arablar va movarounnaxr xuroson

PPTX 13 sahifa 2,7 MB Bepul yuklash

13 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 2,7 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 13

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 13

movarounnaxr va xuroson arab xalifaligi davrida movarounnaxr va xuroson arab xalifaligi davrida rejalar: i.arablarga qarshi xalq harkati ii. abu muslim harakati iii muqanna qo’zg’aloni iv. rofe ibn lays qo’zg’aloni movarounnahrda hijriyning 100 yilida (719 yil) arab hokimiyati tugaydi degan gap-so‘zlar tarqala boshlaydi. arablar olib borayotgan bosqinchilik siyosatiga qarshi birinchi bo‘lib, 720 yilda sug‘d aholisi bosh ko‘taradi. qo‘zg‘olonga samarqand ixshidi g‘urak va panjikent hokimi devashtichlar boshchilik qiladilar. sug‘dlarga yordam berish uchun turkiy hoqon shahzoda ko‘rsul boshchiligidagi turkiy lashkarini samarqandga yuboradi. sug‘ddagi qo‘zg‘olon umumxalq qo‘zg‘oloniga aylanib ketdi. qo‘zg‘olonchilar arablarga zarba bera boshlaydilar. faqat ayrim shahar va qal’alar ichida qurshovda qolgan arab harbiy qismlarigina katta boj va e’tiborli vakillarni qo‘zg‘olonchilar ixtiyoriga garovga berish bilan jon saqladilar. xuroson noibi sayid ibn abdulaziz bu qo‘zg‘olonni bostirishga muvaffaq bo‘lolmadi. 721-yil xalifa yazid ibn abdumalikning tavsiyasi bilan xuroson noibi etib sayid ibn amir al-xaroshiy tayinlanadi. u iroqdagi xalq qo‘zg‘olonini bostirishda o‘z shafqatsizligi bilan nom chiqargan edi. sayid …

2 / 13

i xirojni qayta tiklaydi. o‘z siyosatini targ‘ib qilish maqsadida ikkita taniqli arab ruhoniysi as-sayid soliq va robiya ibn umranni samarqand va buxoroga jo‘natadi. xiroj solig‘i zodagonlardan ham, kambag‘allardan ham zo‘rlab undirila boshlanadi. . norozilik arab harbiylari va qisman zodagonlar ichida ham kuchaya bordi. shu paytga kelib xorijiylar harakati va mafkurasi yanada keng tarqala boshlandi. xorijiylar yuqorida qayd qilinganidek, shialar guruhidan vii asr oxirida ajralib chiqqan bo‘lib, bu so‘zning lug‘aviy ma’nosi qo‘zg‘olonchilar degani edi. avval boshda bu harakat oddiy arab va boshqa musulmon xalqlarning manfaatlarini himoya qilar edi. keyinchalik bu guruhdan ibodiylar, azrakiylar va boshqa jamoalar ajralib chiqqan. xorijiylar ta’limotiga ko‘ra musulmonlar-zimmiylar (boshqa dindagilar) ustidan hukmron bo‘lishlari kerak edi. movarounnahrda xorijiylar harakatiga shu paytda xoris ibn surayj boshchilik qiladi. xoris movarounnahrda tezda shuhrat qozondi. u samarqand va dabusiyadagi abu sayid tarafdorlarini o‘z qo‘li ostida to‘pladi. abu fotima uni yordamchisi va harbiy maslahatchisi etib tayinlandi. xoris ummaviy xalifalarni islomga rioya etmaslikka ayblab, …

3 / 13

‘z kurashlarida shialar bilan birga harakat qila boshlaydilar. abbosiylarning hokimiyat tepasiga kelishida abu muslim va uning harakati muhim ahamiyat kasb etdi. 746 yil abu muslim abbosiylar targ‘ibotiga boshchilik qilish uchun xurosonga yuboriladi. abu muslimga “payg‘ambar xonadonining ishonchli vakili” degan unvon beriladi o‘z tashviqotini abu muslim xuroson zodagonlariga murojaat etish bilan boshlaydi. u marv shahridan uch farsah g‘arbda xarkon arig‘i sohilidagi safizanj qishlog‘ini o‘ziga qarorgoh qilib oladi. abbosiylarning ramziy rangi va bayrog‘i qora rangda edi. shu sababli abu muslim va uning tarafdorlari qora kiyim kiyib yurishadi. xuroson aholisiga murojaatida u qur’on va hadislarga amal qilishga, payg‘ambar avlodlariga bo‘ysunishga chaqiradi. keyinchalik mahalliy zodagonlar ham uni qo‘llab-quvvatlay boshlaydilar. abu muslim tashviqoti movarounnahr va xuroson yerlarida tezlik bilan tarqala borib, uning tarafdorlari soni orta boshlaydi. to‘planayotgan otliq va piyodalarga bosh bo‘lib, abu muslim moxuvon qal’asiga ko‘chib o‘tadi. xuroson noibi nasr ibn sayyor abu muslimga qarshi arab zodagonlari vakillarini birlashtirishga harakat qiladi. lekin uning barcha …

4 / 13

ablarini ilgari surib, ali avlodidan xalifa tayinlash shiorini ko‘tarib chiqishadi. abu muslim qo‘zg‘olonni bostirishda ziyod ibn solih boshchiligidagi 10.000 kishilik qo‘shin yuboradi. bu qo‘zg‘olon faqatgina buxorxudot qutayba ibn tug‘shodning yordami bilangina bostiriladi. abu muslim o‘rta osiyoning shimoliga kirib kelgan xitoy imperatorining qo‘shiniga ham hal qiluvchi zarba beradi. 751 yil talas vodiysidagi xitoyliklar bilan bo‘lgan jangdan so‘ng xitoy qo‘shini haydab chiqariladi. shu bilan xalifalikning shimoliy chegarasi ham mustahkamlanib, qat’iy chegara o‘rnatiladi. xalifalikning ta’siri butun o‘rta osiyo hududida asosiy va qonuniy bo‘lib qoladi. viii asrning 70-80-yillarida movarounnahrda juda ulkan xalq qo‘zg‘oloni ko‘tariladi. qo‘zg‘olonchilar oq rangdagi kiyim kiyganligi uchun tarixda u “oq kiyimlilar” qo‘zg‘oloni deb ham shuhrat qozonadi. bu qo‘zg‘olonning rahbari muqanna (boshi va yuziga yoping‘ich tashlab yurgani uchun unga shunday laqab berilgan) edi. “muqanna marv atrofi aholisidan, - deyiladi narshaxiyning “buxoro tarixi” nomli asarida, koza deb atalgan qishloqdan bo‘lib, asl nomi hoshim ibn hakim edi. u ilgari kudungar (kigiz bosuvchi) lik qilar …

5 / 13

ik va arablarni o‘rta osiyodan haydab chiqarish g‘oyalarini targ‘ib etar edi. muqanna ta’limoti sug‘d, iloq (oxangaron), shoshda ham yoyila boshladi. qo‘zg‘olonda turli ijtimoiy guruhlar vakillari qatnashib, ularni bir fikr- istilochilarini mamlakatdan haydab chiqarish, mustaqil davlat barpo qilish g‘oyasi birlashtirib turar edi. qo‘zg‘olonga zarba berish uchun xalifa abu ja’far 776 yilda jabroil ibn yahyo boshliq katta harbiy kuchni movarounnahrga yuboradi. biroq jabroil qo‘zg‘olonchilardan engiladi. u katta talofatlar berib bazo‘r samarqandga etib keladi. 10.000 askar bilan jabroilga yordamga yuborilgan uqba ibn salim kesh va samarqand oralig‘ida, g‘ariga boshliq 14.000 kishilik qo‘shin termiz yaqinida qo‘zg‘olonchilar tomonidan tor-mor keltiriladi. natijada chag‘oniyon qo‘zg‘olonchilar qo‘liga o‘tadi. muqanna oz davrida abu muslim isyonida ham ishtirok etgan edi qo‘zg‘olon markazi narshaxda, buxoro atrofida joylashadi. shu yili narshax yaqinida buxoro hokimi xusayn ibn muvoz va samarqand noibi jabroilning birlashgan qo‘shini o‘rtasida to‘rt oy jang bo‘ladi. “oq kiyimlilar” bu jangda qo‘llari avval ustun keladi, keyinchalik son jihatdan ko‘p bo‘lgan arablar …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 13 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"arablar va movarounnaxr xuroson" haqida

movarounnaxr va xuroson arab xalifaligi davrida movarounnaxr va xuroson arab xalifaligi davrida rejalar: i.arablarga qarshi xalq harkati ii. abu muslim harakati iii muqanna qo’zg’aloni iv. rofe ibn lays qo’zg’aloni movarounnahrda hijriyning 100 yilida (719 yil) arab hokimiyati tugaydi degan gap-so‘zlar tarqala boshlaydi. arablar olib borayotgan bosqinchilik siyosatiga qarshi birinchi bo‘lib, 720 yilda sug‘d aholisi bosh ko‘taradi. qo‘zg‘olonga samarqand ixshidi g‘urak va panjikent hokimi devashtichlar boshchilik qiladilar. sug‘dlarga yordam berish uchun turkiy hoqon shahzoda ko‘rsul boshchiligidagi turkiy lashkarini samarqandga yuboradi. sug‘ddagi qo‘zg‘olon umumxalq qo‘zg‘oloniga aylanib ketdi. qo‘zg‘olonchilar arablarga zarba bera boshlaydilar. faqat ayrim shahar va qal’alar ichida qursh...

Bu fayl PPTX formatida 13 sahifadan iborat (2,7 MB). "arablar va movarounnaxr xuroson"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: arablar va movarounnaxr xuroson PPTX 13 sahifa Bepul yuklash Telegram