur devon alisher navoiyning muxlislari tomonidan hijriy 870 (1465-1466) yilda tuzilib, sulton ali mashhadiyning go’zal nasta`liq xati bilan ko’chirilgan, noma`lum musavvir esa devonning varaqlarini go’zal naqshlar bilan bezagan. devonga nom qo’yilmaganidan uning faksimil (foto) nusxasini birinchi marta nashrga (toshkent: fan, 1968) tayyorlagan hamid sulaymon uni "ilk devon" tarzida nomlagan. alisher navoiy ham "badoe` ul-bidoya" debochasida uning nomini keltirmaydi: "xaloyiq orasida ming bayt-ikki ming bayt ortuqroq-o’ksukroqkim, o’zlari jam` qilib erdilar, bag’oyat mashhur bo’lib erdi" [1-tom, 24]. "ilk devon"da to’rt xil janrdagi she`rlar kiritilgan. bular g’azal …

niq javob topishi mumkin. 2. "badoe` ul-bidoya" va "navodir un-nihoya" devonlari. "badoe` ul-bidoya" (ajoyib yangiliklarning boshlanishi) deb atalgan birinchi devon 1479-1480 yillarda tuzilgan. bu devonni tuzishga sulton husayn boyqaro juda ham xayrxoh bo’lgan va, alisher navoiyning devonga yozgan debochasida uqtirilganidek, uni tezlashtirishga buyruq ham bergan ekan: "tilarbiz bu parishon bo’lsa majmu’, ravon bo’lkim, emastur uzr masmu’… chu bilding hukm, bor, ishtin ruju’ et, ravon maqsud sori- o’q shuru’ et. murattab qilmag’uncha, tinma bir dam, so’z o’ldi muxtasar, vallohu a`lam". ([1-tom, 19). shunday qilib, alisher navoiy o’z she`riyatining birinchi devonini tartib berishga kirishadi. bu devon o’zining tuzilishi va boshqa xususiyatlari bilan mavjud turkiy va forsiy devonlardan farq qilib turadi. bu farqlar quyidagicha: -devonga maxsus debocha yozilgan; -devonga 32 harf bilan tugallangan g’azallar kiritilgan; -har bir harf bilan tugallangan g’azallarni joylashtirishda avvalida hamd, so’ng na`t va undan so’ng esa boshqa mavzudagilari joylashtirilgan; - g’azallarning yakpora bo’lishiga e`tibor berilgan; - oshiqona g’azallar tarkibiga …

`lum. noto’liq nusxa tehronning guliston qasri kutubxonasida saqlanadi. uning boshqa nusxalardan farqi shundaki, unda alisher navoiyning o’z dastxati va muhrining aksi bor. bu dastxat (avtograf) quyidagicha: "ziyo ul-haq vad-dunyovu vad-din, berib ikkinchi devonimg’a taz`yin. savod uzra savod ar qildi mastur, vale ma`nidadur nurun alan nur. katabahu al-abd al-faqir alisher al-mashhur bin- navoiy (yozuvchi navoiy tarzida mashhur banda va faqir alisher ). alisher navoiy muhrida esa quyidagi so’zlar bitilgan: "kun osha fid-dunyo kal-g’arib al-faqir alisher" (dunyoda g’arib va faqir alisherdek yasha). "navodir un-nihoya"ning nisbatan to’liq nusxalari tarkibida asosan 862 ta g’azal mavjud. alisher navoiy bu devonga ham debocha yozganini uqtirgan bo’lsa-da, ammo "navodir un-nihoya"ning bizgacha ma`lum bo’lgan nusxalarida debocha yo’q. "navodir un-nihoya" quyidagi matla`li g’azal bilan boshlanadi: zihi zuhuri jamoling quyosh kibi paydo, yuzung quyoshig’a zarroti kavn o’lub shaydo. [2-tom, 9] devon quyidagi bayt bilan nihoyasiga etgan: ey navoiy, oni tark aylaki, ko’ptur g’ami ishq, menki chektim g’amini, tarki ne imkon …

ydalari) 45-60 yoshga yaqin vaqtda yozilgan she`rlarni o’z ichiga oladi. "xazoyin ul-maoni" debocha, g’azal (2600), ruboiy (133), muxammas (10), mustazod (4), musaddas (5), tarje`band (4), qit`a (210), lug’z-chiston (10), muammo (52), tuyuq (13), fard (86), masnaviy(1), qasida (1), musamman (1), tarkibband (1), soqinoma (1), jam`i o’n olti janrdagi she`rdan iborat bo’lib, uning umumiy hajmi 45000 misradir. "xazoyin ul-maoni" devonlar turkumi "badoe` ul-bidoya" devoni kabi quyidagi matla`li g’azal bilan boshlanadi: ashraqat min aksi shams il-ka`s anvor ul-hudo, yor aksin mayda ko’r deb jomdin chiqdi sado. [3-tom, 25] devon quyidagi fard bilan tugaydi: sayl yo’lida fano dashtida mujgonim emas, ko’z alochuqlarining dud yegan o’g’laridur. [6-tom, 539]. shuni eslatish joyizki, "xazoyin ul-maoni" 1498 yilda nihoyasiga etgan bo’lib, alisher navoiyning 1498-1500 yillar orasida yozgan she`rlari unga kirmay qolgan. "xazoyin ul-maoni"ning ilmiy-tanqidiy matnini tuzish sohasida katta ilmiy tadqiqot olib borgan hamid sulaymon ana shunday she`rlarni aniqlab, o’zi nashr ettirgan 4 tomlik "xazoyin ul-maoni"ning (-t.: fan, …

da bu devonlar nodir va takrorlanmas badiiy hodisa bo’lib qoldi. qayd qilinganidek, "xazoyin ul-maoni"da alisher navoiy tomonidan yozilgan o’n olti janrdagi she`rlar bo’lsa-da, ularning asosini g’azal tashkil etadi. "xazoyin ul-maoni"dagi g’azallar 2600 ta bo’lib, ular to’rt devonning har birida 650 tadan joylashtirilgan. alisher navoiy faqat g’azal emas, balki she`riyatning boshqa janrlarida ham ko’p va xub yozdi. shuning uchun xondamir "makorim ul-axloq"da alisher navoiy ruboiylarini eng go’zal va jozibali; muammo va tarix janrlarida "ham ko’p go’zal ibora va yoqimli so’zlar ul hazratning (ya`ni alisher navoiyning) xotiriga kelgan",- deb uqtirgan edi. zahiriddin muhammad bobur ham "hech kim (alisher navoiydek) oncha ko’p va xub (she`r) aytqon ermas", - deyish bilan birga "yaxshi ruboiyoti ham bor", - deb qo’shib qo’ygan. "arba`in hadis" yoki "arba`in". "qirq hadis" deb nomlangan bu asar 886 hijriy - 1481 melodiy yilda yozilgan bo’lib, uning yozilish sabablari alisher navoiyning "xamsat ul-mutahayyirin" asarida shunday bayon qilingan: "ul vaqtdakim alar (abdurahmon jomiy) …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "alisher navoiy she`riyati manbalari lirik devonlari.docx"

1534865613_72214.docx alisher navoiy she`riyati manbalari lirik devonlari reja: 1. alisher navoiyning she`riyatdagi ilk qadamlari, "ilk devon"ning yaratilishi. 2. "badoe` ul-bidoya" va "navodir un-nihoya" devonlari kompozitsiyasi. 3. "xazoyin ul-maoni" - alisher navoiyning turkiy she`riyati kulliyoti. 4. “arba’in” va “nazm ul-javohir” asarlari. alisher navoiyning turkiy-o’zbek tilida yozgan she`rlari quyidagi manba`larda to’plangan. 1. alisher navoiy she`rlaridan tuzilgan "ilk devon". alisher navoiy she`riyatining noma`lum muxlislari tomonidan tuzilgan "ilk devon". ta`kidlanganidek, mazkur devon alisher navoiyning muxlislari tomonidan hijriy 870 (1465-1466) yilda tuzilib, sulton ali mashhadiyning go’zal nasta`liq xati bilan ko’chirilgan, noma`lum musavvir esa devonning varaqlarini go’zal n...

DOCX format, 21.7 KB. To download "alisher navoiy she`riyati manbalari lirik devonlari.docx", click the Telegram button on the left.

Tags: alisher navoiy she`riyati manba… DOCX Free download Telegram

alisher navoiy she`riyati manbalari lirik devonlari.docx

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "alisher navoiy she`riyati manbalari lirik devonlari.docx"

Similar files