materillar qarshiligi fani

PPT 14 pages 660.5 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 660.5 KB

File type PPT

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

mavzu: “nazariy mexanika” faniga kirish. mashg’ulotining ta’lim texnologiyasining modeli. materillar qarshiligi fani.asosiy tushunchalar reja: materillar qarshiligi fanining mazmuni va uning boshqa fanlar bilan bog'liqligi konstruktsiya elementlariga ta'sir qiladigan kuchlar ichki kuchlar va ularni aniqlash metodi. kuchlanishlar materiallar qarshiligi mashina yoki inshoatlarning qismlarida (elementlarida) hosil bo'ladigan zo'riqish va deformatsiyalarni aniqlash usullarini va materiallarning ba'zi fizik (fizikaviy) xossalarini eksperiment (tajriba) yordamida tekshirish yo'llarini o'rgatuvchi fandir. shu maqsadlarda quyidagi asosiy umumiy farazlar nazarda tutiladi. 1 - faraz. jism materialining tuzilishi uzluksiz. bunda jismning atom tuzilishi hisobga olinmaydi, material jism hajmini bo’shliqlarsiz to’ldiradi deb qaraladi. 2 - faraz. jism materiali bir jinsli va izotrop, ya’ni jismning xususiyatlari uning barcha nuqtalarida va yo’nalishlarida bir xil. 3 - faraz. jismga tashqi kuch qo’yilgunga qadar uning tashkil qiluvchilari orasida o’zaro ta’sir kuchlari bo’lmaydi (zo’riqmaganlik). 4 - faraz. kuchlar ta’sirining mustaqillik qoidasi (prinstipi). bu farazga ko’ra kuchlar tizimining jismga ta’sirlarining umumiy natijasi har qaysi kuchning alohida - alohida …

2 / 14

siridan o'z o'lcham va shakllarini o'zgartirishiga aytiladi. u elastik va plastik(qoldiq) bo'ladi. agar jism tashqi kuch ta'siridan ozod etilganida o'zining oldingi xolatiga tamomila qaytsa elastik, tamomila qaytmasa qoldik deforma-tsiya deyiladi. * deformatsiya - mashina va inshoat qismlarida ish davrida sodir bo'lib, u juda kichik miq-dordir. uni maxsus priborlar (tenzometr) yordamidagina ko'rish mumkin. deformatsiyani o'rganish mashinasozlikda eng zarur bo'lgan masalani echishni, ya'ni mashina qismlarini parchalanish sharoitini aniqlash va aksincha qanday sharoitda uzoq muddat ishlashi mumkinligini ya'ni chidamliligini ta'minlashni o'rgatadi. materiallar qarshiligi – mashina va inshoot qismlarini hisoblashda zarur bo'lgan zo'ri-qish va deformatsiyalarni aniq-lash metodlarini o'rganuvchi fandir. «materiallar qarshiligi» fanining rivojlanish tarixi materiallar qarshiligi fanining ta- raqqiyotida italiya olimi g.galiley (1564-1642) asosiy ӯrinlaridan birini egallaydi. u sterjenlarning qarshilik kӯrsata olishini baholashni analitik ravishda hisoblanishi zarurligini kӯr- satdi. materiallar qarshiligi tӯg'risida- gi birinchi kitobni ham galiley 1638 yilda nashr etdi. suv kemasini yuk ko'tarish qobiliyatini va konstruktsiyasini o'zgar- tirish masalasini o'rgandi. suv kemasidagi …

3 / 14

sh usuli. arra- lovchi mashina, o't o'chiruvchi nasos qurilmalari bo'yicha ekspert, moskva kolokolini ko'tarishda, niva daryosidagi bir arkali ko'prikni mahkamlashda, dengiz qirg'oqlari qurilishining mas- lahatchisi bo'lgan. mustahkamlik ilmida elastik sistemaning muvozanat- lashgan ustuvorligini izlanish usulining muallifi texnikaning rivojida o'rta osiyo olimlaridan mashkur abu ali al xusayn ibn abdullox ibn sinoning (980-1087) «aql mezoni» asarida keltirilgan oddiy sistemalar, ya'ni chigiriklar, richaglar, bloklar, vintlar va ponalardan tuzilgan mexanizmlarning qismlarini mustahkamlik hisobi, ishlash printsipi va yasash metodining bayon etishi, abu yusuf al-xorazmiy (x asr) ning «ilmlarning kaliti» nomli kitobi ismoil al jozoirning (xii – xiii asr) «injenerlik mexaniqasini bilish» kitob materiallar qarshiligi fanini fan sifatida tanilishiga turtki bo'lganligini ko'rish mumkin. keginchalik ital'yan olimi leonardo da vinchi materiallar va ularning mustahkamligi to'g'risida fikr yuritgan va tajribalar o'tkazgan. lekin ko'p vaqtgacha keng ommaga tarqalmagan. «materiallarning mustahkamligi to'g'risida» gi kitob 1638 yili itol'yan olimi galileo goliley tomonidan yozildi. materiallar qarshiligi fanining rivojlanishiga xyiii asrda r.guk, ya.bernulli, …

4 / 14

ul qilingan: 1. konstruktsiya materiali bir jinsli, yaxlit, orasida bo'shliq yo'q, ya'ni butun hajmi bo'yicha fizik – mexanik xossasi bir xil deb hisoblanadi. bu cheklanish metall konstruktsiyalar uchun yaxshi natijalar beradi. beton, yog'och, g'isht uchun esa to'g'ri kelmaydi. chunki beton oralig'ida toshlar har xil zichlikda joylashadi, g'isht va yog'ochlarning oralig'ida bo'shliqlar bo'ladi. lekin tajribalarning ko'rsatishcha, olingan qiymatlar hisoblash qiymatlariga deyarli to'g'ri kelib, ularni bir jinsli deb qarash imkonini beradi. 2. mashina qismlari va inshoot qurilmalari uchun ishla-tiladigan materiallar izotrop deb, ya'ni materialning har bir nuqtasidagi deformatsiya va kuchlanish hamma yo'nalishlarda bir xil bo'ladi deb qaraladi. bu cheklanish yog'och materiallar uchun to'g'ri kelmaydi, chunki bo'ylama va ko'ndalang deformatsiya ularda har xil bo'ladi. 3. tashqi kuch ta'siridan hosil bo'ladigan elastik deformatsiya jism o'lchamlariga nisbatan juda kichik deb qaraladi, ya'ni deformatsiya kuchlarini hisoblashda nazarga olinmaydi. 4. kuchlar ta'sirining mustaqillik printsipi. bu printsipga ko'ra jismga qo'yilgan har xil yo'nalishdagi kuchlardan hosil bo'lgan zo'riqish umumiy …

5 / 14

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "materillar qarshiligi fani"

mavzu: “nazariy mexanika” faniga kirish. mashg’ulotining ta’lim texnologiyasining modeli. materillar qarshiligi fani.asosiy tushunchalar reja: materillar qarshiligi fanining mazmuni va uning boshqa fanlar bilan bog'liqligi konstruktsiya elementlariga ta'sir qiladigan kuchlar ichki kuchlar va ularni aniqlash metodi. kuchlanishlar materiallar qarshiligi mashina yoki inshoatlarning qismlarida (elementlarida) hosil bo'ladigan zo'riqish va deformatsiyalarni aniqlash usullarini va materiallarning ba'zi fizik (fizikaviy) xossalarini eksperiment (tajriba) yordamida tekshirish yo'llarini o'rgatuvchi fandir. shu maqsadlarda quyidagi asosiy umumiy farazlar nazarda tutiladi. 1 - faraz. jism materialining tuzilishi uzluksiz. bunda jismning atom tuzilishi hisobga olinmaydi, material jism hajmini bo’shli...

This file contains 14 pages in PPT format (660.5 KB). To download "materillar qarshiligi fani", click the Telegram button on the left.

Tags: materillar qarshiligi fani PPT 14 pages Free download Telegram