institutsionalizm yo‘nalishining mohiyati va ahamiyati

PPT 20 pages 1007.0 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1007.0 KB

File type PPT

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

mavzu: loyihalashning teplofizik asoslari. institutsionalizm yo‘nalishining mohiyati va ahamiyati 01 02 03 04 05 ijtimoiy-institutsional yo‘nalish evolyutsiyasi uesli kler mitchell g‘oyalari jon r.kommons qarashlari t.veblen g‘oyalari institutsionalizmning kelib chiqishi va asosiy xususiyatlari tayanch iboralar: infratuzilma–ishlab chiqarish va ayriboshlashning bir me’yorda ro‘yberishi hamda kishilar turmush kechirishining umumiy shart-sharoitini tashkil qiluvchi sohalar. institutsionalizm – xo‘jalik yurituvchilar o‘rtasidagi munosabatlar nafaqat iqtisodiy, balki noiqtisodiy omillar ta‘sirida vujudga keladi. shu sababli iqtisodiyotga muassasaviy o‘zgarishlar orqali ham ta‘sir ko‘rsatishi mumkin (t.veblen, u.mitchel, m.veber, j.gelbreyt). konyunktur-statistik institutsionalizm - siklik hodisalarning tadqiq etilishi. institutsionalizmning kelib chiqishi va asosiy xususiyatlari: xix asr oxiri - xx asr boshlarida dunyoda bo‘lib o‘tgan ijtimoiy-iqtisodiy o‘zgarishlar tufayli jahondagi mamlakatlarning salohiyoti keskin o‘zgardi, ilgari ilg‘or bo‘lgan davlatlar 2-o‘rinlarga (angliya, fransiya), nisbatan qoloq bo‘lgan davlatlar esa 1-o‘rinlarga chiqib olishdi (aqsh, germaniya). xuddi shu davrda yetakchi mamlakatlarda erkin raqobatga asoslangan iqtisodiyotdan monopolistik (mono-bir) iqtisodiyotga o‘tish kuchaydi. monopoliya kuchayishi monopol foyda olishga imkon yaratdi va iqtisodiy rivojlanishga …

2 / 20

liq ravishda ro‘y berdi (sanoat va moliya monopoliyalari, korxonalarning yiriklashuvi va boshqalar), chunki bu davr rivojlanishini erkin raqobatga asoslangan avvalgi davr ta‘limotlari bilan izohlash mumkin bo‘lmay qoldi. institutsionalizm ma‘lum ma’noda neoklassik yo‘nalishga muxolifdir. neoklassiklar bozor iqtisodiyotini o‘zini-o‘zi boshqara oladigan (a.smit fikri) sistema, deb qarasalar(sof iqtisodiyot fani), institutsionalizm tarafdorlari iqtisodiyot rivojlinishining harakatlantiruvchi kuchlari moddiy omillar bilan birga tarixiy kontekstda qaraladigan ma’naviy, axloqiy, huquqiy va boshqa omillarga ham bog‘liqdir, deb o‘ylaydilar o'zbekiston respublikasi qurilish vazirligi qoshidagi “qurilishda texnik me'yorlash” markazi tarixiy va ijtimoiy muhit omillarining hisobga olinishi tarixiy maktab bilan yaqinlikni anglatsa ham, ammo to‘la yakdillik yo‘q. yangi yo‘nalish neoklassiklarning marjinalizm g‘oyalariga asoslangan matematik va ekonometrik prinsiplarini keng qo‘llaydilar institutsionalizmga xos bo‘lgan uslubiy xususiyatlar quyidagilardan iborat: iqtisodiy nazariyani boshqa ijtimoiy fanlar bilan integratsiyasiga intilish yoki fanlararo yondashuv ustuvorligiga ishonch; neoklassikaga xos abstraksiyaning yuqori darajasi va ayniqsa, baho nazariyasining ortodoksal statik xarakteridan qoniqmaslik; klassik va neoklassik nazariyalarda empirizm (tajribaga suyanish) yetishmasligidan norozilik, chuqur …

3 / 20

ixologik. empirik yoki konyunktur-statistik oqimni ajratish mumkin ijtimoiy-huquqiy. t.veblen g‘oyalari insonlarning iqtisodiy rag‘bati avvalo, qarindoshlik his-tuyg‘usi, bilim va bajarilayotgan ishning yuqori sifatiga instinktiv intilishdir (a.smit - foyda ketidan quvish). bekorchi sinflar to‘g‘risida fikr yuritilib, ularga «biznes olami odatlari» to‘g‘risidagi o‘ziga xos xususiyatlar ko‘rsatiladi. ular uchun tovarlarga alohida baho belgilanadi va ular talab qonunlaridan boshqacha bo‘lishi mumkin, deyiladi. buni «veblen effekti» deb ataladi (bu fikrda jon bor, boy mamlakatlarda boylar uchun alohida do‘konlar mavjud). bosh pudratchi ishchi komissiyaga quyidagi hujjatlarni taqdim etishi lozim ta'mirlash-qurish ishlarini amalga oshirishda qatnashuvchi tashkilotlarning, ular bajargan ishlarining turlarini, hamda bularning bajarilishiga mas'ul muhandis-texnik xodimlarning familiyalarini ko'rsatgan holda, ro'yxatini; qabulga taqdim qilinayotgan ob'ektning mukammal ta'miriga oid loyiha hujjatlari majmuasi, amalda bajarilgan ishlarning loyiha hujjatlariga yoki ularga kiritilgan o'zgarishlarga mosligi haqidagi ta'mirlash-qurish ishlarini bajarish uchun mas'ul bo'lgan shaxslar tomonidan kiritilgan yozuvlar (hujjatlar)ni ilova qilgan holda (ko'rsatilgan hujjatlar ijroviy hujjatlari hisoblanadi); sertifikatlar, texnik pasportlar yoki ta'mirlash-qurish ishlarini bajarishda qo'llanilgan …

4 / 20

eblen ilmiy-texnika inqilobini kuchaytirish, hokimiyatni texnik intelligensiya qo‘liga berish bilan hal etishni taklif qiladi. buning uchun barcha injener-texnik xodimlar umumiy ish tashlashlari kerak, shunda tadbirkorlar ularning shartlariga ko‘nishga majbur bo‘ladilar. kapitalizm transformatsiyasi «texniklar kengashi» vositasida bajariladi, hozirgi zamon jamiyatida intelligensiyaning roli birinchi o‘ringa qo‘yiladi, ya’ni biznes olamini injener- texnik intellegensiya yenga oladi. sanoat mutaxassislari yagona sinf sifatida qaraladi va bu sinfning asosiy maqsadi texnikadan foydalanishni takomillashtirishdir. demak, veblen yangi jamiyatni «texnokratik» ko‘z bilan ko‘radi va kapitalizmni saqlab qolish yo‘lini taklif etadi. jon r.kommons qarashlari j.kommons ijtimoiy-huquqiy institutsionalizm yo‘nalishining asosiy vakili hisoblanadi. uning asosiy g‘oyalari amerika tred-yunionizm mafkurasini ifodalaydi. uning ta‘limoti jamoat institutlari faoliyatini (oila, ishlab chiqarish korporatsiyasi, savdo birlashmalari, tred-yunionlar, davlat va yuridik huquqiy munosabatlar) tadqiq etish bilan bog‘iq. u mavjud tuzumni isloh va modernizatsiya qilishga intiladi, biznes tizimini shunchalik samarali qilish kerakki, u o‘zini-o‘zi saqlashga qodir bo‘lsin, deydi u. jon r.kommons qarashlari kommons mulk shakllarini iqtisodiy munosabatlar shaklida tahlil …

5 / 20

i. jon r.kommons qarashlari t.veblen va j.kommonslarning yuqorida keltirilgan g‘oyalari amalda 1929-1933-yy.dagi iqtisodiy inqiroz davrida aqsh prezidentining «yangi kurs» siyosatida amaliy tasdig‘ini topdi. uesli kler mitchell g‘oyalari u.k.mitshell u.veblenning shogirdi bo‘lib, iqtisodiyotda siklik hodisalarning tadqiqotchisi sifatida mashhur (bu iqtisodiyotda konyunktur-statistik institutsionalizm oqimi hisoblanadi). mitchell ustozi veblendan tadqiqotning genetik uslubini meros qilib oldi, uningcha iqtisodiy hodisalarni belgilovchi omillar bu ijtimoiy psixologiya, an‘ana va urf-odatlardir, shu sababli tadqiqot predmeti sifatida odamlarning jamiyatdagi xulqi o‘rganilishi kerak. shuningdek, ustozning ishlab chiqarish va biznes o‘rtasidagi qarama-qarshilik to‘g‘risidagi fikri ham qabul qilingan, bu ishlab chiqarish va narxlar faoliyati harakatidagi farqlarning sababini ko‘rsatadi. uesli kler mitchell g‘oyalari siklik (davriy) o‘zgarishlar nazariyasiga rus olimi n.d.kondratev (1892-1938) katta hissa qo‘shdi. u jahondagi yetakchi kapitalistik, deb nomlangan mamlakatlar iqtisodiyotining ko‘p yillik (100-150 yil) rivojlanishini tahlil etib, bu o‗zgarishlarning bir yildan kam (fasliy), 3,5 yillik, 7-11 yillik savdo-sanoat va 50-60 yillik katta sikllarini ajratib berdi. u 1929-yildagi «buyuk depressiyani» oldindan (prognoz) …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "institutsionalizm yo‘nalishining mohiyati va ahamiyati"

mavzu: loyihalashning teplofizik asoslari. institutsionalizm yo‘nalishining mohiyati va ahamiyati 01 02 03 04 05 ijtimoiy-institutsional yo‘nalish evolyutsiyasi uesli kler mitchell g‘oyalari jon r.kommons qarashlari t.veblen g‘oyalari institutsionalizmning kelib chiqishi va asosiy xususiyatlari tayanch iboralar: infratuzilma–ishlab chiqarish va ayriboshlashning bir me’yorda ro‘yberishi hamda kishilar turmush kechirishining umumiy shart-sharoitini tashkil qiluvchi sohalar. institutsionalizm – xo‘jalik yurituvchilar o‘rtasidagi munosabatlar nafaqat iqtisodiy, balki noiqtisodiy omillar ta‘sirida vujudga keladi. shu sababli iqtisodiyotga muassasaviy o‘zgarishlar orqali ham ta‘sir ko‘rsatishi mumkin (t.veblen, u.mitchel, m.veber, j.gelbreyt). konyunktur-statistik institutsionalizm - siklik hodi...

This file contains 20 pages in PPT format (1007.0 KB). To download "institutsionalizm yo‘nalishining mohiyati va ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: institutsionalizm yo‘nalishinin… PPT 20 pages Free download Telegram